De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

1 Beurs & Beleggen valkuilen en vooroordelen Maandag 14 Oktober 2013 Deceuninck Patrick Gastspreker Ehsal Management School Gewezen Bestuurder INVESTA.

Verwante presentaties


Presentatie over: "1 Beurs & Beleggen valkuilen en vooroordelen Maandag 14 Oktober 2013 Deceuninck Patrick Gastspreker Ehsal Management School Gewezen Bestuurder INVESTA."— Transcript van de presentatie:

1 1 Beurs & Beleggen valkuilen en vooroordelen Maandag 14 Oktober 2013 Deceuninck Patrick Gastspreker Ehsal Management School Gewezen Bestuurder INVESTA Vlaamse Ingenieurskamer

2 Beleggen & Geldbeheer •Eenzijdig gericht op geld en aandelen? We weten dat er meer is dan rijkdom bestaande uit geld. •Waarom we ook al weer beleggen? Daar kunnen meerdere redenen voor zijn: –Inkomen –Speculatie –Aanvullend inkomen –Hobby –Pensioen –Erfenis (de dood komt vaak onaangekondigd) rijke families beleggen toch 'over de generaties heen'. Arm sterven? je kan het immers toch niet meenemen.  “rijke families” schuiven elkaar de rijkdom generatie na generatie toe, terwijl het gewone volk er generatie voor generatie keihard voor moet werken en steeds weer op nul moet beginnen.  Zelf vermogen opbouwen op de beurs 2

3 3 « Vaktechnische » competenties belegger •Spaarfiscaliteit en persoonlijke financiële planning •Financiële algebra & statistiek •Warenkennis en hun risico’s •Spelers •Waarde van informatie inschatten •Financiële geschiedenis – cyclus – groei •Maatschappelijke trends – thema’s - visie •Economische analyse (macro-economie) •Bedrijfsvoering –management •Koersmechanismen - fenomenen •Beleggingsstijlen en risico •Principes en regels beleggen-beursinvesteren •Ontwikkelen eigen methodiek – selectiesysteem •Portefeuillebeheer •Financiële analyse (Balans, ratio’s, ….) •Technische analyse (studie koersgrafieken,…) •Kwantitatieve analyse Kennis van: Talenten kun je niet managen, wel ontwikkelen

4 4 Sparen & Beleggen & Speculeren •Sparen = uitgestelde consumptie •Beleggen is « multidisciplinair » vereist kennis en vaardigheden / competenties •Speculeren & indekken •‘losgeslagen” kapitalisme, roekeloos casinokapitalisme Beleggen / investeren kan (moet) je leren Rijkdom is als zeewater, hoe meer je er van drinkt, hoe meer dorst je krijgt “Slapend rijk worden”, maar de slaap niet kunnen vatten. Wie zijn vermogen wil doen toenemen, moet zijn hebzucht doen afnemen. Welvaart in België •België is het land van half afgewerkte producten, ook soms het land van half afgewerkte ideeën? •Helaas blijkt maar al te vaak dat er geen snelweg is naar financiële vrijheid bestaat. Er zijn veel valse profeten en “vijanden” zoals fiscaliteit. Morele waarden maatschappij: • Onderwijs en gezin spelen een belangrijke rol => limieten stellen, niet meelopen met de massa uit gemakzucht • Solidariteit = ook: zelfverantwoordelijkheid • Een volwassen democratie heeft geen baat bij hatelijke stereotiepen of populistische gemeenplaatsen • Belang van correcte marktwerking • Ondernemerschap als motor van welvaartcreatie • Er heerst sociologisch evenwicht • Recht is niet het zelfe als rechtvaardigheid !!

5 5 HOE ? Visie « mind » Objectief Systeem « Method » Plan » Stijl – Strategie - Taktiek « DO » Portefeuillebeleid AK – VK Selectiesysteem Portefeuillebeheer « Check » Bewaken - Bijsturen Principes & regels Tools & technieken Specificiteit beleggingsvormen Geld- en kapitaalmarkt Regio’s – Landen – Beurzen Grondstoffen & sectoren Bedrijven « Warenkennis » « Bouwstenen » Kennis & vaardigheden Economische analyse Technische analyse Kwantitatieve analyse Fundamentele analyse © Deceuninck P. – Investment Matrix   

6 6 Geld groeit exponentieel ‘Cumulatieve rente is het Achtste Wereldwonder’ Albert Einstein Samengestelde interest, oftewel rente-op-rente genoemd, houdt in dat over de rente die op een kapitaal wordt gekweekt, maar die niet wordt opgenomen, ook weer rente wordt betaald. Daardoor groeit het kapitaal niet lineair, maar volgens een steeds steilere curve (exponentieel): FV = PV(1 + i)t Hierin is: PV = huidige waarde (afkorting van het Engelse 'present value') in munteenheid FV = toekomstige waarde (afkorting van het Engelse 'future value') in munteenheid t = periode (in jaren) i = rentevoet (als fractie, d.i. percentage gedeeld door 100)

7 Recupereren van verlies Opm: je hebt dan net je inleg terug !! PS. Ik hoorde laatst een verhaal van een handelaar in Amsterdam die met euro begon... er 38 miljoen euro van maakte... en het vervolgens allemaal weer verloor. Nogmaals een bewijs dat resultaten uit het verleden niets zeggen over de toekomst. Weet dus waar je aan begint vooraleer je gaat “speculeren”. Doe dit enkel met een beperkt deel van je vermogen. En enkel met geld dat je kan missen! 7

8 jaar returnkapitaal % % % % % %422 gemiddeld0 %- 57,8 % 8 Procenten laten zich niet optellen of aftrekken Return – een illusie

