De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Pensioen, wonen en zorg Lans Bovenberg. Doelstellingen (1) ●Macro  Financieren eigen woning  Vergroten eigen risicodragend vermogen  Kapitaalmarkten.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Pensioen, wonen en zorg Lans Bovenberg. Doelstellingen (1) ●Macro  Financieren eigen woning  Vergroten eigen risicodragend vermogen  Kapitaalmarkten."— Transcript van de presentatie:

1 Pensioen, wonen en zorg Lans Bovenberg

2 Doelstellingen (1) ●Macro  Financieren eigen woning  Vergroten eigen risicodragend vermogen  Kapitaalmarkten eisen lagere LTV’s  Fiscale stimulansen schuldfinanciering beperkt  Verkorten bankbalansen en verkleinen funding gap (MKB)  Kapitaalmarkten eisen meer risicodragend vermogen  Overheden stellen strengere kapitaal- en liquiditeitseisen (Basel 3)  Financieren ouderenzorg  Beperken collectieve financiering: geen koekoeksei  Beperken intergenerationele solidariteit  Bevorderen gepast gebruik formele voorzieningen 2

3 Lange balansen 3

4 Doelstellingen (2) ●Micro  Opbouwfase  Grotere uitwisselbaarheid vermogensvormen  Bescherm bestedingsruimte: voorkom overmatige besparingen  Stem risico af op levensfase  Uitkeringsfase  Bescherm bestedingsruimte zonder groot beroep te doen op collectieve middelen  Meer regie over wonen en zorg 4

5 Analytisch kader levensloop ●Begin werkzame leven  Starters op de woningmarkt ●Rest werkzame leven  Aflossen hypotheek en sparen voor pensioen ●Begin pensioenperiode  Omzetten van vermogen in inkomen ●Laatste deel pensioenperiode  Vermogen benutten tbv wonen-welzijn-verzorging 5

6 Begin werkzame leven ●LTV (loan to value) omlaag begin leven ●Waar halen jongeren eigen vermogen vandaan?  Bouwsparen: uit pensioenbesparingen?  Verkorten balans en investeren in eigen land (via bouw/MKB)  Beter functionerende huurmarkt  Gebruik huren als allocatiemechanisme ipv inkomenspolitiek ●Wat doen we met jonge gezinnen die nu onder water staan? 6

7 Rest werkzame leven ●Aflossen hypotheek (tbv fiscale aftrekbaarheid)  minder pensioenbesparingen?  meer flexibele pensioenbesparingen?  meer maatwerk (huurders versus kopers)? ●Beleggingshypotheek nieuwe stijl  ‘Aflossingen’ op geblokkeerde rekening  Beleggingssaldo verpandt aan hypotheek  Gebokkeerde rekening verder geoormerkt voor pensioen  Fiscale aftrekbaarheid alleen lening minus spaarsaldo ●Voordelen beleggingshypotheek over gewoon aflossen  Risicoprofiel flexibeler  Vermogensopbouw flexibeler: niet te veel sparen  Aflossen uit pensioenpremie en spaarsaldo omkeerregel  Eigen woning als oudedagsvoorziening door oormerken saldo  Uitbetaling tijdens pensioen flexibeler 7

8 Hervorming pensioenstelsel ●Vervang doorsneeopbouw door degressieve opbouw? ●Heldere definitie individuele eigendomsrechten  Minder collectieve buffers ●Marktordening  Vervallen grote verplichtstelling?  Meer vrijheid pensioeninstellingen om financiële diensten aan te bieden  Meer samenwerking pensionuitvoerders, banken en woningbouwcorporaties 8

9 9 Actuariële waarde opgebouwde rechten versus pensioenpremie 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% leeftijd Premie ( als % van loon )

10 Degressieve opbouw en doorsneepremie 10

11 Overgangsprobleem 11

12 Koppeling aan levensverwachting 12

13 Vul ene gat met het andere 13

14 Rest werkzame leven ●Hypotheekschuld niet verder aflossen bij LTV< 60 % ●Naast balansverkorting pensioenbesparingen benutten voor hypotheekfinanciering ●Banken kunnen lange leningen niet langer goedkoop met kort geld financieren (geen subsidie meer)  Minder mismatch en liquiditeitsrisico (Basel 3) ●Financier hypotheken via lange-termijnbeleggers  Standaardiseer tbv liquiditeit  Scheidt risico’s helder  Nederlandse pensioenfondsen geen grote concentratie risico’s  Beperk herfinancieringsrisico’s  Balansprincipe lange leningen 14

