De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

| 1 || 1 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | VOL-VCA versie 4.5 Veiligheid voor Operationeel Leidinggevenden.

Verwante presentaties


Presentatie over: "| 1 || 1 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | VOL-VCA versie 4.5 Veiligheid voor Operationeel Leidinggevenden."— Transcript van de presentatie:

1 | 1 || 1 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | VOL-VCA versie 4.5 Veiligheid voor Operationeel Leidinggevenden

2 | 2 || 2 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Telefoon uit a.u.b..

3 | 3 || 3 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Tijdens het examen is het tonen van een geldig legitimatiebewijs verplicht.

4 | 4 || 4 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Inhoudsopgave Inhoud 1.Arbeidsomstandigheden en milieu 2.Arbo in de praktijk 3.Gevaarlijke stoffen 4.Etikettering en signalering 5.Elektriciteit 6.Brand- en explosiegevaar 7.Werken in besloten ruimten 8.Algemene werkplekeisen 9.Hijs- en hefwerktuigen 10.Werken op hoogte 11.Handgereedschap 12.Gereedschapmachines 13.Persoonlijke beschermingsmiddelen

5 | 5 || 5 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | | 5 || 5 | Arbeidsomstandigheden en milieu Hoofdstuk 1 Arbeidsomstandigheden en milieu

6 | 6 || 6 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbeidsomstandigheden- en milieuwetgeving GRONDBEGINSELEN ARBOWET •Zo goed mogelijk: •Veiligheid •Gezondheid •Welzijn •Geen nadelige invloed vanuit arbeid, anders: •Gevaar bij bron bestrijden •Afschermen •Persoonlijke beschermingsmiddelen •Redelijkerwijs haalbaar: •Technisch •Organisatorisch •Economisch Blz 6

7 | 7 || 7 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbeidsomstandigheden- en milieuwetgeving •Arbowet  doelvoorschriften •Arbobesluit  toelichting Hulpmiddel bij overheidstoezicht en – handhaving •Arbocatalogus  door werkgever en werknemers opgesteld •Branche brochure  informatie van Inspectie SZW* voor bedrijven Europese regelgeving is opgenomen in nationale wetgeving * Voorheen Arbeidsinspectie Blz 6+7

8 | 8 || 8 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbeidsomstandigheden- en milieuwetgeving ARBEIDSTIJDENWET •Regels voor werk en rusttijden. •Maximale werktijd per dag en week. •Hoeveel uren werken en hoeveel uren rust. •Rekening houden met werknemer zijn zorgtaken in gezin. Blz 7

9 | 9 || 9 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbeidsomstandigheden en milieu BELEID VOEREN IS STRUCTURELE AANPAK Verplicht voor elke onderneming •Maatregelen om risico’s te verminderen •Beleid realiseren, Plan van Aanpak •Ziekteverzuim beleid voeren •Verantwoordelijkheden en bevoegdheden vastleggen •Beleid toetsen en aanpassen

10 | 10 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbeidsomstandigheden en milieu PLAN VAN AANPAK •Plan voor verbeteren van arbeidsomstandigheden •Bevat o.a. plannen over: •Maatregelen voor risico-vermindering en ter voorkoming •Concrete uitvoering maatregelen: Verantwoordelijkheden, middelen, werkwijze, eindlimiet •Wijze van rapportage •Betrokkenheid leidinggevenden belangrijk Blz 7+8

11 | 11 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbeidsomstandigheden en milieu VOORLICHTING EN ONDERRICHT •Werkgever verplicht te geven •Werknemer verplicht te volgen •Afgestemd op werknemer •Niet alleen schriftelijk •Vast en tijdelijk personeel Blz 8

12 | 12 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbeidsomstandigheden en milieu WERKOVERLEG •Samenwerking en overleg in: •Ondernemingsraad •Afdelingswerkoverleg •Drie kenmerken: •Vindt regelmatig plaats •Is groepsactiviteit •Beïnvloeding van “onderaf” (werkvloer) Blz 9

13 | 13 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbeidsomstandigheden en milieu •Toewijzen toezichthoudende taken aan leidinggevenden: •Toezicht op eigen personeel •Toezicht op personeel van andere leidinggevenden •Toezicht op bedrijfsmiddelen •Nodig: •Geven van bevoegdheden en middelen •Schriftelijk toewijzen: •Eén leidinggevende •Eén zelfde taak •Toezicht op welke handelingen •Toezicht op welke personen •Toezicht op welke middelen en waar Blz 9

14 | 14 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbeidsomstandigheden en milieu GEVAAR VOOR ANDERE PERSONEN ZO VEEL MOGELIJK VOORKOMEN •Werknemers van andere werkgevers •Leveranciers goederen •Bezoekers, voorbijgangers en omwonenden •Onbevoegden, die zich toegang kunnen verschaffen Blz 9

15 | 15 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbeidsomstandigheden en milieu SAMENWERKENDE WERKGEVERS Meer werkgevers gelijktijdig op dezelfde locatie moeten samenwerken om de Arbowet na te leven Afspraken vooraf vastleggen in Arboprojectplan: •Wijze van samenwerken •Te treffen voorzieningen •Manier van toezicht •Risico’s vanuit en naar omgeving en te nemen maatregelen Blz 9

16 | 16 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbeidsomstandigheden en milieu IN- EN UITLENEN VAN PERSONEEL •Afspraken maken: •Wie geeft instructies? •Wie verzorgt voorlichting en onderricht? •Wie verstrekt PBM? •Algemeen gesteld: •Wie geeft aanwijzingen? •Wie houdt toezicht? •Wie verstrekt middelen? •Deze personen zijn verantwoordelijk voor de naleving van de •Arbowet •Als leidinggevende vertegenwoordigt u uw werkgever, dus: medeverantwoordelijk Blz 10

17 | 17 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbeidsomstandigheden en milieu TOEZICHT DOOR INSPECTIE SZW Landelijke werkwijze handhavingsbeleid •1e Fase: Inspectie SZW maakt afspraken om tekortkomingen op te heffen •2e Fase: Afspraak niet nakomen: Officiële waarschuwing •3e Fase: Officiële waarschuwing niet nagekomen: Proces verbaal Blz 12

18 | 18 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbeidsomstandigheden en milieu TOEZICHT DOOR INSPECTIE SZW Bij ernstige overtredingen (dus bij direct ernstig gevaar voor personen): 1: •Vrijwillig stilleggen werk en afspraken maken •Opheffen tekortkoming voor beginnen met werk 2: •Onwil om afspraken te maken of na te leven •Formele stillegging werk en opmaken proces-verbaal Blz 12

19 | 19 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbeidsomstandigheden en milieu ARBODESKUNDIGE •Interne Arbodeskundige •Preventiemedewerker •Eventueel externe Arbodeskundige voor: •RI&E •Onderzoeken naar geluidsbelasting, klimaat, fysieke belasting en gevaarlijke stoffen •Periodiek gezondheidskundig onderzoek •Begeleiding van zieke werknemers •Medische keuringen (voor sommige functies verplicht) Blz 14

20 | 20 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbeidsomstandigheden en milieu CE-KEURMERK CE = Conformité Européene CE = Europese richtlijn voor gebruiks- veiligheid van producten Verplicht voor o.a. arbeidsmiddelen, werkkleding, persoonlijke beschermingsmiddelen etc. Verplicht in alle EU-landen Blz 16

21 | 21 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbeidsomstandigheden en milieu MILIEUWETGEVING •Wet Milieubeheer, doel: bescherming en verbetering van milieu •Wet Milieubeheer Wet Verontreiniging Oppervlaktewateren: Vergunning met voorschriften en Uitvoeringsbesluiten met regels •Wet Milieugevaarlijke Stoffen(nu EG-verordening REACH), •Doel: mens en milieu te beschermen tegen gevaarlijke stoffen Bevat regels over Meldingsplicht, Werkzaamheden, Etikettering en Verpakking •REACH=Registratie Evaluatie Autorisatie Chemische stoffen Blz 16

22 | 22 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbeidsomstandigheden en milieu WET MILIEUBEHEER Doelen: •Bescherming/verbetering van milieu •Doelmatige verwijdering van afvalstoffen Dus: •Productieprocessen aanpassen •Emissies verminderen (LWB) •Afval verminderen en scheiden Blz 16

23 | 23 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbeidsomstandigheden en milieu Risico-inventarisatie en Evaluatie (RI&E) •Verplicht voor alle bedrijven met (ingeleend) personeel •Inventarisatie van gevaren bij het werk en de kans op negatieve effecten •Evaluatie: plan van aanpak •gevaren en risico’s voor mensen voorkomen of •zo klein mogelijk houden RI&E en plan van aanpak: regelmatig bijstellen Blz 18

24 | 24 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | | 24 | Arbo in de praktijk Hoofdstuk 2 Arbo in de praktijk

25 | 25 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk BRONNEN VAN RISICO’S •Het soort werk •Kennis en ervaring •De werkplek zelf •Het welzijn •De mentaliteit RISICO = KANS x EFFECT Veiligheid = bewust nemen van aanvaardbaar risico Blz 22

26 | 26 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk ongeval met dodelijke afloop of zeer ernstig letsel ongeval met ernstig letsel met verzuim ongevallen met letsel met verzuim (bijna) ongevallen met gering letsel / EHBO zonder verzuim gevaren als gevolg van onveilige handelingen en/of situaties IJSBERG MET VERHOUDING TUSSEN VERSCHILLENDE SOORTEN ONGEVALLEN Blz 25

27 | 27 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk DE OORZAKEN/GEVOLGENREEKS Blz 25

28 | 28 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk PREVENTIE Ongevallen/incidenten voorkomen door: •Voorkomen van onveilige handelingen •Voorkomen van onveilige situaties Maatregelen: •Bijvoorbeeld taak- of werkomschrijving, toezicht, instructie en voorlichting Blz 25 / 27