9 Risico’s zijn beheersbaar •Economische marktrisico’s –Rentecyclus: renterisico –Koopkracht – geldontwaarding – inflatie – conjunctuur - groei –Landenrisico’s - politiek –Wisselkoersschommelingen – valuta –Energie- en grondstoffenprijzen •“Beurstechnische” – “markt” risico’s –Handeltechnische risico’s •Afwikkelingsrisico •Liquiditeitrisico (vraag – aanbod) •Bewaarnemingsrisico •Concentratierisico •Flexibiliteitrisico •timing –Kredietrisico – debiteurenrisico (Enron, Worldcom, Sabena, DAF, Fokker,… –Zakelijk of operationeel risico: pricing power, verschil grond-gebouw diefstal, …. –Systeem risico (bankencrisis: wegens beursdaling, verplicht worden om deel van portefeuille te verkopen)=> kettingreactie –Systematisch risico: β (kan niet vermeden worden een theoretisch optimale diversificatie) •“Unieke” Specifieke risico’s (= per belegging / beleggingsinstrument) 9

10 Diversificatie – Aantal posities pp Aantal Effecten 510 Uniek Risico Marktrisico Diversificatie elimineert het uniek risico = diversifieerbaar = niet diversifieerbaar 10

11 Risico = spreiding van het rendement rond het verwachte rendement E(R)-standaarddeviatie Frequentie Rendement E(R)  Portefeuilletheorie Tijdens periode had de Belgische returnindex een reële return van 6.6 % en een standaardafwijking van 16 % Risico en rendement Andere risicomaatstaven: β, Sharpe Aandelen bewegen 11

12 Aandelen bewegen. Dat is wat ze doen. Een bekend gezegde is, dat de beurs met de trap omhoog gaat en met de lift naar beneden. Vandaar belang van “tijdig verkopen” (is de manier waarop Warren Buffett ook veel geld verdiend heeft. Verkopen als iedereen koopt en kopen als iedereen verkoopt.) Als lange termijn belegger is het echt niet nodig om de reden te kennen achter iedere minuscule beweging. Dergelijke schommelingen zeggen overigens helemaal niets over de WAARDE van het bedrijf waarin je belegt. Koersen zijn misschien volatiel, maar de onderliggende waarde van een bedrijf wijzigt eigenlijk amper. In daalde het gemiddeld aandeel met 50%. Sommigen zelfs meer. Denk je nu echt dat deze bedrijven plots de helft minder waard waren? Vergeet het maar. Als belegger kan je daar natuurlijk gigantisch van profiteren. Wanneer aandelen ver boven hun werkelijke waarde noteren, verkoop je en als diezelfde aandelen later onder deze waarde beschikbaar zijn, koop je. Veel moeilijker dan dat is het niet. De intrinsieke waarde staat centraal bij iedere beslissing die je neemt. Aandelen bewegen Het rendement bestaat in feite uit twee elementen: de hoogte van het dividend en de hoogte van de aandelenkoers. Als de koers van een aandeel stijgt, dan daalt het dividendrendement. Dus wat gebeurt er als populaire dividendaandelen, door vooral veel oudere beleggers die uit zijn op inkomen, massaal worden gekocht? Juist, dan stijgt de koers en daalt het dividendrendement

13 13 Mr Market

14 14 waarde1 € vandaag >1 € morgen Om 100 € waarde nu te hebben dient het geldbedrag op toekomstig tijdstrip 3 bijvoorbeeld 125 € te zijn. Verdiscontering = contant maken van geld = waarde van geld van morgen terugrekenen naar vandaag De tijdvoorkeur van geld Disconteren De factor r = disconteringsfactor •bij rente 5% is 1 euro die volgend jaar betaald wordt, vandaag : 0,9524 euro waard => 1€/ (1+0.05) • bij rente 7%. Is die zelfde 1 Euro vandaag 0,9346 euro waard Alleen geld kent tijdswaarde ! (winst niet) 14

15 15 Verdisconteren Waarde onderneming Vermogenskostenvoet (WACC) als actualisatiefactor Waarde doorlopende geldstroom Vrije geldstroom 6-  Discounted Cash Flow (CF)

16 Verdisconteren: standpunt aandeelhouder •Om terug te rekenen naar vandaag eisen de aandeelhouders een zekere opbrengstvoet = de actualisatievoet (k) = de kapitaalskost die zal worden gebruikt in het actualisatiemodel (DDM, DFCF, …) •Aandeelhouders eisen van een belegging in een onderneming een bepaalde minimum return k e = vereiste rendabiliteit door aandeelhouders zijn componenten: –De vereiste return = minstens gelijk aan die van een overheidsobligatie (OLO op 20 Jaar) = risk free rate (lange termijn return ) –Bovenop het rendement overheidsobligatie wordt een vergoeding voor het aandelenrisico geëist = risicopremie (RP)= marktrente - Risicoloze rente 16 =>Theorie “Efficiente markten” => Capital Asset Pricing Model (CAPM) K e = R f + beta * (R m -R f ) met R m - R f = marktrisicopremie = RP

17 Marktrisico Beta (β) 17 R s = a + β * R m OF: y = a + β * x •Beta (β) kan je bereken via lineaire regressie tussen de returns van het aandeel en die van de beursindex (het kan ook intuïtief) •Beta (β) = marktrisico= geeft weer in welke mate het aandeel meer of minder schommelt dan de markt (de beursindex) –Markt : β per definitie = 1 –Voedingssector: β < 1 aandeel gedraagt zich minder heftig –Technologie: β > 1, koers aandeel volatieler, heftiger dan de beurs –Negatieve β: aandeel gedraagt zich tegengesteld aan koersbeweging beurs (“onderzoek”) Zie ook Ibbotson Accociates K e = R f + beta * (R m -R f )

