De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Cognitieve Ergonomie Hoofdstuk 10.1 Laatste college Oriëntatie Kunstmatige Intelligentie Fokie Cnossen.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Cognitieve Ergonomie Hoofdstuk 10.1 Laatste college Oriëntatie Kunstmatige Intelligentie Fokie Cnossen."— Transcript van de presentatie:

1

2 Cognitieve Ergonomie Hoofdstuk 10.1 Laatste college Oriëntatie Kunstmatige Intelligentie Fokie Cnossen

3 Een voorbeeld Een glazen deur Alle informatie is er Maar toch is het ontwerp verkeerd, want: Moet ik hier duwen of trekken?

4 Inhoud college A. Wat zijn de doelen van cognitieve ergonomie? B. Ontwerpprincipes C. Taakanalyse D. Evaluatieonderzoek Gastdocent: Donald Norman, autoriteit op het gebied van ontwerpen Leuk boek! “The design of every day things” (De dictatuur van het design)

5 Doelen cognitieve ergonomie A. Cognitieve ergonomie: Bestuderen en verbeteren van de interactie tussen mensen en machines Ook wel bekend als Mens-machine interactie Mens-computer interactie (human computer interaction: HCI) Human Factors

6 Doelen cognitieve ergonomie Doelen van de cognitieve ergonomie 1. Bevorderen van de veiligheid 2. Ondersteuning in de werksituatie 3. Verbeteren van alledaagse dingen

7 Doelen cognitieve ergonomie Hoe? Reduceren van fouten Minimaliseren van benodigde tijd voor een bepaalde taak Verhogen van de leerbaarheid

8 Doelen cognitieve ergonomie Doel 1: Bevorderen van veiligheid Met name in levensbedreigende situaties, bijvoorbeeld: Kerncentrales, chemische indrustrie en dergelijke Lucht- en ruimtevaart Verkeer Kuikenfarms

9

10

11

12 Doelen cognitieve ergonomie Doel 2: Ondersteuning in de werksituatie Overlapt met vorig doel! Belangrijkste toepassing: inrichting computersysteem voor mensen die met computers werken

13 Doelen cognitieve ergonomie Doel 3: Verbeteren van alledaagse dingen Deuren Lichtschakelaars Videorecorders Gasfornuizen Computerprogramma’s

14 Doelen cognitieve ergonomie Een aantal voorbeelden van dubieuze ontwerpen van alledaagse apparaten

15

16

17

18

19

20

21 Doelen cognitieve ergonomie Kortom: Een apparaat heeft een aantal functies... … maar het is niet altijd meteen duidelijk welke dat zijn De gebruiker wil graag kunnen zien welke functies dat zijn Hoe doe je dat als ontwerper? B. ONTWERPRICHTLIJNEN

22 Ontwerprichtlijnen De gebruiker centraal Bij een goed ontwerp ga je niet uit van de functies (knoppen, etc) van het apparaat De gebruiker gebruikt een apparaat om een doel te bereiken Bij een goed ontwerp ga je uit van dit doel Voorbeeld: handleiding van apparaten

23 Ontwerprichtlijnen De handelings-evaluatiecyclus Gebruikers hebben een doel voor ogen Daartoe bedenken ze een aantal acties Deze acties worden uitgevoerd Deze acties hebben gevolgen Deze gevolgen kun je zien/horen/voelen/etc Zo kun je controleren of je acties het gewenste resultaat (= doel bereikt) hebben: evaluatie

24 1. Doelen 2. Intenties7. Evaluatie 3. Handelings- sequentie 6. Interpretatie 4. Uitvoering5. Waarneming Verandering in omgeving Verwachting

25 Ontwerprichtlijnen Twee kloven Executiekloof / Uitvoeringskloof: De gebruiker vraagt zich af hoe het moet als knoppen onduidelijk, onzichtbaar, ambigu zijn Evaluatiekloof / Controlekloof: De gebruiker vraagt zich af of het gebeurt als acties vertraagde of onzichtbare effecten hebben

26 Ontwerprichtlijnen Hoe zorg je voor een goed ontwerp? Ontwerprichtlijnen vaak eenvoudig maar niet altijd Taakanalyse gebaseerd op kennis op het gebied van cognitieve processen Evaluatieonderzoek testen van ontwerpen

27 Ontwerprichtlijnen 1: Feedback (evaluatiekloof) 2: Maak dingen zichtbaar (evaluatie- en executiekloof) 3: Zorg voor natuurlijke afbeeldingen (executiekloof) 4: Laatste handeling moet ongedaan gemaakt worden 5: De gebruiker is de baas

28 Ontwerprichtlijnen 1: Feedback De gebruiker moet kunnen zien in welke toestand het apparaat zich bevindt TL-buizen Computer in oneindige lus

29 Ontwerprichtlijnen 2: Maak dingen zichtbaar Voorbeeld: electrisch vs. gasfornuis Voorbeeld: progress balk computers

30 Ontwerprichtlijnen 3: Natuurlijke afbeeldingen

31 Ontwerprichtlijnen Natuurlijke afbeelding?

32 Ontwerprichtlijnen Natuurlijke afbeeldingen!

33 Ontwerprichtlijnen Kunstmatige afbeeldingen Vaak zijn afbeeldingen kunstmatig, en moeten dus geleerd worden. Soms komen kunstmatige afbeeldingen echter zo vaak voor, dat ze bijna natuurlijk zijn geworden. play-knop van verschillende apparaten het numerieke toetsenbord (?!) scrollen (?)