29 | 29 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk GEVOLGEN ONGEVALSTHEORIEËN VOOR ARBOBELEID •IJsbergtheorie: rol leidinggevende bij voorkomen van: •Onveilige handelingen •Onveilige situaties •Oorzaken/gevolgenreeks: •Ongevallen/incidenten hebben verscheidene oorzaken Conclusie: •Voer een structureel Arbobeleid •Hierin spelen direct leidinggevenden en management een rol Blz 26

30 | 30 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk TAKEN VAN MANAGEMENT BETREFFENDE ARBOBELEID •Structureren van Arbobeleid •Delegeren van taken en bevoegdheden (aan leidinggevenden) Taken direct Leidinggevenden •Toezicht houden •Geven van voorlichting en instructie •Systematisch rapporteren van (bijna)ongevallen •Doorgeven van gesignaleerde problemen en klachten Blz 28 / 29

31 | 31 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk ONGEVALLENONDERZOEK EN -REGISTRATIE Doelen ongevallenonderzoek: •Welke factoren zijn oorzaak ongeval? •Gericht op voorkomen ongevallen Ongevallen melden aan: •Opdrachtgever •Directe chef •Inspectie SZW (ernstige ongevallen) •situatie niet wijzigen Blz 30 / 31

32 | 32 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk ASPECTEN ONGEVALLENONDERZOEK 1.Onderzoek ter plekke van ongeval 2.Bewijsmateriaal bewaren 3.Interviewen getuigen/betrokkenen 4.Analyse onderzoeksresultaten 5.Eindrapport (conclusies/aanbevelingen) Blz 31

33 | 33 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk ONGEVALLENREGISTRATIE Belangrijk: •Vastleggen gegevens voor beleid •Voldoen aan wettelijke eisen •Maatregelen om ongevallen te voorkomen Onderscheid ongevallen: •Arbeidsongevallen •Verkeersongevallen •Privé-ongevallen Blz 31

34 | 34 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk OOK REGISTRATIE VAN: •Milieu-incidenten •Schadegevallen •Brand/explosies Blz 31

35 | 35 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk TRA en LMRA Taak Risico Analyse  RI&E op projectniveau •Start werkvoorbereiding •Analyse van de gevaren •Bij uitvoering van risicovolle taken of bij werken in risicovolle omgeving •Veiligheid en de gezondheid van werknemers. Doel: •Risico’s te analyseren en te evalueren •Afspreken van juiste beheersmaatregelen Blz 32

36 | 36 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk WERKWIJZE BIJ TAAK - RISICOANALYSE WERKOBJECT BEPALEN VAN RISICO ELIMINEREN OF VERVANGEN VAN HOOG RISICO WERKVOORBEREIDING OPSTELLEN TAAK - RISICOANALYSE COMMUNICATIE UITVOERING EVALUATIE Blz 32 / 33

37 | 37 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk TRAJECT RISICOBEHEERSING Job Opdelen in taakstappen Beheerst via procedure? Risico- bepaling Opstellen risico-analyse Communicatie van risico’s en beheersmaatregelen Heroverweging Uitvoering risico’s beheersbaar laag ja nee hoog risico’s niet beheersbaar Blz 33

38 | 38 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk TRA en LMRA Laatste minuut risico analyse (LMRA) Een LMRA of Start Werk Analyse: •Uitvoeren voor je echt aan het werk gaat •Korte risico controle en “zelf check” •Eerst denken dan pas doen Blz 33

39 | 39 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk LINE SAFETY MEETING Doorspreken van risico’s vóór de aanvang van het werk •In kick-off meeting: •voor gehele werk (risico’s, beheersmaatregelen, interacties) •Startwerkmeeting: •door leidinggevenden, gericht op komende werkdag •Shiftoverdracht: •bij ploegendiensten •Op de werkplek: •bijv. toolboxmeeting Blz 34/ 35

40 | 40 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk beïnvloeding van gedrag SCHEMATISCHE VOORSTELLING VAN DE VIER STRATEGIEËN 4 strategieën M.b.t. veilig werken: 1. Benadruk succes van veilig gedrag 2. Verminder nadelen van veilig gedrag M.b.t. onveilig werken: 3. Verduidelijk gevolgen van onveilig werken 4. Bemoeilijk mogelijkheden van onveilig werken Blz 36

41 | 41 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk REGELS EN PROCEDURES •Regel = richtlijn voor gedrag en handeling •Procedure = chronologisch stappenplan met acties/ handelingen en beslismomenten •Consequent, Veilig en Efficiënt uit te voeren •Beschreven in handboeken, beschikbaar voor iedere medewerker •Behandeld in voorlichting en Instructieprogramma's Blz 38

42 | 42 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk ALGEMENE VEILIGHEIDSREGELS Voor de gehele organisatie: •Eigen personeel •Derden Betreffende: •Aan/afmelden •Verkeersregels •Melden ongeval, brand enz. •Hoe te handelen bij alarm en evacuatie •Waar een werkvergunning vereist is Blz 38

43 | 43 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk SPECIFIEKE VEILIGHEIDSREGELS Voor taken, functies en werkzaamheden met verhoogd risico Betreffende: •Gebruik aanvullende persoonlijke beschermingsmiddelen •Gebruik bijzonder(e) gereedschap/apparatuur en werktuigen •Plaatsen afscherming, markering en gebruik beveiligingen Blz 38

44 | 44 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk DOEL BEDRIJFSHULPVERLENINGSPLAN •Voorbereiden op noodsituaties •Incidenten bestrijden •Slachtoffers voorkomen en beperken •Slachtoffers helpen Werknemers maar ook bezoekers moeten op de hoogte zijn Blz 40

45 | 45 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk INHOUD BEDRIJFSHULPVERLENINGSPLAN •Maatregelen en voorzieningen om de effecten van een calamiteit te minimaliseren en te bestrijden •Op basis van ingeschatte calamiteiten c.q. incidenten •Welke soort incidenten: •Type •Omvang •Aanwezige stoffen •Scenario Blz 40

46 | 46 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk INHOUD BEDRIJFSHULPVERLENINGSPLAN •Het bedrijfsnoodplan omvat: •Plattegrond; •Waarschuwingsmiddelen; •Alarm; •Oefeningen; •Hulpmiddelen; •Eerste hulp; •Wegnemen oorzaak; •Melden; •Waarschuwing hulpdiensten. •Aan het plan kan ook het aanvalsplan zijn toegevoegd Blz 41

47 | 47 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk BEDRIJFSHULPVERLENINGSORGANISATIE •Eisen bedrijfshulpverleningsorganisatie •Opbouw •Verantwoordelijkheden van iedere functie •Totstandkoming/inrichting centra •Alle waarschuwings- en alarmeringsprocedures •Actuele alarmeringslijsten •Alarmerings- en Communicatiesystemen Blz 41

48 | 48 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk INVULLING BEDRIJFSHULPVERLENINGSPLAN •Voor bedrijfshulpverlening geldt: •Moet in ieder organisatie geregeld en gewaarborgd zijn; •BHV-ers moeten voldoende opgeleid zijn; •Er is een vastgesteld takenpakket. • Taken van de BHV-er zijn: •Verlenen eerste hulp; •Bestrijden beginnende brand; •Evacuatie; •Communicatie met hulpdiensten; •Preventie. Elke leidinggevende moet op de hoogte zijn van de alarmeringsprocedures en zijn/haar taken tijdens een calamiteit Blz 42

49 | 49 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk FASERING •Eerste melding/antwoord •Klassering van incident bekend maken •Handelingen/maatregelen: •Stoppen met werken, telefoon niet gebruiken •Uitschakelen apparatuur •Naar verzamelplaats en melden bij coördinator •Beëindiging incident en sporen oorzaak incident veilig stellen Blz 42

50 | 50 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk OPLEIDING, OEFENING, HERHALING •Nodig voor testen van plan. •Om medewerkers en BHV-ers voor te bereiden op incidenten. •Oefeningen/herhaling van bedrijfshulpverleningsplan en gemeentelijke rampenbestrijdingsplannen: •Apart •In combinatie Ten minste eenmaal per jaar een ontruimings-oefening Blz 42

51 | 51 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk BEDRIJFSHULPVERLENING Arbowetverplichting: •In elk bedrijf voldoende bedrijfshulpverleners of •Bedrijfshulpverlening geregeld hebben met bv. buurbedrijven •Mede op basis van RI&E wordt invulling BHV-organisatie bepaald •Eisen van deskundigheid BHV-ers •Ontruimingsoefening ten minste eenmaal per jaar Blz 42

52 | 52 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk VEILIGHEID DOOR LEIDINGGEVEN •Rol leidinggevenden belangrijk voor de veiligheid •Toezichthouders/directe chefs: •hebben informatie over •medewerkers •arbeidsproces •arbeidsomstandigheden •bepalen hoe werk moet worden uitgevoerd Blz 44

53 | 53 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk VEILIGHEID DOOR LEIDINGGEVEN •Handhaven •Middelen, Mogelijkheden en Mentaliteit Leidinggevende heeft voorbeeldfunctie Veiligheid bevorderen door goede motivatie: •Beoordeel objectief en geef uw mening aan betreffende persoon •Laat iemand in zijn waarde als mens/vakman bij correctie •Vertel niet alleen hoe maar ook waarom Blz 44 / 45

54 | 54 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk VEILIGHEIDSOBSERVATIES •Door leidinggevenden (objectief) •Gericht op: •onveilige handelingen •onveilige situaties •Verhogen veiligheidsbewustzijn groep •Leidinggevenden komen op werkplek •Krijgen inzicht in de werkplek en medewerkers •Maak jaarplan observaties Blz 46