18 Risicopremie - De markt risicopremie vertegenwoordigt de excess return bovenop een risicovrije belegging die een investeerder vereist ter vergoeding van het extra risico verbonden aan een belegging in aandelen -Historische risicopremie / normatieve –Historische return op aandelen (over zeer lange looptijd) vergeleken met de historische return op risicovrije belegging - het verschil is de historische risicopremie –Enkele cijfers academisch onderzoek : •John Okunev & Patrick Wilson, The Journal of Investing - US (1999) : 4,5% •Bank Degroof - Belgische markt ( ) : 3,2% •Dimson, Marsh & Staunton, Princeton University Press - Wereld (2002): 4,3% -Prospectieve risicopremie / impliciete –Drie bekende variabelen : de beurskoers, de verwachte dividenden en de verwachte groeivoet van dividenden –Eén onbekend gegeven : de required return on equity (via IRR berekening) –Het verschil tussen deze required return en de risicovrije rentevoet is de markt risicopremie –BV: een belegging geeft eeuwigdurende CF van 15€/ Jr, waarvoor men 75€ wenst te betalen => geïmpliceerde rendementseis= 15/75 = 0.20 => 20% return met een risicoloze rente van bv 10 % geeft dit als Risicopremie = 10 % Marktrisicopremie (een kwantitatief gegeven) Speelt een essentiële rol in de belangrijkste theoretische waarderingsmodellen: Capital Asset Pricing Model (CAPM), het arbitrage Pricing Model (APM), …. = de verwachte return van de gehele markt op zeer lange termijn – risicoloze rente 18 K e = R f + beta * (R m -R f )

19 Risk premium US 19 K e = R f + beta * (R m -R f )

20 Risk premium Europe 20 K e = R f + beta * (R m -R f )

21 21 Gemid. GewogenKapitaalskost (WACC) •Proportie EV –VV –bv: 60% EV en 40 % VV –Dit GEEFT voor GGKK (WACC): (60% x 8.4%) + (40% x 3.5 % ) 6.44 % •Kost Eigen Vermogen (EV) –BV: Rente « Risk Free » = R f = 4%, β = 0.8 en RisicoPremie = R M – R f = 5.5% GEEFT: 4% + (0,8 x 5,5%) = 8,4 % •Kost Vreemd Vermogen (VV) –BV: Intrestvoet 5% (altijd hoger dan bv. risicovrij à 4 %) –Minus belasting”voordeel” (aftrek van interesten) –GEEFT: 5% - (5% x 30%) = 3,5% K e = R f + beta * (R m -R f )

22 22 Actualisatie (van Dividenden = DDM) 1 e geval: de toekomstige dividenden zijn constant en gelijk 2 e geval: de toekomstige dividenden groeien op constante wijze 3 e geval: actualiseren tijdens explicite periode + actualiseren constante groei Formule GORDON SHAPIRO Opm: k>g met g= groeivoet Explicite groei Periode oneindige groei « Tweetrapsraket » « Formule FISHER » Met k= Rdmt geëist aandeelhouder= R f + β (R M - R f ) Zero growth Model Multiple growth Model

23 23 DE WAARDE VAN EEN ONDERNEMING BEREKENEN Inleiding: De componenten van waarde in de onderneming 1.Driver (cash)rentabiliteit. De creatie en de calculatie van aandeelhouderswaarde via kasstroomgegevens 2.Driver risico. Het situeren van risico’s bij de waardebepaling en hoe er mee rekening te houden (risico is te kwantificeren; onzekerheid niet) 3.Driver groei. Economische groei en het effect op de waarde van de onderneming Bij waarderen komen zowel risico- als onzekerheidsaspecten aan bod. Value creation = cash generation over time, discounted at the cost of capital, taking into account the risks and opportunities of that futere cash stream AAN DE HAND VAN DE DCF (discounted cashflow) METHODE • V Enterprise value ot the company • FCF Free cash flow • WACC Weighted average cost of capital • G Growth of cash flow

24 Praktijk GORDON SHAPIRO DDM – model : parameters P = waarde aandeel D = eerste verwachte dividend k = risicovrije rente + ß x risicopremie k = Rf + ß x (Rm- Rf) met Rf = risicovrije rente (OLO op 10 jaar) ß = maat voor het systematisch risico Rm = verwachte marktrendement (Rm - Rf) = risicopremie g = verwachte groeivoet dividend Voorbeeld NV INVESTA •Laatste dividend : 11,60 euro •Groeivoet : 3% •Rente : 3,8% •Risicopremie : 5% •Beta : 0,54 Wat is de waarde ? 1. Bij rentestand van 3,8% P = 11,6 / ( (0,038+0,027) - 0,03) = 331 euro Opgelet ! Ook een verandering van groeivoet heeft een grote impact g = 4% 11,6/ ( (0,038+0,027) - 0,04) = 464 euro dividendgroei van 1% extra doet waarde aandeel stijgen met 40% !!! x 0.05= Bij rentestand van 5% P = 11,6 / ( (0,05+0,027) - 0,03) = 247 euro of 25% lager Conclusie : Impact rente is erg groot 2 5 %

25 25 “Beating the WACC” Rentabiliteit Risico Risicovrije interestvoet Rendementseis vermogensmarkt x x x x x x Waardecreërende investeringen • • • • • Waardevernietigende investeringen Rentabiliteits- verschil Zie cursus: efficiente markten (CAPM) Capital Asset Pricing Model (CAPM) Ke = Rf + beta * (Rm-Rf) met Rm - Rf = marktrisicopremie = RP Herschrijven Capital Asset Pricing Model (CAPM) Ke - Rf = beta * (Rm-Rf) => regressie van Ke - Rf op RP Ke - Rf Risicopremie

26 26 Creatie van Aandeelhouderswaarde Rendement op geïnvesteerd kapitaal > gewogen gemiddelde kost van kapitaal Bekaert To contunue to serve all stakeholders and if they are to survive, al companies, listed or not, must be competitive and generate returns on invested capital that are higher than the cost of capital