34 Ontwerprichtlijnen “Affordance” Welke handelingen laat een object toe? Voorbeeld: oude 5.25 inch floppy disks

35 Ontwerprichtlijnen Filmpje Wat kun je ermee!?

36 Ontwerprichtlijnen Gebruik affordance: Bureaublad op de computer

37 Ontwerprichtlijnen Gebruik affordance: dwingend ontwerp Zorg dat een object maar op een manier te gebruiken is om te zorgen dat de gebruiker de goede manier kiest Voorbeeld: 3.5 inch floppy’s Maar vooral: Zorg voor een goed conceptueel model

38 Ontwerprichtlijnen 4: Goed conceptueel model De ontwerper heeft een gedetailleerd model in zijn/haar hoofd van het systeem De gebruiker probeert ook iets van het systeem te snappen op grond van hoe het er uit ziet, en misschien de handleiding Dit gebruikersmodel (user model) kan wel eens sterk afwijken van het model dat de ontwerper in gedachten had...

39 Ontwerprichtlijnen Voorbeeld beperkingen model

40 Taakanalyse C. Taakanalyse (1) Ontwerprichtlijnen zijn gebaseerd op psychologische principes en op common sense Een meer directe toepassing van theorie is te vinden in de taakanalyse

41 Taakanalyse Taakanalyse (2) Bij taakanalyse wordt nauwkeurig in kaart gebracht welke kennis nodig is om een taak te doen hoe deze kennis gebruikt moet worden Er is bijvoorbeeld direct een indicatie van de leerbaarheid van een systeem: hoe meer kennis nodig is, des te meer tijd kost het om de taak te leren

42 Taakanalyse Voorbeeld: verwijderen van een directory met inhoud

43 Taakanalyse Zelfde taak op Macintosh

44 Taakanalyse Taakanalyse (3) Als taakanalyse wordt gekoppeld aan kennis over cognitieve processen, kunnen er betere voorspellingen gedaan worden Taakanalyse (welke kennis is nodig) Kennis over cognitieve processen (hoe) Taakmodel (voorspelling)

45 Taakanalyse Kennis over cognitieve processen / mogelijkheden en beperkingen (1) Visuele waarneming (rood/groen) Visuele aandacht (tunnelvisie) Selectieve aandacht (niet naar twee zaken tegelijk) Representatie van kennis (procedureel/declaratief) …

46 Taakanalyse Kennis over cognitieve processen / mogelijkheden en beperkingen (2) Geheugen (mate van training en codering) Werkgeheugencapaciteit (7  2) Redeneren (computerlogica vs logica van de mens) Probleemoplossen (middel-doel-heuristiek vs hill climbing) Etcetera

47 Taakanalyse Cognitieve theorie en Taakanalyse: Model Human Processor

48 Taakanalyse D. Evaluatieonderzoek Bestudeer hoe proefpersonen (bij voorkeur uit de doelgroep) zich gedragen als ze met een nieuw apparaat geconfronteerd worden

49 Evaluatieonderzoek Observatie van proefpersonen Protocolanalyse Registratie van gedrag: video, logfile Registratie van fysiologische reacties: hartslag Mening vragen interview paneldiscussie vragenlijst

50 Voorbeeld routegeleidingssysteem Voorbeeld: Routegeleidingssystemen RG geeft route-aanwijzingen aan automobilisten Meestal visueel en auditief aangeboden Deelnemen aan het verkeer is voor de meeste mensen het gevaarlijkste dat ze in hun leven zullen doen Goed ontwerp van RG is dus heel belangrijk

51 Voorbeeld routegeleidingssysteem Cognitief model Beperkte geheugencapaciteit Beperkte duur van “geheugenspoor” Dus: Informatie zo eenvoudig mogelijk aanbieden Automobilisten kijken soms wel 6 seconden naar een display!

52 Voorbeeld routegeleidingssysteem Schematische afbeelding Twee maal dezelfde informatie! Handig: waarschuwing bij lege tank?

53 Voorbeeld routegeleidingssysteem De oplossing Eenvoudig scherm Auditieve informatie: “bij de volgende kruising linksaf!”

54 Toekomst De toekomst Telecombedrijven mikken op een grote vlucht van mobiele telefoons met allerlei mooie dingen: muziek, video, mobiel internet, etc.

55 Toekomst Maar hoe werkt het? Hoe moet echter de gebruiker duidelijk maken aan het apparaat wat hij wil? Hoe kan er zoveel mogelijk informatie op een miniscuul display?

56 Toekomst Mogelijke oplossingen Intelligente programma’s (“agents”) kennen de gebruiker, dus nemen de bediening gedeeltelijk over Spraakherkenning

57 Vragen? Vragen over dit onderwerp? Stel ze nu! Vragen over de rest van de stof? Stel ze nu, misschien weet ik het ook. Stel ze per aan Het responsiecollege van a.s. woensdag VERVALT

58 Tot slot: Tentamen! Het tentamen Orientatie Kunstmatige Intelligentie is op woensdag 22 oktober van uur in de Examenhal Succes!


Download ppt "Cognitieve Ergonomie Hoofdstuk 10.1 Laatste college Oriëntatie Kunstmatige Intelligentie Fokie Cnossen."

Verwante presentaties


Ads door Google