55 | 55 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk VCA** EN VCA* VCA**- Algemene goedkeuring (voor bedrijven met 35 of meer medewerkers en hoofdaannemers) VCA*- Beperkte goedkeuring (voor bedrijven met minder dan 35 werknemers) VCA petrochemie - aanvullende eisen op VCA** (voor bedrijven die risicovolle werkzaamheden in de petrochemische industrie uitvoeren) VCU- goedkeuring voor detachering- en uitzendbureaus VCO- voor opdrachtgevers van VCA-/VCU gecertificeerde bedrijven Blz 48

56 | 56 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Arbo in de praktijk TOOLBOX/LINE SAFETY MEETING Korte vergadering over veiligheid in informele sfeer •Overleg met medewerkers •Motiveren van medewerkers Aandachtspunten voor een goede VGM-bijeenkomst: •Duidelijke vastgelegde afspraken; •Toets of de boodschappen zijn begrepen. Blz 50

57 | 57 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | | 57 | Gevaarlijke stoffen Hoofdstuk 3 Gevaarlijke stoffen

58 | 58 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen TOXICOLOGIE Toxicologie =de leer van de inwerking van schadelijke stoffen op levende wezens Toxiciteit =giftigheid (eigenschap van een stof) •Giftig voor alle levende organismen •Individuele gevoeligheid: •van elke soort •binnen elke soort Blz 54

59 | 59 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen INWERKING GIFTIGE STOF OP LICHAAM Opname van gevaarlijke stoffen via: •Spijsverteringsorganen (mond) •Ademhalingsorganen (longen) •Huid Blz 54

60 | 60 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen OPNAME IN HET LICHAAM VOORKOMEN: •Draag beschermende kleding en schoeisel; •Zorg voor goede ventilatie en/of adembescherming; •Eet, drink en rook niet op de werkplek; •Trek vuile werkkleding uit bij pauzes en einde werkdag; •Was altijd eerst je handen en gezicht als je gaat eten, drinken en roken; •Verzorg wondjes zoals het hoort. Blz 54

61 | 61 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen Gevaarlijke stoffen en leidinggeven: •De leidinggevende maakt en houdt de medewerker bewust van: •de gevaren; •belang hygiëne; •het voorkomen van risico’s. •Maatregelen om risico’s te beperken: 1.aan de bron; 2.technische, collectieve en organisatorische. Blz 55

62 | 62 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Vergiftiging ACUUT CHRONISCH Gevaarlijke stoffen Blz 56

63 | 63 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen SYSTEEMWERKING •Stof in bloed heeft effect op bepaalde organen, bijvoorbeeld aantasting door oplosmiddelen •Zenuwstelsel •Lever/nieren •Celverandering •Erfelijke eigenschappen (mutageen) •Schadelijk voor ongeboren kind (teratogeen) •Kankerverwekkend (carcinogeen) •Pas op: •Van diverse stoffen zijn niet alle eigenschappen bekend Blz 56 / 57

64 | 64 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen CONTACTWERKING •Werking van stof op huid, ogen, slijmvliezen, neus/keel en luchtwegen •Bij een te lange blootstelling of allergisch zijn voor stof •Effect: •Eczeem •Aandoening luchtwegen Blz 56 / 57

65 | 65 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen SPECIFIEK OF ASPECIFIEK EFFECT •Specifieke effecten kunnen worden veroorzaakt door één stof (asbest/kanker) •Aspecifieke effecten kunnen worden veroorzaakt door verscheidene stoffen (schoonmaakmiddelen/sufheid) Blz 56 / 57

66 | 66 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen VORMEN WAARIN GEVAARLIJKE STOFFEN VOORKOMEN •Gas •Damp •Vloeistof •Vaste stof •Nevel •Stof Blz 58

67 | 67 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen EIGENSCHAPPEN •Explosief •Oxiderend •Zeer licht ontvlambaar, licht ontvlambaar, ontvlambaar •(Zeer) giftig. •Schadelijk of irriterend •Bijtend of corrosief •Kankerverwekkend •Milieugevaarlijk •Sensibiliserend Blz 58

68 | 68 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen SOORTEN STOFFEN •(Organische)oplosmiddelen •Cyclische verbindingen •Zuren en logen •Zware metalen •Koolmonoxide •Asbest •Cement •Huishoudmiddelen Blz 59

69 | 69 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen ASBEST •Asbest veroorzaakt ernstige gezondheidsaandoeningen: •Asbestose (incubatietijd jaar); •Asbestlongkanker; •Mesothelioom. •Wettelijke bepalingen bij asbest: •Inventarisatie van aanwezige asbest verplicht; •Het nieuw toepassen en verwerken van asbest is verboden; •Asbesthoudend afval scheiden; •Aanwezig asbest labelen; •Alle werkzaamheden met asbest melden aan de Inspectie SZW. Blz 59

70 | 70 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen PLAATSEN WAAR ASBEST ANGETROFFEN KAN WORDEN •Als warmte-isolatie; •In flenzen en afdichtingen; •Brandwerende constructies; •In fornuizen; •Als isolatie in elektrische apparatuur; •Brandwerende dekens; •Remvoeringen; •Riool; •Als afdichtingmateriaal; •Dak- en wandbeplating; •Vloerbedekking. Blz 59

71 | 71 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen WETTELIJKE BEPALINGEN •Ver- en bewerken asbest verboden •Beroepsmatig omgaan asbest alleen: •bij slopen/verwijderen •onderhoud/reparatie •vrijstelling/ontheffing •KOMO procescertificaat DTA = deskundig toezichthouder asbestverwijdering Blz 59

72 | 72 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen HOE TE HANDELEN, WANNEER MATERIAAL “ASBESTVERDACHT” IS •Monster LATEN nemen door onafhankelijk laboratorium •Werkzaamheden alleen door deskundig bedrijf •Deskundig toezichthouder (DTA) •KOMO-procescertificaat asbest verwijderen voor aannemers •Medewerkers asbestsaneringswerkzaamheden volgens schriftelijk plan opleiden •Voor elk werk geldt: •Aangemeld bij Inspectie SZW •Werkplan aanwezig •DTA aanwezig Blz 59

73 | 73 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen HUISHOUDMIDDELEN Gebruik van gevaarlijke stoffen in het huishouden. Risico’s zijn dezelfde als in het bedrijf. Dus: dezelfde beschermende maatregelen nemen als in het bedrijf! •Houdt kinderen uit de buurt. •Zorg dat kinderen er niet bij kunnen komen door. •Gevaarlijke stoffen achter slot en grendel op te slaan. •Brandgevaarlijke stoffen koel opslaan. Blz 60

74 | 74 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen INDUSTRIËLE GASCILINDERS •Kleurcodering op schouder van cilinder. •Correct opslaan. •Voldoende ventilatie van opslagruimte. •Nooit opslaan in of bij kelders, putten en sleuven. •Zuurstofflessen gescheiden houden van flessen met brandbare gassen. •Aangepaste blusmiddelen. •Water als koelmiddel bij opslagruimte. Blz 62

75 | 75 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen PREVENTIEVE MAATREGELEN •Controleer opslagvaten en tanks regelmatig op lekkage. •Controleer bedrijfsinstallaties zoals leidingen, filters, afsluiters en verdeelstukken op lekkages. •Zorg voor voldoende lekbakken. •Gelekte producten zo snel mogelijk opruimen. Blz 62 / 63

76 | 76 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen BIOLOGISCHE STOFFEN Biologische stoffen komen bijvoorbeeld voor in de: •Afvalverwerkingindustrie; •Gezondheidszorg; •Landbouw; •Voedingsindustrie; •Waterzuiveringsinstallaties. Blz 64

77 | 77 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen BIOLOGISCHE STOFFEN Risico’s bij blootstelling: •Infecties; •Vergiftigingen; •Allergie; •Schimmels. Wanneer? •Bij contact met dieren; •Werken in riolen; •Werken in vervuilde grond •Werken in bepaalde afdelingen van ziekenhuizen en verpleegcentra. Blz 64 / 65

78 | 78 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen PREVENTIEVE MAATREGELEN BIJ BIOLOGISCHE STOFFEN Voor het werken met biologische agentia geldt: •Zo mogelijke eerst de bronaanpak; •Aanvullende regels voor pbm’s; •Strenge hygiënische voorschriften; •Instructie en onderricht; •Controle op en informatie over mogelijke gevolgen; •Controle op legionella. Blz 64 / 65

79 | 79 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen PREVENTIEVE MAATREGELEN BIJ BIOLOGISCHE STOFFEN •Inenten; •Blootgestelde werknemers beperken; •Duur blootstelling beperken; •Beschermende kleding gebruiken; •Huidcrème gebruiken; •Oogbescherming gebruiken; •Na het werk en bij pauze de handen en gezicht wassen. Blz 64 / 65

80 | 80 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen •Bijtende stoffen tasten bij contact je huid, ogen, longen en kleding aan. •Irriterende stoffen kunnen ontstekingen aan je huid en slijmvliezen veroorzaken. •Harsen, kleurmiddelen, sommige verven, metaalbehandelings- middelen kunnen een gevoelige huid veroorzaken en heftige allergische reacties oproepen. •Cfk’s en bepaalde pesticiden zijn gevaarlijk voor mens, dier en milieu. Blz 65

81 | 81 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen GRENSWAARDE Wordt uitgedrukt in: •Deeltjes (gas) per miljoen deeltjes lucht [ppm] of •Milligram stof per kubieke meter [mg/m 3 ] Blz 66

82 | 82 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen GRENSWAARDEN Grenswaarden zijn gezondheidskundige waarden. De grenswaarde geldt voor mensen die: •Niet meer dan 8 uur per dag werken; •Niet meer dan 40 uur per week werken; •Volwassen en gezond zijn; •Onder normale omstandigheden werken en geen zwaar werk doen. Blz 66