27 September 2013 Creatie van Aandeelhouderswaarde in % 27 Rendement op geïnvesteerd kapitaal > gewogen gemiddelde kost van kapitaal Bekaert

28 Spaarfiscaliteit De Laffercurve of Lafferkromme (van Arthur Laffer) geeft het theoretische verband weer tussen de belastingtarieven en de belastingontvangsten. •“Het” (fiscale) wapen van de overheid : “taxitis” •Voor de fiscus: meten / registreren is weten •“bruikbaarheid” van het vermogen •Meerwaardebelasting •Buitenlandse dividenden; enz…. Ergens tussen 0% en 100% is er een tarief (percentage) waarbij de ontvangsten maximaal zijn voor de overheid, niet noodzakelijk in de nabijheid van 50% zoals hier wordt weergegeven 28

29 Spaarfiscaliteit België is geen Fiscaal Paradijs. Integendeel, België is één van de meest belaste landen ter wereld. Thans verslindt de Staat in drie generaties het gehele fortuin van diegene die niet reageren. Sedert begin 2012 is de fiscale druk alleen maar toegenomen en men moet vrezen voor nieuwe belastingverhogingen. Frauderen is zeker niet de oplossing: het is illegaal en gevaarlijk. De juiste weg voor de belastingplichtigen bestaat uit het organiseren van hun privé- en professioneel vermogen teneinde minder belastingen te betalen. Dit via een combinatie van creativiteit en respect voor de wet. Ongeacht de belastingmanie, zijn de rechten van de fiscus niet ongelimiteerd. Fundamentele rechten zijn toegekend aan de belastingplichtigen: men moet zorgen dat die worden gerespecteerd. Afschrift Lawyers • België: een fiscale hel en een sociaal paradijs?? !! • Rijkdom is als water, het vloeit langs de minst belaste weg. Iedere obstakel in de loop van de rivier laat het water anders lopen. Is het obstakel niet te hoog, loopt het erover en volgt het zijn loop. Is het echter te hoog, loopt het een andere weg. • Waar begint fraude in het netwerk van financiële heimelijkheid ?

30 30 Warenkennis (WK) RoerendOnroerendAnder •Thesaurie •Obligaties •Aandelen •Afgeleide producten •Fondsen •Eigen huis •verhuring •Goud •Kunst / collecties •….. Asset-allocation Regel: Spreiding van assets RendementRisico AandelenHoog ObligatiesMiddelmatigLaag SparenLaagZeer laag 'pecunia non olet' of ' geld stinkt niet‘ Vermogensbestanddelen

31 Vastrentend Vastgoed Fondsen Aandelen Afgeleide Producten risico 31 Beleggingsspectrum Asset-allocation Regel: Spreiding Bedrijfs- en overheidsobligaties verwachte return Fundering % Veiligheid % Inkomen % Groei % Speculatie % Koppel risico-rendement = niet evenredig; niet altijd lineair Regel: hou rekening met « Black swans » « tail risk »

32 Vastrentend •Reële rendement rekening houdende met inflatie= nominale rente min inflatie •Foute stelling: momenteel lage rente, maar de inflatie is laag, dus de rendementen vallen wel mee •Vaststelling: ook reële rente op historisch laag niveau Inflatie roomt het rendement af 32 •Verstandig geld uitgeven is een kunst. Wat vooraf gaat is geld verdienen en sparen •Jong geleerd is oud gedaan •Discipline en geduld zijn basisvereisten om succesvol te sparen voor iets. •Voor kinderen en adolescenten is geld niet steeds tastbaar. Sparen is kinderspel:

33 Onroerend Goed - Immo •Direct – indirect –Vastgoedcertificaten –Onroerende aandelen (BV. ATENOR) –Vastgoedfonds: Vastgoedbevak BEVAKI –SICAFI (is een typische Belgische ICB) –Onroerende tracker •Residentieel – industrieel – toeristisch •Nationaal – internationaal •“producten” –Bouwgrond, woning, appartement –Landbouwgrond, handelspand, commercieel vastgoed, kantoor, industriële gebouwen •“mogelijkheden”: huren, kopen op de markt, bouwen •Nieuwbouw – secundaire markt •“gebruik” –Privé –Verhuurd: privé of commercieel/ industrieel •Spelers: –“Lange Termijn”-actoren: bouwheer, investeerder, bewoner zijn weinig georganiseerd en ondergaan –“Korte Termijn”-actoren: aannemer, architect, promotor hoe meer stenen – hoe beter •Standpunt: bank, bouwheer/promotor, belegger •Prijsfactoren: schaarste, liquiditeit; fiscaliteit, inflatie (koopkracht), financiering, conjunctuur Immobiliën vormt de hoofdmoot van het vermogen 33

34 Obligaties •Geeft intrest (nominale rente), ligt contractueel vast •Looptijd ligt vast (speciale clausules mogelijk) •Vaste eindwaarde: doorgaans aan 100% inleg (speciale leningen mogelijk) •Beurswaarde(koers) wordt in % van de nominale waarde uitgedrukt •“spread” tussen overheidsobligaties en bedrijfsobligaties •Koers is onderhevig aan de rentestructuur (yieldcurve) de rentecruve kan: steil – vlak –omgekeerd zijn. •Rendement (yield)= ∑ intresten + koersverandering •Fiscaliteit: belast via de roerende voorheffing (zoals voor kasbons, aandelen, ….) •Verhandelbaarheid of liquiditeit: tussentijds handelen mogelijk of bijhouden tot eindvervaldag •Risico: negatieve reële rente (= verschil tussen nominale rente en inflatie). Inflatie is het verlies aan koopkracht •De obligatiemarkten houden de inflatiecijfers in het oog 34