15 Hypotheekfinanciering door lange- termijn beleggers ●Internationale voorbeelden  Deense model  First loss bij bank en daarna risico bij junior obligatiehouders  Private risicodragers, lage LTV (< 80 %) en balansprincipe  Canadese model  Overheid eist gestandaardiseerde verzekering bij hoge LTV  Nederlandse model?  Hypotheekobligaties gebaseerd op inflatie  Benut obligaties om reële voorwaardelijke verplichtingen pensioenfondsen te waarderen  Stimuleer pensioenfondsen om in Nederlandse hypotheken te beleggen 15

16 Pensioenfondsen en huurmarkt ●Huren aantrekkelijker  Minder fiscale koopsubsidies en duurdere financiering  Jongeren: lagere LTV’s  Ouderen: liquideren vermogen in eigen woning ●Marktconforme huren verhogen rendement investeringen in huursector  Financieren = Inflatie geïndexeerde obligaties  Beleggen = Pensioenfondsen eigenaren corporaties ●Corporaties en pensioenfondsen  Huurders sparen relatief veel via pensioenfondsen als kopers meer moeten aflossen (en dus sparen via woning)  Huurders hogere woonlasten tijdens pensioen 16

17 Begin pensioenperiode ●Liquideren van vermogen in eigen woning  Soberder aanvullende pensioenen  Kleiner erfenismotief  Meer sparen via de eigen woning (lagere LTV’s)  Hogere eigen ‘zorg’uitgaven ●Omkeerhypotheek  Buffer tbv woningmarkt risico ●Sales-and-rent back  Corporatie koopt en onderhoudt woning  Pensioenverzekeraar verschaft financiering en annu ï teit  Verkoper huurt woning: vereist goed functionerende woningmarkt ●Verhuizen naar andere huurwoning 17

18 Pensioenperiode ●Zorgpensioen  Meer (inkomensafhankelijke?) eigen bijdragen lichte ouderenzorg en wonen/welzijn (‘niet zorg’)  Meer eigen regie behouden woonomgeving als men niet afhankelijk is van (kariger) publieke financiering ●Betaal pensioen uit als zorgannuïteit  Wat? Extra uitkeringen als ADL’s wegvallen  Eventueel in vouchers verzorging  Waarom?  Betere verzekering en meer eigen regie  Minder perverse solidariteit pensioenen  Annuï teit blijft aantrekkelijk bij meer eigen bijdragen  Publiek belang: minder beroep op publiek vangnet  Beleggingsgedrag pensioenfondsen: investeer in zorg 18

19 Einde pensioenperiode ●Omzetten eigen woning in woon-zorg arrangement  Vermogenstoets (achteraf betalen) stimulans? ●Bemiddelen van pensioenuitvoerder  vertrouwenspersoon bij complexe transacties  inkoopkracht versus corporaties en zorgaanbieders ●Huurders: rol corporaties  Bevorder vermogensvorming (stair casing)  Beperk beroep op gemeentelijk publiek vangnet 19

20 Conclusies: Pensioen en wonen ●Macro: creëer ontbrekende markten  Risicodragend en vreemd vermogen vastgoed verschaffen tegen aantrekkelijke condities ●Micro: optimal life-cycle financial planning  Bescherm bestedingsruimte door betere uitwisselbaarheid woon- en pensioenvermogen ●Korte-termijn problematiek: debt overhang  Huishoudens en banken  Te weinig risicodragend kapitaal  Voorkom credit crunch en inzakkende woningmarkt 20

21 Conclusies: ouderenzorg ●Benut bestaande vermogens meer voor private financiering ●Waarom?  Meer regie ouderen over wonen-zorg-welzijn  Minder druk intergenerationele solidariteit en overheid  Gepast gebruik formele voorzieningen ●Hoe?  Koester en benut menselijk kapitaal  Combineer WMO en WWnV  Maak eigen vermogen in woning vrij  Goed functionerende woningmarkt, rent-and-sales-back  Ontwikkel zorgpensioen ●Meer sparen?  Meeste Nederlanders sparen al veel: meer uitwisselbaarheid  Wel meer sparen voor kwetsbare groepen  Zzp’ers: pensioenplicht  Huurders: rol corporaties 21


Download ppt "Pensioen, wonen en zorg Lans Bovenberg. Doelstellingen (1) ●Macro  Financieren eigen woning  Vergroten eigen risicodragend vermogen  Kapitaalmarkten."

Verwante presentaties


Ads door Google