83 | 83 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen GRENSWAARDEN •Grenswaarde-TGG (Tijd gewogen gemiddelde) = Maximaal 8 uur per dag of maximaal 40 uur per week •Grenswaarde-C (Ceiling) = Plafondwaarde ofwel maximale waarde ongeacht tijdsduur •Grenswaarde-H Stoffen gaan gemakkelijk door de huid Blz 66

84 | 84 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen RISICO’S •Reukgrens ligt hoger dan de grenswaarde; •Sommige gevaarlijke stoffen ruiken aangenaam; •Sommige gevaarlijke stoffen schakelen de reukzenuw al bij lage concentraties uit waardoor je denkt dat je veilig bent (H2S); •Maskering van gevaarlijke stoffen door andere niet gevaarlijke stoffen; •Geur is persoonsafhankelijk. Blootstelling aan gevaarlijke stoffen moet regelmatig gemeten worden. Bij het meten is van belang dat de concentratie wordt vastgesteld. Werkplekvergunningen vereisen meestal een continue meting van de concentratie. Blz 66

85 | 85 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen DE ROL VAN DE LEIDINGGEVENDE Bij het werken met gevaarlijke stoffen moet de leidinggevende extra toezicht houden. Hij let daarbij op: •Gebruik PBM’s; •Orde en netheid; •Reinigingen gereedschap en andere middelen; •Afvoeren afval. Blz 68

86 | 86 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen MAATREGELEN TEGEN GEVAARLIJKE STOFFEN •Maatregelen aan de bron •Ventilatie •Scheiden van mens en bron •Persoonlijke bescherming Blz 68

87 | 87 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen WERKEN MET STRALING •Ioniserende straling: •Genoeg energie om bestraalde materiaal te veranderen •Afhankelijk van sterkte, dosis en blootstelling schadelijk voor mens en omgeving •Bijvoorbeeld geneeskunde, kerncentrales, meet/detectieapparatuur, aardgaswinning en ertsverwerking •Niet-ioniserende straling: •Niet van invloed op materiaalstructuur •Hoge dosis / langdurige blootstelling wel schadelijk (letsel) •Bijvoorbeeld zonlicht, ultraviolet/infrarood straling, laserstralen, radio- of microgolven Blz 70

88 | 88 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen WERKEN MET STRALING Risico van radioactieve straling: “Je hoort, ziet, voelt en ruikt niets” Maatregel nummer 1: Zo ver mogelijk er vandaan (de stralingssterkte neemt af met het kwadraat van de afstand) : afstand 4 x groter stralingsdosis 16 x kleiner Blz 71

89 | 89 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen WERKEN MET STRALING (VERVOLG) •Veiligheidsmaatregelen bij het werken met straling zijn: •Afstand houden; •Verpakkingen van de materialen niet beschadigen; •Gebied rond de bron afzetten; •PBM’s gebruiken; •Waarschuwingsborden plaatsen; •Permanent meten. •Medewerkers zijn verplicht om: •De persoonlijke dosis straling te laten meten; •Nauwkeurig alle voorschriften te volgen; •Een medische keuring te ondergaan. Blz 71

90 | 90 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen WERKEN MET STRALING (VERVOLG) •De verplicht aanwezige stralingsdeskundige: •Houdt toezicht op de stralingsveiligheid en -hygiëne; •Controleert medewerkers en materiaal op besmetting; •Neemt zo nodig extra maatregelen; •Kan werkzaamheden stilleggen. •Bij niet-ioniserende straling gelden de volgende veiligheidsmaatregelen: •Instructie en informatie op toestellen; •Werken volgens de instructies; •Niet langer dan toegestaan doorwerken; •Houdt afstand. Blz 71

91 | 91 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen ARBEIDSHYGIËNISCH ONDERZOEK •Oriënterend werkplekonderzoek: •Is er kans op blootstelling aan een bepaalde stof? •Aard van de blootstelling •Hoeveel mensen hebben kans op blootstelling? •Geeft antwoord op mogelijke risico’s en te nemen maatregelen •Monitoring: •Metingen en registraties •Resultaten vergelijken met: •Grenswaarden •Eigen bedrijfswaarden •Gericht op gezondheidsbeheersing op werkplek Blz 72

92 | 92 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gevaarlijke stoffen ARBOWET - GEZONDHEID WERKNEMERS •Werkgever moet werknemers in de gelegenheid stellen zich periodiek medisch te laten onderzoeken •Periodiek gezondheidskundig onderzoek: •Op vrijwillige basis •Tijdig schade onderkennen en beperken/wegnemen •Soms verplicht (bv bij werken met asbest, straling en bestrijdingsmiddelen, gebruik ademluchtapparatuur). •Arbeidsgezondheidsonderzoek voorafgaand aan specifieke werkzaamheden (functiekeuring) verplicht (bv ademluchtapparatuur, werken met onderdruk of overdruk) Blz 72 / 73

93 | 93 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | | 93 | Etikettering en signalering Hoofdstuk 4 Etikettering en signalering

94 | 94 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Etikettering en signalering SIGNALERING/ETIKETTERING •Signalering van gevaar op de werkvloer: •Zodanig aanbrengen, dat deze wordt opgemerkt •Zodanig vormen, dat de betekenis duidelijk is •Zo min mogelijk tekst •Etikettering van gevaarlijke stoffen: •Grote verscheidenheid stoffen •Risico’s inschatten om juiste maatregelen te nemen Blz 76 / 77

95 | 95 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Etikettering en signalering ELKE STOF IN EEN CATEGORIE •Etiket •Goed zichtbaar •Gemakkelijk leesbaar •In het Nederlands •Aanduidingen: •Naam stof •Gevaarssymbool/symbolen •Bijzondere gevaren •Veiligheidsaanbevelingen •WMS: kleinverpakking •Vervoer: vervoerscodering (ADNR) Blz 76 / 77

96 | 96 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | ETIKETTERING VOLGENS HET GHS (GLOBAL HARMONIZED SYSTEM) ((zeer) licht) ontvlambaar explosief corrosief oxiderend Schadelijk of irriterend (zeer) giftig milieuschadelijk klein chemisch afval ( geen GHS klasse) nieuw; lange termijn Gezondheidsschadelijk. (kankerverwekkende, mutagene en/of reprotoxische stoffen) nieuw; gassen onder druk Nieuwe etiketten 2010 ingevoerd en vanaf 2017 verplicht Blz 77

97 | 97 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Etikettering en signalering NIEUWE SYMBOLEN VOOR: •Carcinogeen (kankerverwekkend) •Teratogeen (functiestoornissen ongeboren kind) •Mutageen (erfelijke eigenschappen veranderen)

98 | 98 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Etikettering en signalering GEVARENDIAMANT (grootverpakkingen ) reactiviteit instabiliteit brandgevaar gezondheids- gevaar bijzondere aanduidingen w Blz 79

99 | 99 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Etikettering en signalering CHEMIEKAART aceton Blz 80

100 | 100 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Etikettering en signalering SIGNALERING •Verplicht op werkvloer, geregeld in Arbowet/besluiten •Vijf groepen: •Verbod •Gebod •Waarschuwing •Veiligheidsvoorziening •Mededeling Tijdelijke markering: Blz 80 / 81

101 | 101 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | | 101 | Elektriciteit Hoofdstuk 5 Elektriciteit

102 | 102 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Elektriciteit GEVAREN BIJ GEBRUIK ELEKTRICITEIT •Stroomdoorgang door menselijk lichaam •Verwonding door vuur •Letsel van val ten gevolge van elektriciteit •Brand/explosie VEILIGE INSTALLATIE als gevaren er niet zijn of tot een minimum worden beperkt Blz 88

103 | 103 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Elektriciteit VEILIGHEID BIJ ELEKTRICITEIT Ongevallen •Weerstand kleiner: Stroomsterkte groter •Stroomsterkte grote: Warmteontwikkeling groter Blz 88

104 | 104 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Elektriciteit Stroomdoorgang kan dodelijk zijn! De grootte en aard van het letsel is afhankelijk van: •Weg van stroom door lichaam •Aanrakingsoppervlak •Stroomsterkte •Tijd stroomdoorgang •Soort en hoogte spanning •Lichamelijke conditie Blz 88

105 | 105 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Elektriciteit STROOMSTERKTE FATAAL Afhankelijk van: •Huidweerstand; •Aanrakingsoppervlak; •Standplaats; •Soort en hoogte spanning •Veilige spanning is tot: •Maximaal 120 V •Maximaal 50 V ~ Blz 88

106 | 106 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Elektriciteit STROOMSTERKTE 0,2 - 2 mALicht prikkelend gevoel. 2 mA - 10 mASterk wordende pijnlijke spierkramp mAGrensstroomsterkte; onder spanning staande delen kan je niet meer loslaten. >20 mAAdemhaling wordt belemmerd; snelle hulp is nodig om verstikking te voorkomen. 100 mAHartfibrillatie is dodelijk als niet direct wordt ingegrepen (directe elektrocutie). Blz 88

107 | 107 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Elektriciteit GEVAREN DOOR ELEKTRICITEIT •Gevaar van installaties, machines, apparatuur, gereedschap: •Niet in orde/verkeerd behandeld •Veel ongevallen: •Defecte en ondeugdelijke machines/toestellen/leidingen •Slechte of ontbrekende aardverbindingen •Foutieve aanleg of montage •Onwillekeurige aanraking onder spanning staande delen Blz 89

108 | 108 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Elektriciteit VEILIGHEIDSMAATREGELEN: •Alleen handelingen door deskundigen •VOP = voldoende onderricht persoon •Gebruik "veilige spanning" (in besloten ruimten); •Veiligheidsaarding van uitwendig metalen omhulsel aarding steigers; •Aarding van metalen werkplaats- en opslagcontainers; •Bij bouwwerken aardlekschakelaar in elektrische voeding (aanspreekstroom 30 mA); •Deugdelijke kabels (mechanische bescherming). Blz 90 / 91