35 Fondsen •Indeling –Fondsen voor pensioensparen –Verzekeringen Tak 23 –BEVEK – SICAV(FR) (veranderlijk kapitaal) –BEVAK (Vastgoedfondsen) –Andere fondsen •Samenstelling fonds –Cash / liquiditeiten –Monetair fonds: belegt in kortlopende effecten –Obligaties –Aandelen –Gemengd •Varianten samenstelling –Geografisch fonds –Indexfonds –sectorfonds –Hefboomfonds (nauwelijks gereglementeerd) •Soorten: closed-end en open-end •Genot opbrengsten: –Distributiefonds (keren coupon uit) –Kapitalisatiefonds (herbeleggen opbrengsten) –Opm: klikfondsen – winsten worden vastgeklikt (synoniem voor fondsen met kapitaalbescherming) 35

36 36 WK- Afgeleide Producten •Warrant •Opties •Futures •Turbo’s •Swaps •Asset backed securities: CMO, CDO •Gestructureerde producten •Tracker / ETF voorbeeld:

37 Warrant •Houder heeft het recht één of meer aandelen te verwerven (kopen / call) gedurende de uitoefenperiode tegen de uitoefenprijs •Geeft recht op nieuw te emitteren aandelen (Opm: bij optie= voor bestaande aandelen) •Doorgaans bij uitgifte obligatielening •Eigenschappen converteerbare obligatielening zijn quasi terug te vinden bij Warrant •Warrants worden los van de obligatielening verhandeld •Definitie warrant = “analoog” aan definitie optie warrant= eigenlijk een “langlopende optie” •De koers van de warrant volgt de onderliggende waarde + effect hefboom => als koers onderliggende  dan koers warrant  37

38 Opties •Optie is het recht tot koop of verkoop van een bepaalde onderliggende waarde, gedurende een bepaalde termijn, tegen een vooraf vastgestelde prijs •Soorten: beide optiesoorten kan men kopen & verkopen –Call-opties = recht tot aankoop –Put-opties = recht tot verkoop •2 mogelijkheden –Schrijven = plicht => je ontvangt geld –Kopen = recht => je moet betalen voor het recht •2 stijlen –Amerikaanse: uitoefening tot en met afloopdatum –Europese: uitoefening enkel op afloopdatum •Standaardisatie –Looptijd –Uitoefenprijs (UP) –Hoeveelheid –Onderliggende waarde •Soorten transacties –Openingstransactie –sluitingstransactie 38 4 basismogelijkheden +  Of  koersen = 8 ”mogelijkheden” 4 x Winst4 x Pech

39 Opties - verwachtingen CallPut Houder (koper) = recht om te kopen Verwachting koper: Koersstijging = winst = recht om te verkopen Verwachting koper: Koersdaling = winst Schrijver (verkoper) = plicht om te verkopen (leveren) Verwachting schrijver: Stabiele of dalende koers = winst (men koopt van u niet iets dat daalt, ontvangen premie = uw winst) = plicht om te kopen (af te nemen) Verwachting schrijver: Stabiele of stijgende koers = winst (men zal u niet verplichten iets te kopen dat in waarde stijgt, ontvangen premie = uw winst) 39

40 Fysiek Goud •Goud is een minderwaardige belegging: geen dividend – noch rente •Prijs volgt de grondstoffenprijzen •Niet schaars – Er is nog steeds genoeg –Industrieel standpunt –investeringsstandpunt •Geen monetaire rol meer (einde goudstandaard Aug 1971) •In portefeuille nemen als « verzekering » •Is waardebehouder in periodes van extreme deflatie als inflatie •Een verder toenemende vraag kan de prijs doen oplopen (oplopende inflatie groeilanden, onrust Midden- Oosten, laks monetair beleid VS Een gezonde investeringportefeuille mag 5%-10 % fysiek goud bevatten

41 41 WK – Financiële markten Financiële Markt Geld- Markt Valuta Rente Beurs Kapitaal- markt obligaties aandelen Koers Dagelijks gegeven Balans Positief bedrijfskapitaal Liquiditeit Solvabiliteit ResultatenRekening Rendabiliteit Efficiëntie Cashflowtabel Dividend Groei Waardering: interne factoren Boekwaarde Intrinsieke waarde Verdisconteren Koersvehoudingsgetallen Liquiditeit – Dagelijks volume Waardering: externe factoren SWOT Cyclus (conjunctuur / sector, product, …) Spelers Risico Algemeen kader waardering

42 Geld – Kapitaal - Goederenmarkt MarktenSpelers RBS Markets Magazine, maart 2010, p.31 42

43 'goedkope' beurzen: sep Europese blue-chips zijn goedkoop. In termen van dividendrendement of prijs-boekwaarde. In vergelijking met het verleden.

44 44 WK – Sectoren Algemeen •Cyclisch •Defensief •Rentegevoelig •Groei SectorRotatie Regel: Spreiding Klassificatie is soms arbitrair Regel: hou rekening met hypes en met het feit dat een sector die groeit ooit maturiteit bereikt

45 Spelers - Economische analyse 3 actoren Overheid Monetair beleid Consument (renteniers) Budgettair beleid Bedrijven (producenten) Financiële markten (rentemarkt, kapitaalmarkt-beurs, valutamarkt) 45

46 46 Ken de spelers •Enkele typologieën van beleggers (archetypes) –De piekeraar – de onervaren –De gespierde speculant – de ambitieuze –De risicohater –Defensieve belegger – de erfgenaam – de hoopvolle –De behoedzame – de value investor –De impulsbelegger – de dynamische – “het geld moet rollen” –De gokker •Volgens “type” portefeuille” – telkens specifieke psychologie –Beginnende portefeuille / start –In volle opbouw / accumulatie hebzucht beteugelen bij hausse – vrees beteugelen bij baisse –“Volgroeide” portefeuille •Psychologie bij kopen en verkopen (zie verder) •Zelfinzicht: snappen dat je het niet begrijpt “Ken uzelf”

