De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Taalontwikkeling en taalproblemen Marjolijn van Weerdenburg 13 december 2007.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Taalontwikkeling en taalproblemen Marjolijn van Weerdenburg 13 december 2007."— Transcript van de presentatie:

1 Taalontwikkeling en taalproblemen Marjolijn van Weerdenburg 13 december 2007

2 Indelingen van taal * Taalvorm: heeft te maken met uiterlijke aspecten van gesproken en geschreven taal * Taalinhoud: heeft te maken met betekenis * Taalgebruik: heeft te maken met functies van de taal en het gebruik ervan in sociale contexten

3 Indelingen van taal: taalfacetten •Fonologie: betreft klanksysteem van taal •Semantiek: betreft betekenis van woorden en zinnen •Syntaxis: betreft zinsopbouw •Morfologie: betreft woordvorming –vervoegingen (werkwoorden) en verbuigingen •Pragmatiek: betreft het gebruik van taal •Metalinguïstiek: betreft nadenken over en reflecteren op taal

4 Taalverwervingsproces •Prelinguale periode (0 tot 1 jaar) •Vroeg-linguale periode (1 tot 2;6 jaar) •Differentiatiefase (2;6 tot 5 jaar) •Voltooiingsfase (5 tot 9 jaar)

5 Prelinguale periode (0 - 1 jr) •Huilen en vroege luisterontwikkeling •Vocaliseren (door fixatie: interactie groter) •Vocaal spel (protoconversatie, wederkerig) •Brabbelen (opeenvolging lettergrepen)

6 Vroeg-linguale periode (1 - 2;6 jr) •Transitieperiode naar 'echte' woordjes •Symbolische fase •Eénwoordfase en woordenschatontwikkeling •Twee- en meerwoordfase (1;6 - 2;6 jr) •Fonologische ontwikkeling •Communicatie en taalspel •Voorbeeld casus Renée (2;6 jaar oud)

7 Differentiatiefase (2;6 - 5 jr) Sterke groei op de taalfacetten: –Fonologie –Semantiek –Syntaxis –Morfologie –Metalinguïstische aspecten –Pragmatiek Voorbeeld casus Daniël (4;2 jaar oud)

8 Voltooiingsfase (5-9 jaar) •Grens met differentiatiefase is vaag •Nieuw is het verwerven van schriftelijke taal •Geen systematische fonologische fouten meer •Klank-letter-koppeling is nu mogelijk •Passieve woordenschat: –6.000 / woorden (tot schatting) •Actieve woordenschat –tussen en woorden

9 Voltooiingsfase (5-9 jaar) •Basisbeheersing van syntaxis is er •Besef groeit dat taalgebruik in verschillende situatie kan verschillen •Samenhangend verhaal kan verteld worden •Loskomen van egocentrische standpunt •Theory of Mind (ToM) •Uiteindelijk volwaardige beheersing van moedertaal

10 Klinische indeling van taalstoornissen * Verworven afasie (aantoonbare neurologische beschadiging) * Niet-specifieke, secundaire of niet op zichzelfstaande taalontwikkelingsstoornissen * Specifieke, primaire of op zichzelfstaande taalontwikkelingsstoornissen

11 Niet-specifieke taalstoornissen zijn stoornissen in de spraak- en taalproductie, vaak ook in taalbegrip die voor een groot gedeelte te verklaren zijn vanuit andere stoornissen verminderde gehoorscherpte mentale retardatie emotionele ontwikkelingsstoornissen neurologische afwijkingen motorische afwijkingen extreem slechte lichamelijke conditie sterk onvoldoende omgevingsfactoren

12 Specifieke taalstoornissen •Specific Language Impairment (SLI) •Ernstige Spraak- en/of taalMoeilijkheden (ESM) •Algemene definitie: Een specifieke taalstoornis is niet te verklaren vanuit sensorische, cognitieve, neurologische of emotionele problemen of een tekortschietend taalaanbod

13 Mogelijke oorzaken ESM •Genetisch bepaald: erfelijke taalzwakte •Neurologische onrijpheid •Centraal auditieve verwerkingsproblemen (normale gehoordrempel, maar toch niet goed kunnen ‘horen’) •Onvoldoende hypothesetoetsend vermogen •Problemen met verbale informatieverwerking