109 | 109 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Elektriciteit VEILIGHEIDSMAATREGELEN (vervolg): •Fysieke afscherming; •Isolatie; •Dubbele isolatie; •Aardlekbeveiliging; •Lage spanningen; •Veiligheidstransformator; •Jaarlijkse controle. Dubbel geïsoleerd Blz 90 / 91

110 | 110 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Elektriciteit STATISCHE ELEKTRICITEIT •Risico bij: •slecht geleidende stoffen •geïsoleerde (niet-geaarde) opstelling •Oplading door wrijving •Vonkoverslag als elektrische lading niet kan weglekken via aardleiding Blz 92

111 | 111 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Elektriciteit STATISCHE ELEKTRICITEIT Preventieve maatregelen zijn: •Toevoegen anti-statische dope (ASA); •Beperken stroomsnelheid; •Goede aarding leidingen, apparatuur, tanks; •Valhoogte in opslagvat beperken; •Hogedrukspuit aarden; •Toepassen inert gas (bijvoorbeeld stikstof); •Aansluiten op aardleidingnet; •Verhogen luchtvochtigheid bij droge stof. •Draag altijd antistatisch schoeisel, kleding Blz 92

112 | 112 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | | 112 | Brand- en explosiegevaar Hoofdstuk 6 Brand- en explosiegevaar

113 | 113 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Brand- en explosiegevaar TYPE BRAND Vaste stof Vloeistof Gas Metaal Blz 96 / 97

114 | 114 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Brand- en explosiegevaar 5 componenten voor brand Blz 99

115 | 115 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Brand- en explosiegevaar RISICO’S VAN BRAND •Vlampunt; •Explosiegrenzen; •Zuurstofgehalte; •Reactiebevordering; •Reactie met water; •Zelfontbranding; •Brandbevorderende stoffen. Blz 100 / 101 / 102

116 | 116 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Brand- en explosiegevaar VLAMPUNT •Bij vloeistoffen en dampen •Temperatuur waarbij de damp (in juiste mengverhouding met omgevingslucht) kan worden ontstoken (met bv. aansteker, lucifer) Blz 100 / 103

117 | 117 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Brand- en explosiegevaar EXPLOSIEGRENZEN •Bij gas, stof (stofexplosie) •Volumepercentage gas of stof dat (in juiste mengverhouding met omgevingslucht) kan exploderen (ontsteking door vlam, vonk) Elk gas heeft eigen explosiegebied Blz 100 / 103

118 | 118 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Brand- en explosiegevaar Explosie gevaarlijke omgevingen •Gas- en oliewinninginstallaties; •Raffinaderijen; •Overlaadstations; •Opslag brandbare stoffen; •Graansilo’s. Blz 100 / 101

119 | 119 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Brand- en explosiegevaar Explosie gevaarlijke omgevingen In explosiegevaarlijke omgevingen is het streng verboden om: •Zonder toestemming te betreden; •Zonder toestemming materialen en middelen mee te nemen die een gevaar kunnen opleveren; •Zonder werkvergunning werkzaamheden uit te voeren. Blz 101

120 | 120 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Brand- en explosiegevaar BLUSSTOFFEN Blussen door middel van: •Natte blusstoffen •water, schuim en AFFF •Droge blusstoffen •zand en bluspoeder •Gasvormige blusstoffen •kooldioxide (CO2) ook wel •koolzuursneeuw Blz 104

121 | 121 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Brand- en explosiegevaar BLUSSTOFFEN Water (stoom)-Koelende werking zuurstofverdringing Schuim-Zuurstofafsluiting Zand-Zuurstofafsluiting en koelend Bluspoeder-Negatieve katalyse CO2-Zuurstofverdringing AFFF-Zuurstofafsluiting Blz 104

122 | 122 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Brand- en explosiegevaar Wat als……? •Zorg voor eigen veiligheid •Meld de brand •Waarschuw mensen in de omgeving •Doe deuren en ramen dicht •Breng mensen in veiligheid Onderneem alléén een bluspoging als het veilig kan Blz 108

123 | 123 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | | 123 | Werken in besloten ruimten Hoofdstuk 7 Werken in besloten ruimten

124 | 124 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Werken in besloten ruimten BESLOTEN RUIMTEN Eigenschappen: •Erg klein; •Moeilijk te ventileren; •Kleine in- en uitgangen; •Slecht verlicht; Voorbeelden: •Opslagtanks; •Reactieketels; •Kelders; •Riolen; •Liftschachten; •Putten/sleuven. Blz 112

125 | 125 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Werken in besloten ruimten RISICO’S BESLOTEN RUIMTEN •Brand en explosie •Gevaarlijke stoffen •Zuurstoftekort •Elektrocutie •Vallen en struikelen Maatregelen: •Voorbereidende werkzaamheden •Tijdens het werk Blz 112 / 113 / 114

126 | 126 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Werken in besloten ruimten VOORBEREIDENDE WERKZAAMHEDEN •Organiseren •Toezicht en verblijfsduur •Regelen veiligheidswacht •Metingen verrichten. •Zuurstof: 19-21% •Explosiegevaar: < 10% LEL •Giftige stoffen: < grenswaarde Blz 114

127 | 127 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Werken in besloten ruimten MAATREGELEN TIJDENS HET WERK •Bereikbaarheid en vluchtmogelijkheid •Ventileren •Specifieke maatregelen nodig bij: •lassen; •verven; •overige bijzondere werkzaamheden •Controle via werkvergunning Blz 114 / 115

128 | 128 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Werken in besloten ruimten GRAAFWERKZAAMHEDEN Maatregelen vooraf: •Melden bij het KLIC •Geldige graafvergunning •Eventueel opspoorapparatuur gebruiken Begin met: •Proefsleuf graven(binnen 1,5 meter van opgegeven locatie) •Afwijkingen van leidingen en kabels melden. •Graven met machine met een niet-getande graafbak •Denk aan opstelling van machines •Ook een sleuf kan worden beschouwd als besloten ruimten •Houdt rekening met instortingsgevaar! •Neem de juiste voorzorgsmaatregelen! Blz 116

129 | 129 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Werken in besloten ruimten STEEKFLENS Isoleren van leidingen met behulp van een steekflens (zo dicht mogelijk bij de besloten ruimte!) Blz 118

130 | 130 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Werken in besloten ruimten RISICOBRONNEN EN WERKVERGUNNING Risico’s: •Het werk, het gereedschap, het materiaal •Processen (inhoud/soort) •Beheersen door werken volgens voorwaarden vergunning •Wat is de invloed van uw werkzaamheden op uw omgeving •Wat is de invloed van uw omgeving op uw werkzaamheden Doel van werkvergunning: goede voorbereiding van risicovol werk Een werkvergunning is een bedrijfsregel, geen wettelijke verplichting Blz 120 / 121

131 | 131 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Werken in besloten ruimten AANVRAAG WERKZAAMHEDEN (In te vullen door aanvrager) Locatie / equipment nr.: Afdeling: Omschrijving van het werk: Werkwijze: q monteren/demonterenq hakken/boren q openen installatiesq slijpen q betreden besloten ruimteq hogedruk spuiten q branden/gutsen/lassenq gritstralen q röntgen/stralingswerkq graven handmatig/machinaal q hijsen q q instrumentatie/Electrical Toegepaste gereedschappen: Toegepaste voertuigen / equipment: Gepland aantal uitvoerenden: personen Geplande begindatum: Geplande einddatum: Werktijd van tot Bijzondere vergunningen van toepassing: q Hottap q Graafvergunning q Pluglas q

132 | 132 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Werken in besloten ruimten MAATREGELEN TE NEMEN DOOR VERSTREKKENDE AFDELING (In te vullen door verstrekker/area operator) Welk product bevat of heeft de apparatuur/leiding bevat? Invloed van naburige werkzaamheden: Nodig Gereed q q flenzen labelen q q systeem spoelen q q systeem aftappen q q systeem stomen q q systeem inblokken q q systeem afsteken q q systeem afkoppelen q q systeem drukvrij maken q q systeem productvrij maken q q omgeving controleren op tox. en/of agress. stoffen omgeving controleren op brandbaar materiaal apparatuur elektrisch blokkeren (nr./handtekening) apparatuur elektrisch vrijschakelen (nr./handtekening) apparatuur mechanisch blokkeren (hoe?) besloten ruimte conditierapport (nr. ) verzamelplaats milieueschermende maatregelen (t.w.) Speciale operationele aandachtspunten: Mogelijke risico’s: GASMETINGEN qqqqqqqqqqqq continu Nodigmeting Datum Tijd Zuurstof% O2 Explosiviteit% LEL Toxische stoffenppm Type meting Paraaf

133 | 133 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Werken in besloten ruimten MAATREGELEN TE NEMEN DOOR HOUDER (In te vullen door aanvrager) Te nemen voorzorgsmaatregelen: putten goten en/of riolen afdekken binnen 30 meter vonkafscherming plaatsen werkplek afzetten mangatwacht inzetten brandwacht inzetten brandwaterslang gereed met straalpijp aanvullende brandblusmiddelen (t.w.) werkplek en/of werkstuk nat houden werkplek beveiligen tegen valgevaar (t.w.) ventilatie Aanvullende persoonlijke beschermingsmiddelen: ruimzicht/zuurbril gelaatscherm valbescherming hand/arm bescherming (t.w.) beschermende kleding (t.w.) vluchtmasker binnen handbereik Persoonlijke gasalarmering (t.w.) gebruik adembescherming filtermasker (type) verse lucht kap persluchtmasker Extra eisen (in te vullen door verstrekker):