47 47 Ken de spelers •Indeling: –De « beleggers » –De overheid –Op niveau bedrijf –Internationaal niveau •Een speurtocht naar echt integere organisaties –Afkeer van zelfzuchtige, narcistische, mediageile en graailustige managers en leidersfiguren •(Meester)oplichters hebben altijd bestaan •Fraude “Ken de anderen”

48 Historische Beursverkenning 2008 was het jaar van de kredietcrisis (met waardevermindering van de activa over de periode ), 2009 het jaar van het herstel, 2010 het jaar van de staatsschuldcrisissen Kondratieff-golven of lange golven zijn de benaming voor een sinusoïdecyclus in de moderne kapitalistische wereldeconomie. Lange golven hebben een periode van vijftig tot zestig jaar en beschrijven een afwisseling van hoge sectoriële groei met tragere groei. Stoom Spoorwegen Elec - Chemie Auto ICT

49 49 Crisissen een normaal fenomeen •Crisis = eigen aan de cyclus-gebeuren •Een cyclus ziet men pas « achteraf » niemand weet de exacte positie in een cyclus •Voorbeelden – : Frankrijk – John Law mislukt in zijn poging om papieren geld ingang te doen vinden – Failliet Missisippi Compagnie –1720:Failliet Bank South Sea Company (niet Bank of England) => : 64 jaar beursellende –1792: eerste crash WallStreet –1837: « Het Wilde Westen », banken verstrekten te gemakkelijk krediet –1873: val spoorwegfinancier Jay Cooke – : VS Bankencrisis (depressie ) –1907: Financiële crisis en kopercrisis –1929: VS Zwarte donderdag – Grote Depressie ( met dieptepunt in 1932) –1962: crach (op 26 juni en 23 okt) –1987: Wall Street crash (zonder gevolgen voor de echte economie) – : Eerste olieschok – : Tweede olieschok –1990 augustus: Crash Japan – Iral valt Koeweit binnen – : Azië-crisis –1998 : Val Long Term Capital Market-hefboomfonds –2000 augustus: Dotcomcrisis (Bearmarket ) –2008 augustus Financiële crisis

50 Beleggingscyclus 50 Beursdynamica: prijzen bewegen cyclisch en in trend

51 Mogelijke scenario’s Zwakke groeiSterke groei Hoge inflatie Economische vertraging met inflatie LIQUIDITEITEN Kans op oververhitting LIQUIDITEITEN of AANDELEN Lage inflatieEconomische vertraging zonder inflatie OBLIGATIES Economische opleving AANDELEN 51

52 Economische analyse Financiële markt “Dromen” KOERSEN Reële economie WINSTEN bedrijven Conjunctuur Investeringen bedrijven Dagelijks gekend Periodiek gekend Werkgelegenheid particuliere consumptie RENTE “rentecurve” Korte termijn Lange termijn Wisselkoers Inflatie 52 Reële economie: rente & winsten

53 Drijfveren Beurs Beurs = Bedrijfswinst x (Rente ) -1 Beurs is positief gecorreleerd met de bedrijfswinsten en negatief met de rente MAAR er is nog 53

54 Macro-economie

55 Macro-economische dynamica •De economische groei •De conjunctuurcyclus & “business cycles” –De golfbewegingen op de financiële markten lopen voorruit op de conjunctuurcyclus –Elke markt heeft zijn cyclus (of zit een bepaalde trend) •Concept stabiliteit: 3 grote pijlers –Economisch (prijsstabiliteit, handelsstromen/ handelsbalans,..) –Monetair (rente, inflatie, wisselkoers) en budgettair –Sociaal (werkloosheid, pensioen, sociale zekerheid) Impact economische scholen •“klassieke benadering” •Keynesiaanse benadering 55 •Economische politiek (notionele intrestaftrek,…) •Budgettaire poilitiek •Monetaire politiek (M1, M2,.. rente, inflatie, ….)

56 Drijfveren kapitaalmarkten •Drie grote pijlers –Macro-economisch / cyclische aard (conjunctuur, inflatie, rente, valutakoersen, grondstoffenprijzen, import-export, beperken overheidsschuld ….) => Conjuncturele elementen laten toe te beoordelen of een economie in expansie of in recessie is. –Beurstechnische aspecten / koersmechanismen / beursfenomenen kwantitatieve aspecten –Psychologisch / sentiment / structurele elementen (vergrijzing) maatschappelijke trends (politieke factoren, …) => Beïnvloeden de beurskoers van bedrijven 56

57 Koers- beursmechanismen •Winstevolutie / winstwaarschuwing •Rente & wisselkoers •Grondstoffenprijzen (olie, …) •Analistenratings - koersdoelen •Beursintroducties  delistings •Fusies en overnames •Inkoop eigen aandelen •insidertrading •Kapitaalvermindering  kapitaalverhoging (uitgifte nieuwe aandelen) •Aandelensplit •Aandeelhoudersactivisme •Impact gebruik “Modellen” •effectisering 57

58 Sentiment & Psychologie •Geopolitieke ontwikkelingen (oorlog, opstanden, …) •Natuurrampen •Verkiezingen (presidentiële cyclus VS,…) •Seizoenseffecten (Ramadan, weer, …) “Sell in may and stay away, but remember, be back in semtember” •Beurshypes / modes / gektes •Geruchten (leugens, list en bedrog) •Kuddegedrag •Greed & fear •Impact van specifieke spelers: speculanten, traders, insiders, … 58