14 Problemen op taalfacetten bij ESM •Fonologie: –klinkervervormingen, klinkerspraak, medeklinker-substitutie, het weglaten van klanken •Semantiek –verkeerd begrijpen en gebruiken van betekenis van woorden –te kleine woordenschat •Syntaxis: –niet leeftijdsadequate opbouw van zinnen –niet leeftijdsadequate vervoegingen en verbuigingen •Pragmatiek –het gebruik van de taal past niet in de sociale context

15 Video van casus ‘Huub’ - Huub is sinds 2;3 jaar bekend bij een Audiologisch Centrum - Hij is normaal horend - Heeft wisselende geleidingsverliezen gehad - Taalbegrip ontwikkelde zich leeftijdsadequaat - Expressieve spraak- en taalontwikkeling nauwelijks op gang - Op 2;11 jarige leeftijd is receptie goed, maar is er een achterstand op taalproductie van 11 maanden - Vanaf 3;0 jaar logopedie - Op video: Huub is 4;9 jaar oud en zijn taalbegrip is leeftijdsadequaat

16 Voorbeelden van uitingen van Huub •ook Paula heb aardbeien in de tuin •ja en Paula •ook •ja •daar, tegen die tegen die tegen die gage (= garage) aan •niet daar (wijst) maar daar tegen aan •daar is de tuin en daar •ja hele hoop tuinen heb opa, tunnel •(ja) nee •dat weet ik niet meer •aan opa vragen

17 Vervolg voorbeelden •ja, erin lopen, daar •allemaa bonen zie ik en wortels •bieten ook •ja, ja nog meer, komkommers •dat weet ik niet meer •allemaal uit pluk •altijd mes zo afsnij zo onderkant •dan zo in pan doen dan opeten •dan is het klaar •ja, ja onderkant dan gaat (naar) mee naar huis opeten •en (ons) wij

18 Vervolg casus ‘Huub’ •Taalproductie blijft afwijkingen vertonen: - uitspraakproblemen op fonologisch niveau - woordvolgordeproblemen (syntax) - syntax planningsproblemen - vocabulaire-tekort (veroorzaakt vreemde constructies) - communicatieve functies (pragmatiek): geen problemen

19 Jongen van 6;6 jaar bovengemiddelde nonverbale intelligentie Verteltaken - Taaltoets alle Kinderen •Hier gaat de papa van Kim een –akje halen met eh patat. •Hij loopt weg en gooit dat papiere gewoon op straat. •Da loopt Kim met de ballon over de over het papier in. •En dan val ze. •Toen kom papa naar haar toe. •En gaat na de man met de ballonnen. •En dan heb een nieuw ballon.

20 Ander voorbeeld van jongen met ESM (6;6 jaar) en gemiddelde noverbale intelligentie Verteltaken - Taaltoets Alle Kinderen •Een man gaat met chips, is die chips op. •Heeft’ie, heeft’ie ballon. •Glij die uit. •Vlieg die blon weg. •Mee u hoog. •I’die a die ballon, eh dan. •En dan is die blij. •Eh attelope.

21 Indirecte taaltherapie Therapeut geeft gerichte adviezen aan ouders en/of leerkracht om het taalaanbod beter te laten aansluiten bij het ontwikkelingsniveau van het kind - Interactie ouder-kind soms al vastgelopen - Adviezen om * natuurlijke interactie te stimuleren * taalontwikkeling te bevorderen

22 Directe taaltherapie •articulatie en fonologie –luisteren en oefenen van verklanken –evt. met klankgebaren •semantiek –koppeling werkwoord aan actie –nieuwe activiteiten met nieuwe materialen / ervaringen / plaatsen •syntax –oefenen van zinsbouwconstructies –verbeteren van syntax door expanderen, modelleren en corrigeren •pragmatiek –leren beurt nemen –leren een logisch verhaal te vertellen –leren reageren op gesprekspartner

23 Dank voor uw aandacht


Download ppt "Taalontwikkeling en taalproblemen Marjolijn van Weerdenburg 13 december 2007."

Verwante presentaties


Ads door Google