134 | 134 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Werken in besloten ruimten BEKRACHTIGING Risico Categorie: Risico analyse (nr. ) De kolommen “Aanvraag werkzaamheden” en “Maatregelen te nemen door houder” zijn juist ingevuld: Aanvrager Naam:Firma: Telefoon: Datum:Handtekening: Principe toestemming bijzondere werkzaamheden: n.v.t. Operationeel beheerder Naam: Datum:Handtekening: Vergunning mede beoordeeld: n.v.t. Mede ondertekenaar Naam:Afdeling: Datum:Handtekening: Vergunning is voorbereid: n.v.t. Vergunning voorbereider Naam: Datum:Handtekening: Het werk kan veilig uitgevoerd worden en beheersmaatregelen zijn doorgesproken met vergunninghouder: Verstrekker Naam: Datum:Handtekening: Akkoord met opgelegde eisen en draagt zorg voor uitvoering volgens de vergunningsvoorwaarden: Houder Naam:Firma: Datum:Handtekening: Houder na overdracht Naam:Firma: Datum:Handtekening: Verlenging maximaal 1 week geldig q Hoog q Laag VerstrekkerHouder DatumNaamParaafNaamParaaf

135 | 135 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | | 135 | Algemene werkplekeisen Hoofdstuk 8 Algemene werkplekeisen

136 | 136 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen STRUIKELEN, UITGLIJDEN EN VERSTAPPEN Oorzaken: - Niet-egale ondergrond - Gladde ondergrond - Hoogteverschil - Beperking menselijk lichaam Preventie:- Aanpak bij de bron - Scheiden van mens en gevaar - Markeringen - Persoonlijke bescherming/gedrag Blz 124

137 | 137 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen GEVAREN BIJ SLOOPWERKZAAMHEDEN •Verstappen en struikelen; •Uitstekende constructiedelen; •Werken op hoogte; •Instabiliteit bij sloopfront; •Vallend sloopmateriaal; •Instorting; •Vrijkomen gevaarlijke stoffen; •Lawaai. Blz 129

138 | 138 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen VEILIGHEIDSMAATREGELEN BIJ SLOOPWERKZAAMHEDEN •Persoonlijke valbeveiliging gebruiken •Rekening houden met draagkracht van overblijvende constructie •Zonder specifiek plan niet boven of onder elkaar werken •Gebruik stortkokers •Persoonlijke beschermingsmiddelen; helm, •Veiligheidsschoenen, overall, adembescherming, •Gehoorbescherming gebruiken •Inventariseren concentratie gevaarlijke stoffen (bv. asbestinventarisatie) Blz 129

139 | 139 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen ELEKTRISCH LASSEN Mogelijke gevaren: •Elektrocutie; •Brand en explosie door hittevorming en wegspringende spetters; •Verbranding van de huid door vrijkomende UV-straling; •Verbranding van het hoornvlies door vrijkomende UV- straling; •Verblinding van de ogen door vrijkomende infrarood straling; •Warmtestraling; •Vergiftiging door lasrook; •Longaandoeningen door inademen van lasrook; •Verkeerde werkhouding. Blz 130

140 | 140 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen ELEKTRISCH LASSEN •Veiligheidsmaatregelen: •Spanningverlagend relais (in besloten ruimten verplicht); •Persoonlijke bescherming: •Laskap- Lasschort •Laskleding- Veiligheidsschoenen •Luchtgeventileerde laskap; •Lasgordijnen voor bescherming van personen in de omgeving tegen UV en infraroodstraling; •Plaatselijke afzuiging van lasrook; •Ruimtelijke ventilatie; •Blusmiddelen onder handbereik; •Werkvergunningensysteem indien vereist. Blz 130

141 | 141 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen AUTOGEEN LASSEN, SNIJDEN EN BRANDEN Gevaren en risico’s: •Geraakt worden door spetters gloeiend materiaal; •Brand door brandbaar materiaal dat vlam vat; •Vlamterugslag; •Lekkage van gas en zuurstof; •Sommige gassen zoals propaan zijn zwaarder dan lucht en blijft hangen in putten, uitgravingen en kelders. Blz 130

142 | 142 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen AUTOGEEN LASSEN, SNIJDEN EN BRANDEN Veiligheidsmaatregelen: •Draag de juiste beschermende kleding; •Verwijder eerst de brandbare materialen in je omgeving of dek ze af; •Gebruik van vlamdover in de slang tussen acetyleenfles en brander; •Terugstroombegrenzers op gas en zuurstofslang van brander; •Wees bedacht op lekkage van gas en zuurstof in laaggelegen werkomgeving; Blz 131

143 | 143 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen AUTOGEEN LASSEN, SNIJDEN EN BRANDEN Veiligheidsmaatregelen (vervolg): •Slangbreuk beveiliging toepassen; •Continue gas meten; •Acetyleenfles rechtopstaand gebruiken of minimaal onder een hoek van 30 graden; •Plaatselijke afzuiging van lasrook en gassen; •Ruimtelijke ventilatie. •Blusmiddelen onder handbereik; •Werkvergunningensysteem indien vereist. Blz 131

144 | 144 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen WERKEN IN KOU Gevaren: •Versnelde afkoeling met gevolg: •Bevangen raken door de koude; •Bevriezingsverschijnselen; •Veel materiaal niet veilig te gebruiken. Maatregelen hiertegen zijn: •Warmteondergoed en isolerende kleding dragen; •Op beschutte werkplek je werk uitvoeren; •Nooit in tocht werken; •Geschikt gereedschap gebruiken; •Op tijd extra pauzes inlassen; •Afwisselen met collega’s. Blz 132

145 | 145 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen WERKEN IN WARMTE Gevaren: •Bevangen raken en flauwvallen; •Onvoldoende afvoer van lichaamswarmte; •Verlies van lichaamsvocht. Maatregelen hiertegen zijn: •Voldoende pauzes inlassen; •Afwisselen met collega’s; •Op tijd voldoende drinken; •Ademende werkkleding gebruiken; •Hittewerende werkkleding gebruiken. Blz 132

146 | 146 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen WERKEN MET HOGE DRUK Gevaren: •Openbarsten van leidingen; •Geraakt worden door wegschietende onderdelen; •Onbevoegd en onbekwaam werken met hoge druk machine zoals industriële hoge druk reinigers. Maatregelen hiertegen zijn: •Voor in gebruik name installaties en machines testen; •Afpersen van installaties met vloeistof, meestal water; •Testen en afpersen met zo weinig mogelijk personeel en gebied afschermen/afzetten; •Veiligheidsinstructies nauwkeurig opvolgen; •Alleen hiertoe opgeleid personeel inzetten. Blz 133

147 | 147 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen DEFINITIE ERGONOMIE Ergonomie volgens Arbowet: •Vooral gericht op het welzijn van de medewerker Gezondheid van medewerkers beschermen door stellen van ergonomische randvoorwaarden: •Machines; •Gereedschappen •Gebruiksvoorwerpen •Werkplek •Omgevingsfactoren: •Geluid •Licht •Trillingen •Klimaat Blz 134

148 | 148 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen 7 FACTOREN, DIE ERGONOMIE WERKPLEK BEPALEN 1.Tillen 2.Zitten en staan 3.Geluid 4.Klimaat 5.Trillingen 6.Verlichting 7.Lichamelijke en mentale belasting Blz 134

149 | 149 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen ARBOWET Arbeidssituatie en taak aanpassen aan de eigenschappen van de werknemers en niet andersom! Blz 134

150 | 150 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen MENS-MACHINESYSTEEM Werkplek is combinatie van twee zaken: •Machines, gereedschappen, gebruiksvoorwerpen en werkplekomstandigheden daaromheen: •Verlichting •Geluid •Klimaat •Trillingen •Mens met zijn: •Lichamelijke belasting •Inspanning •Beweging •Werkhouding •Geestelijke belasting Blz 134 / 135

151 | 151 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen GELUID •Lichamelijke effecten: •Verhoogde bloeddruk •Gestoorde ademhaling •Gestoorde stofwisseling •Tragere bloedcirculatie •Tragere spijsvertering •Hoofdpijn •Gespannen spieren •Moeheid •Nervositeit •Verminderde waakzaamheid Blz 134 / 135

152 | 152 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen GELUID (VERVOLG) De grootte van het blijvende gehoorverlies is afhankelijk van: •Totale blootstellingstijd •Duur van blootstelling •Duur van rustperiode tussen blootstelling (beschadiging in het begin omkeerbaar) •Sterkte van het lawaai •Frequentiespectrum van het lawaai (hoge tonen schadelijker dan lage) •Continuïteit van het geluid Blz 134 / 135

153 | 153 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen GELUID (VERVOLG) Optellen van twee geluidsbronnen. •Een verdubbeling van de afstand tot de geluidsbron geeft een vermindering van 6 dB(A). Blz 134

154 | 154 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen GELUID (VERVOLG) Maatregelen om geluidhinder te voorkomen in volgorde van prioriteit: 1.Niveau van de geluidsbron verlagen; 2.Geluidsbron afschermen; 3.Geluidtrillingen dempen; 4.Persoonlijke gehoorbescherming. Blz 134

155 | 155 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen GELUID (VERVOLG) De werkgever moet tegen geluid de volgende maatregelen nemen: •Vanaf 80 dB(A): •Mogelijkheid tot gehooronderzoek; •Gehoorbescherming uitreiken. •Vanaf 85 dB(A): •Beheersplan; •Maatregelen; •Waarschuwingsborden. Blz 134

156 | 156 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen TRILLINGEN •Veroorzaken stotende verplaatsingen van het gehele lichaam of gedeelten daarvan •Grootte van verplaatsing bepaalt het gevolg •Gevolgen •Trillingen Blz 135

157 | 157 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen TRILLINGEN (vervolg) •Fysieke trillingen: •Hand- en armtrillingen bij gebruik handgereedschap; •Lichaamstrillingen door een voertuig, installatie of bewegend vloer. • Hz: Algemeen onwel • Hz: Hoofdpijn • Hz: Buikpijn Blz 135