59 Trends en Maatschappij •Wereld & overheid –Hegemoniecyclus –Globalisering / opkomende markten •Economische •Politieke •Sociale •culturele •Milieu & mobiliteit –Grondstoffen: energie, voeding – gezondheid –Bedreigingen: terrorisme, extremisme v. godsdiensten, cybercriminaliteit, … –Politiek (staatsschuld, verzorgingsstaat, … •Maatschappij & consument –Demografisch / verschillen generaties / vergrijzing –Multiculturele samenleving –Arbeidsmarkt / werkvloer: ontslag / productiviteit / loonkost –Vrijetijdsindustrie – statusproducten –Nieuwe communicatiewijzen •Bedrijven –Technologische vooruitgang –“Corporate governance” – duurzaam / ethisch ondernemen 59    Heb een visie m.b.t. de « maatschappelijke » fenomenen Regel: Hoe beter uw informatie – hoe minder foute beslissingen •http://www.toekomstvisies.be/http://www.toekomstvisies.be/

60 Psychologie Belegger •Wees u bewust van de impact van de verschillende spelers •Mensen onthouden winst en vergeten risico •Succesvol beleggen heeft niet alleen met IQ te maken (er is nog Fin. Intelligentie, Business Intelligence,..) (B€URSSUCC€S = ∑ IQ + EQ + FQ + BQ ) © Deceuninck •Een goed bedrijf is niet altijd een goede investering (te duur kopen) •Je koopt op basis van de toekomst – niet omdat het verleden goed was (de toekomst is onzeker) •Realist ≠ Optimist •“If you panic, panic first” (Leuchel) •Hou uw buikgevoel onder controle •We denken dat we ons rationeel gedragen en dat we weloverwogen beslissingen nemen, in feit worden we aan alle kanten beïnvloed door gedrag van anderen, of zelfs al door hun aanwezigheid, zonder dat we het doorhebben. •Er is een verschil tussen wat we weten en wat we doen. •ER bestaat GEEN “economische” moraal. Verstandig beleggen – Behaviour finance

61 Hallo ? Met m’n bankier ? Onmiddellijk kopen. Haast u! Bij de volgende hausse verkoop ik onmiddellijk Nee … ik wil toch wel een winstje maken Waarom moet dit mij toch weer overkomen ? Stomme beleggers, aandeel is veel te duur Waardeloze bankier … had mij toch moeten inseinen Shit !!! Aha … een “trading range”, als de koers weer daalt koop ik Ik krijg er gevoel voor Gaat toch weer dalen Rotaandeel Zie je wel Valt tegen, maar het divi- dendrendement is nu 5%, de koers kan nu niet meer lager Verdorie, dit wordt een belegging voor lange termijn Waarom moet dit mij toch altijd gebeuren ? Bijkopen om m’n gemiddelde prijs te drukken Hallo ? Met m’n bankier ? Ik wil onmiddellijk verkopen. Na deze correctie koop ik het aandeel, want het is nu relatief goedkoop. Mooi groeifonds Beleggingscyclus van de emotie 61

62 Redeneerfouten bij beleggingsbeslissingen •Kuddegedrag – “herding”-massapsychologie niet willen afwijken van de geldende norm •“Bigger fool” een duur aandeel kopen omdat je verwacht dat je het kunt doorverkopen aan een nog grotere gek •“greedy-effect”: winst niet te snel nemen omdat koersen  •Angst onbekende – wat men kent wordt hoger aangeslagen •Overdaad aan informatie •≠ Interpretatie van informatie •Overreactie: men hecht meer waarde aan recente informatie •Overoptimisme •Extrapolatie – lineair doortrekken van het verleden naar toekomst •Populair aandeel = niet steeds goed aandeel glamour aandelen hebben vaak een “value anomaly” (L&H) •Aversie voor verlies – “loss aversion” •Zelfoverschatting – overmoed •Vaste gedragspatronen (dispositie-effect): verliezers lang bijhouden, snel verkopen bij kleine winst •Intuïtie is niet onfeilbaar •Vooroordelen “bias” – vervormde mening

63 Financiële psychologie De dimensies van het mens zijn: Zichzelf anderen spirituele Belegger als mens en consument Psychologie van de manager - ondernemer Psychologie van de politieker (overheid) Bv: het bedriegerssyndroom (imposter syndrome) van Maurice Lippens (1) (1) Piet Depuydt, De Kloof, Hoe de Breuk tussen Belgen en Nederlanders Fortis fataal werd. Fenomeen : sociale status => statusdynamiek De sanctie van het volk is wreed. Het oordeel van de kiezer is arbitrair, wellicht bij gebrek aan inzicht. Een echte politieker gaat voor een ideaal – “een hoger belang” en is behoeder van welvaart. Middenklasse

64 64 Ken de wetenschap van de onderneming •Verschillend al naargelang de omvang van het bedrijf •Hangt ook af van de conjuncturele fase –Tijdens hoogconjunctuur –Bij crisis –Bij laagconjunctuur •Managementsdiciplines: –Strategie (visie – missie – waarden) => groei –Financiën –Operationeel (processen, productie,inkoop, logistiek, distributie, klantensupport, IKZ… ) –Marketing – verkoop = commercieel beheer –Internationale handel –Operationeel “Backoffice” / ondersteunend (boekhoudding, audit, recht, fiscaliteit, IT,..) –Sociaal beheer: HRM, vorming & coaching –Deugdelijk bestuur (leiderschap, ethiek, verloning, communicatie met “stakeholders”, …)

65 Organisatie bedrijven •De raad van bestuur is de kern van de onderneming, waar visie en strategie vrom krijgen. Bestuurders nemen er belangrijke beslissingen waarvoor ze verantwoordelijk zijn. => kennis deugdelijk bestuur •Opm: codes –charters gaan soms de mist in omdat ze onvoldoende met de diversiteit aan structuren rekening houden 65

66 Informatie 66 Mening Visie Wijsheden Evergreens Knowledge is power, information is an asset! Visie • Snelheid van verandering: van “lokaal” en “lineair” naar “globaal” en “exponentieel” • “Begrijpen” – “vatten” 10 9 =“Billion”= Miljard

67 67 Ken de waarde van Informatie •De informatietrap bij beleggen: –Berichten via geschreven en audiovisuele pers –Fundamentele info (jaarverslag + persberichten ad hoc) –« Technische » info (koersgrafiek) •Veredelen van Informatie = inspiratie => wissel kennis, ervaring, « best practices » uit « content inspires network, network inspires content » •Succes= de lange horizon goed inschatten en op korte termijn juist handelen •Je kunt niet alles weten / volgen. Wat je niet kunt volgen = uitbesteden via fondsen •Let op met vuistregels met een hoog cliché-gehalte •Een mens kan maar een beperkte hoeveelheid informatie verwerken (we sleuren met een overgewicht aan indrukken) (niets is wat het lijkt) •Informatieparadox: we komen ogen en oren te kort, maar we weten eigenlijk weinig.