158 | 158 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen TRILLINGEN (vervolg) •Klachten door hand- en armtrillingen: •Pijn; •Beschadiging bloedvaten en gewrichten; •Gevoelloze vingertoppen; •“Witte vingers”. •Klachten door lichaamstrillingen: •Maagklachten; •Rugklachten; •Vermoeidheid; •Hoofdpijn; •Spierpijn; •Verminderde concentratie; •Aandoeningen evenwichtsorgaan Blz 135

159 | 159 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen MAATREGELEN TEGEN BLOOTSTELLING AAN TRILLINGEN •Maatregelen tegen trillingen: •Aandacht bij aanschaf machines; •Aanbrengen van dempers of isolatie; •Toepassen alternatieve technieken; •Beperken van blootstellingduur. •Klimaat op de werkplek wordt bepaald door: •Omgevingstemperatuur; •Stralingswarmte; •Luchtvochtigheid; •Hinderlijke luchtbewegingen. Blz 136

160 | 160 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen KLIMAAT •Beheersen, zodat we ons behaaglijk voelen en optimale prestaties kunnen leveren •Drie factoren bepalen een comfortabel klimaat: •Kleding: •Isolatie •Inspanning: •Afvoer warmte •Klimaat: •Vochtigheid (relatieve luchtvochtigheid 40-60%) •Temperatuur •Luchtsnelheid (‘s winters < 0,15 m/s en ‘s zomers < 0,25 m/s) Blz 136

161 | 161 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen KLIMAAT (vervolg) Maatregelen om het werkcomfort te verbeteren zijn: •Temperatuur behaaglijk en gelijkwaardig en aangepast aan de fysieke inspanning te houden; •Geen hinderlijke luchtbeweging; •Verstrekken PBM’s; •Vochtbalans ruimte op peil houden. Blz 136

162 | 162 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen VERLICHTING •Waarnemen kleine details vereist hogere verlichtingssterkte •Verlichtingssterkte in lux •Lampen gaan minder licht geven •Bij vervuiling •Bij veroudering •Ouderen hebben meer licht nodig dan jongeren •Contrast niet te groot (verhouding licht : donker) Blz 136

163 | 163 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen VERLICHTING Bij verlichting op de werkplek rekening houden met: •Hoe kleiner de voorwerpen waarmee wordt gewerkt, hoe meer licht; •Oudere werknemers hebben meer licht nodig; •Contrasten mogen niet te groot zijn; •Weerspiegeling moet voorkomen worden; •Nieuwe lampen geven meer licht; •Lichtsterkte moet voldoen aan de wetgeving. Blz 136

164 | 164 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen INSPANNING •Fysiek en/of geestelijk •Rustperiode nodig •Herstel spieren/bloedsomloop •Statische belasting •Voortdurend aanspannen van de spieren belemmert doorbloeding blessures, letsel •Dynamische overbelasting •Spieren regelmatig spannen/ontspannen vraagt energie •Algemene lichamelijke vermoeidheid •Mentale overbelasting •Geestelijke spanning •Werkdruk en persoonlijke capaciteit Blz 137

165 | 165 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen INSPANNING •Risicovolle werkomstandigheden die lichamelijk klachten veroorzaken zijn: •Te lange duur van de inspanning; •Langdurig zitten of staan; •Verkeerde houding; •Blootstelling aan trillingen; •Terugkerende handelingen; •Bovenmatige inspanning. •Statische belasting veroorzaakt: •Verminderde doorbloeding; •Spierpijn of kramp; •Chronische vermoeidheid. Blz 137

166 | 166 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen INSPANNING •Dynamische belasting is minder slecht dan statische belasting, maar kan toch de volgende gevolgen hebben: •Vermoeidheid; •Spierpijn; •Letsel. •Mentale belasting wordt veroorzaakt door: •Werkdruk; •Taak versus capaciteiten; •Relatie met collega’s; •Hiërarchische relatie; •Fysische arbeidsomstandigheden; •Werk(on)zekerheid; •Infrastructuur en uitrusting. Blz 137

167 | 167 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen TILLEN •Belastende factor in veel beroepen •Minste belasting: •Rug recht •Massa boven rug •In praktijk: •Tillen last vóór lichaam •Belastbaarheid spier/skeletsysteem individueel verschillend: •Leeftijd •Geslacht •Lichaamsbouw •Getraindheid: •Bewustwording belastingen •Tilinstructie Blz 137

168 | 168 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen TILINSTRUCTIE Plan maken Benen in spreid- stand, voeten 45 graden naar buiten Knieën buigen, rug recht houden Vanuit staande positie beginnen met lopen

169 | 169 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen MAATREGELEN TER BEPERKING VAN TILBELASTING •Mechanisering/hulpmiddelen •Verminder gewicht •Organisatie werk •Meer mensen •Niet zittend tillen •Beperk tilhoogte •Beperk verplaatsingsafstand Blz 137

170 | 170 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen ZITTEN •Langdurig zitten is belastend •Statische belasting van bekken, wervelkolom, schouder, gordel •Afwisseling voorkomt klachten •Lopen/staan/zitten/verschillende zithoudingen •Optimale zithouding: •Goede ondersteuning benen •Goede stand rug •Ontlasting schouders •Mogelijkheid kiezen andere houdingen Blz 137

171 | 171 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Algemene werkplekeisen STAAN Alleen, indien: •Onvoldoende beenruimte om te zitten •Vaak reiken (hoog, laag, ver) •Gescheiden werkplekken (vaak heen en weer lopen) •Neerwaartse krachten (verpakkingswerkzaamheden) Gebruik: •Stasteun: •Vangt 60% lichaamsgewicht op •Ontlast benen/voeten Blz 137

172 | 172 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | | 172 | Hijs- en hefwerktuigen Hoofdstuk 9 Hijs- en hefwerktuigen

173 | 173 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Hijs- en hefwerktuigen HIJSEN •Manueel; •Hulpmiddelen (takels e.d.); •Mobiele hulpmiddelen (steekwagen, vorkheftruck); •Hijskranen. Voorbeelden: •Mobiele kraan; •Portaalkraan; •Auto laadkraan; •Bouwkraan. Blz 140

174 | 174 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Hijs- en hefwerktuigen REGELS VOOR HIJSWERKTUIGEN •Kraanboek aanwezig; •Hijstabellen en hijsgrafieken aanwezig; •Keuringscertificaten aanwezig. Blz 140

175 | 175 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Hijs- en hefwerktuigen VEREISTEN VOOR BEDIENERS VAN HIJSWERKTUIGEN: •Deskundigheidsbewijs STVT (verplicht voor torenkranen, mobiele kranen en heistellingen) •Registratieboekje(ervaring en geneeskundige verklaring) Blz 140

176 | 176 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Hijs- en hefwerktuigen RISICO’S BIJ HIJSWERKTUIGEN •Personen binnen draaibereik; •afstempelen; •Zware lasten; •Windkracht; •(Naderend) onweer. Blz 140 / 141

177 | 177 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Hijs- en hefwerktuigen •Kettingwerk •Staalkabels •Touw •Stroppen, lengen •En hijsbanden •Haken en ogen •Takels Let op: maximale werklast hoeken van lengen mogelijke slijtage HIJSGEREEDSCHAP Blz 142 t/m 149

178 | 178 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Hijs- en hefwerktuigen TAKELS Risico’s: •Mechanische breuk van takel of van bevestigingspunt; •Overbelasting. Niet doen: •Overbelasten; •Vastmaken aan bordessen, railing en leidingwerk; •Op de punt belasten; •Niet zijdelings belasten. Wel doen: •Regelmatig controleren, zeker voor elk gebruik; •Defecten direct melden. Blz 150

179 | 179 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Hijs- en hefwerktuigen VORKHEFTRUCKS •Wettelijke verplichtingen; •Voorzieningen; •Veilig gebruik; •Markering en keuring. Blz 152

180 | 180 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Hijs- en hefwerktuigen VORKHEFTRUCKS Verboden •Meerijden tenzij er een 2 e zitplaats is; •Personen te heffen tenzij speciale voorziening aanwezig is; •Hijsen tenzij juiste aanpassing aanwezig is; •Het contragewicht te verzwaren; •Te roken bij elektro-heftrucks. Verplicht •De chauffeur moet goed zicht hebben; •Gebruik van de veiligheidsgordel. Blz 152 / 153

181 | 181 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Hijs- en hefwerktuigen PALLETWAGEN •Altijd op een vlakke ondergrond gebruiken; •Denk aan obstakels; •Zorg voor voldoende transportruimte. Blz 153

182 | 182 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | | 182 | Werken op hoogte Hoofdstuk 10 Werken op hoogte

183 | 183 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Werken op hoogte 2,5 m WERKEN OP HOOGTE Meer dan 2,5 m valgevaar Blz 156

184 | 184 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Werken op hoogte SCHUINE EN PLATTE DAKEN, GATEN IN VLOEREN EN WANDEN Risico op vallen •Gebruik loopplanken (hellend dak) •Gebruik individueel veiligheidsharnas •Gebruik dakrandbeveiliging of vangnet (plat dak) •Dek gaten af met stevig materiaal •Breng markering aan op gevaarlijke plaatsen Blz 156

185 | 185 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Werken op hoogte LADDERS: •Enkele ladder; •Opsteekladders; •Schuifladders; •Reformladders. Gebruiksregels voor ladders: •In goede staat houden; •Niet verven; •Niet zelf repareren; •Zorgvuldig en goed opstellen; •Op de juiste wijze gebruiken. Blz 158

186 | 186 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Werken op hoogte STEIGERS Er geldt: •Streng verboden zelf te (ver)bouwen aan steiger; •Geen materiaal achterlaten; •Houdt de vloer stroef; •Gebruik geen los klimmateriaal op de steiger. •Let op de maximale belasting •Gebruik stortkokers voor afvoer materiaal •Gebruik de bouwlift veilig (personenlift of goederenlift) Blz 160

187 | 187 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Werken op hoogte STEIGERS Er gelden regels voor: •Kantplanken en leuningen •Inspectiewerk •Werkzaamheden •Hulpsteigers •Liften •Takels Steigerkaart geeft veiligheidstatus aan. Geen steigerkaart of gebreken? Steiger niet betreden! Blz 160

188 | 188 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Werken op hoogte ROLSTEIGERS Risico = verplaatsbaarheid Aandachtspunten bij het werken met rolsteigers: •Blokkeren wielen •Van binnenuit beklimmen •Denk aan gereedschap (kan vallen) •Sta niet op de schoren •Houd de steiger schoon •Niet verplaatsen als er iemand op staat •Verrijden op vlakke ondergrond door 2 personen •Gebruik de persoonlijke beschermingsmiddelen Blz 162

189 | 189 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Werken op hoogte HANGSTEIGERS Voorbeelden: •Hangbrug; •Hangsteiger; •Eenmanswerkbrug. Aandachtspunten bij het werken met hangsteigers zijn: •Vanaf windkracht 7 Bft niet mee werken; •Let op bedieningsorganen; •Bij storing niet verder werken maar (laten) repareren; •Nooit gebruiksklaar achterlaten; •Hulpmiddelen gebruiken voor communicatie,vanaf 25 m verplicht (en als normale communicatie niet mogelijk is) Blz 164

190 | 190 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Werken op hoogte HOOGWERKERS Typen: - vast opgesteld - mobiel Risico voor beknelling (schaararm) en omvallen Daarom:- Getraind/opgeleid personeel - Signalering maximum werklast - Specifieke gebruiksregels Vanaf windkracht 7 Bft, niet mee werken Blz 166

191 | 191 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Werken op hoogte WERKBAKKEN •Alleen gebruiken als het echt niet anders kan; •Windkracht vanaf 7 Bft verboden; •De kraanmachinist en persoon in de werkbak moeten elkaar zien en verstaan; •Iedere persoon in de werkbak draagt een individueel veiligheidsharnas (vast aan de werkbak); •In- of uitstappen alleen toegestaan als werkbak op stevige ondergrond staat Blz 168

192 | 192 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | | 192 | Handgereedschap Hoofdstuk 11 Handgereedschap

193 | 193 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Handgereedschap EENVOUDIG HANDGEREEDSCHAP Risico door: •Slecht onderhoud; •Slecht gebruik. Blz 172 / 173

194 | 194 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Handgereedschap HANDGEREEDSCHAP MET ELEKTRISCHE AANDRIJVING •Elektrocutie •Verbranding (vonken) Veilige spanning: •50 V ~ (wisselspanning) •120 V = (gelijkspanning) dubbel geïsoleerd Risico door: Blz 174

195 | 195 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Handgereedschap NIETMACHINE Aandachtspunten bij gebruik •Gebruik met maximale werkdruk; •Geleider leeg bij plaatsen lader; •Nagels/nieten aangepast aan apparaat. Mogelijke risico’s: •Wegschieten van de nagel; •Terugslaan van de nagel; •Doorboren van het werkstuk. Blz 175

196 | 196 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Handgereedschap HANDCIRKELZAAG Aandachtspunten bij het gebruik: •Beschermkap moet snijdend deel van de zaag volledig afschermen (vast aan het frame en scharnierend deel aan geleider); •Automatische beschermkap over snijdend deel van de zaag; •Spouwmes aangepast aan diameter en dikte van de zaag. Blz 175

197 | 197 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Handgereedschap KETTINGZAAG Aandachtspunten bij het gebruik: •Bedieners minimaal 18 jaar oud; •Opleiding met toets gehad hebben; •Voorgeschreven PBM gebruiken; •Stilstand ketting bij stationair toerental; •Kettingrem binnen 0,15 sec werken; •CE markering. Blz 175

198 | 198 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Handgereedschap HANDGEREEDSCHAP MET PNEUMATISCHE AANDRIJVING •Trillen •Geluid Dodemansknop en gehoorbescherming verplicht. Risico door: Blz 176

199 | 199 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Handgereedschap HANDGEREEDSCHAP MET HYDRAULISCHE AANDRIJVING •Oliedruk •Bevestigingen Dodemansknop en onderhoud verplicht. Risico door: Blz 176

200 | 200 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Handgereedschap HANDSLIJPMACHINES Doorslijpschijven Afbraamschijven Risico door: •Rondvliegende delen; •Aanraken slijpschijf; •Uit elkaar springen van schijf; •Brand door vonken; •Geluid; •Verkeerd gebruik. Blz 178

201 | 201 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | | 201 | Gereedschapsmachines Hoofdstuk 12 Gereedschapsmachines

202 | 202 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gereedschapsmachines GEREEDSCHAPMACHINES Voorbeelden zijn: •Vast opgestelde boormachines •Let op: 'happen' in werkstuk •Vast opgestelde slijpmachines •Let op: uit elkaar vliegen slijpsteen •Cirkelzagen •Let op: snijgevaar Blz 182

203 | 203 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Gereedschapsmachines CIRKELZAGEN •Universele cirkelzaagmachine; •Bouwcirkelzaag machine (met noodstop en als extra eis nulspanningschakelaar); •Voor machines met meerdere bedieningsplaatsen gelden aanvullende eisen. Blz 186

204 | 204 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | | 204 | Persoonlijke beschermingsmiddelen Hoofdstuk 13 Persoonlijke beschermingsmiddelen

205 | 205 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Persoonlijke beschermingsmiddelen ALGEMEEN Gebruik persoonlijke beschermingsmiddelen alléén als het echt niet anders kan. Persoonlijke beschermingsmiddelen beschermen tegen: •De gevolgen van onveiligheid •Ze voorkomen erger letsel Blz 190

206 | 206 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Persoonlijke beschermingsmiddelen ALGEMEEN De fabrikant: zorg voor PBM’s •Sterk •Betrouwbaar •Getest •CE-markering De gebruiker: •Beheert ze, •Controleert ze, •Zorgt voor veilige opslag •Goed gebruik. Blz 190

207 | 207 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Persoonlijke beschermingsmiddelen ALGEMEEN Drie belangrijke wettelijke eisen ten aanzien van persoonlijke beschermingsmiddelen: Doeltreffende bescherming Ergonomisch verantwoord Goede gebruiksaanwijzing in het Nederlands Blz 190

208 | 208 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Persoonlijke beschermingsmiddelen ADEMBESCHERMING Afhankelijke adembescherming, bijvoorbeeld een filterbusmasker. Onafhankelijke adembescherming, bijvoorbeeld persluchtapparatuur verseluchtkap LET OP GEBRUIKSREGELS Omgevingslucht filteren Zuurstofconcentratie < 19% Bijzondere stof Overschrijding grenswaarde Blz 192

209 | 209 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Persoonlijke beschermingsmiddelen INDELING NAAR STOF- EN STOFFILTERKLASSE Stof- klasse 2a 2b 2c Omschrijving Inert zwevend stof met een grens- waarde van 10 mg/m 3 behalve asbest Schadelijke stof met een grens- waarde van 0,1 tot 10 mg/m 3 behalve asbest Giftige stof met een grenswaarde van < 0,1 mg/m3, waaronder asbest, carcinogene stoffen, sporen, virussen, bacteriën, proteolytische enzymen en bij besluit aangewezen stoffen Filter P-1 P-2 P-3 Maximale concentratie 5x grenswaarde Snuitje: 10x grenswaarde Halfmasker: 12 x grenswaarde Volgelaatsmasker: 16 X grenswaarde Alleen samen met vol- gelaatsmasker inzetten: 200x grenswaarde Blz 192

210 | 210 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Persoonlijke beschermingsmiddelen INDELING GASFILTERTYPEN TypeKleurBeschermt tegen: ABruinorganische dampen en oplosmiddelen BGrijszure gassen, zoals Cl 2, H 2 S en HCN. EGeelzwaveldioxide KGroenammoniak Speciale filters COZwartkoolstofmonoxide HgRoodkwik(damp) NOBlauwnitreuze dampen ReOranjereactorfilter, radioactief jodium Blz 192 / 193

211 | 211 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Persoonlijke beschermingsmiddelen GEHOORBESCHERMING Boven 85 dB(A) verplicht! Boven 80 dB(A) aanbevolen watjes pluggen oordoppen otoplastieken gehoorkappen Wettelijk Blz 196

212 | 212 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Persoonlijke beschermingsmiddelen SOORTEN LICHAAMSBESCHERMING: •Hoofdbescherming; •Bescherming voor handen en armen; •Bescherming voor voeten; •Bescherming voor het lichaam. Blz 198

213 | 213 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Persoonlijke beschermingsmiddelen OOGBESCHERMING •Normale veiligheidsbril; •Ruimzichtbril; •Gelaatsscherm; •Lasbrillen en laskappen. Blz 200

214 | 214 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | Persoonlijke beschermingsmiddelen VALBEVEILIGING •Gebruik altijd een individueel veiligheidsharnas (na valbelasting vernietigen); •Eventueel met remchute of nonchute en vallijn (na valbelasting controle). Blz 202

215 | 215 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | EXAMEN Voor het examen geldt: •Lees vragen goed door. •Kies het meest juiste antwoord. •Controleer of je alle vragen goed hebt beantwoord. •70 vragen waarvan er 21 fout mogen zijn. •105 minuten de tijd. •Geen telefoon, smartphone, tablet o.i.d. meenemen in de examenruimte


Download ppt "| 1 || 1 | VOL VCA | © 2013 PBNA | not for general distribution | VOL-VCA versie 4.5 Veiligheid voor Operationeel Leidinggevenden."

Verwante presentaties


Ads door Google