68 Informatiebronnen (voorbeelden) •Grote internationale businessbladen –Barron’s –Business Week –Forbes –Fortune –The Economist •Beurshuizen (BE) –Effectenbank Dierickx; Leys & Cie –Degroof –Delen •Beleggingsblaadjes (BE) –Testaankoop Invest –Inside beleggen (Danny Reweghs) –De belegger (Mediafin / De Tijd) (Gert Bakelants) –Beurstips (Bart Goemaere) –Kroffinvest (Kristof Van Houtte) –Analyse (Roland Van Damme) –Beursparels (Kevin Van campenhout) –Beurssucces (Paul D’Hoore) •Jaarverslagen •Verenigingen –BE: INVESTA en VFB –Buitenland: NAIC (www.better-investing.org)www.better-investing.org

69 Bouwstenen Fundamentele Analyse = Reële economie •Balans schulden •Resultatenrekening: winsten •Toelichting (aandeelhoudersstructuur) •Kasstroomtabel: cash flow 69 => Koersen = de dagelijkse appreciatie van een bedrijf op de financiële markt Waardering: 2 grote groepen •Kortetermijnmethodes –Balans georiënteerde –Resultatenrekening georiënteerde –Verhoudingsgetallen of ratiowaardering of multiples •Lange termijn: Verdiscontering (modelleren de toekomst over een langere horizon) –Winst –Dividenden –Kasstromen Is gericht op “bedrijf”

70 70 Balans (B) Activa Immateriële vaste activa (goodwill, concessies,…) Materiële vaste activa (gebouwen, machines,…) Financiële vaste activa (participaties,…) Eigen Vermogen (dit is van de aandeelhouders) Extern + Intern (niet uitgekeerde winst –RR) Voorraden Vorderingen Liquide middelen (cash) Passiva Vreemd vermogen op Lange termijn Vreemd vermogen op Korte termijn Vaste Vlottende Positief Netto-bedrijfskapitaal Permanent vermogen

71 Balans - Bedrijfskapitaal > 0 71 Positief bedrijfskapitaal negatief bedrijfskapitaal Vaste Activa Vlottende Activa Eigen Vermogen Vreemd Vermogen LT Vreemd Vermogen KT + NBK negatief NBK Permanente middelen Vastliggende activa > 1OF Vlottende activa Schulden (VV) op KT > 1 Liquiditeit Vaste Activa Vlottende Activa Eigen Vermogen Vreemd Vermogen LT Vreemd Vermogen KT Permanent vermogen Voorraad Vorderingen Liq. Middelen Permanent vermogen

72 72 ResultatenRekening (RR) Bedrijfsopbrengsten MIN Bedrijfskosten a.Handelsgoederen b.Diensten & diverse goederen c.Bezoldigingen d.Afschrijvingen Bedrijfsresultaat + Financieel resultaat = + Uitzonderlijk resultaat Winst VOOR belastingen Min belastingen Winst NA belastingen (WNaB) Bestemming Resultaat (WNaB) 1.Als Dividenden 2.Als Niet uitgekeerd resultaat (toegevoegd aan eigen vermogen) RR verklaart ∆ intern gegenereerd eigen vermogen

73 73 ResRek-Ondernemingsactiviteiten Commerciële activiteit Bedrijfsresultaat Fiananciële activiteit Financieel resultaat Uitzonderlijke activiteit Uitzonderlijk resultaat Courant resultaat => Koers/Winstverhouding ONDERNEMINGSACTIVITEITEN Winst voor belastingen (Brutoresultaat) MIN Belastingen Nettowinst (NW) = Rendabiltieit (marges,..) Efficiëntie

74 Resultaatsverwerking Het te bestemmen winst- of verliessaldo heeft drie bronnen: • Winst of verlies van het boekjaar zelf • Belastingsvrije reserves • Overgedragen winst- verlies vorig boekjaar Gebruikt om • Winst uit te keren (aandeelhouders- bestuurders) • Winst in de onderneming te houden => Dividendbeleid maakt deel uit van de beoordeling van het management 74

75 Kasstromen 75 BeginbalansEindbalans Resultatenrekening Kasstroomoverzicht Opbrengsten die inkomsten en kosten die uitgaven zijn Uitgaven die nog geen kosten zijn (vooruitbetalingen) Inkomsten die nog geen opbrengsten zijn (vooruitontvangsten) Kosten die nog geen uitgaven zijn (crediteuren) Opbrengsten die nog geen inkomsten zijn (vorderingen) Opbrengsten die geen inkomsten zijn (herwaardering) Kosten die geen uitgaven zijn (afschrijving/voorziening) Inkomsten die geen opbrengsten zijn (financiering) Uitgaven die geen kosten zijn (investering/aflossing) Opbrengsten  inkomsten € Kosten  Uitgaven € t1t1 t2t2 RR Bankrekening

76 Kasstroomtabel - Cashflow Statement (CF) Tableau des flux de trésorerie •Cash gelinkt aan het “operationele” (“the Firm”) –Operationele transacties (OCF) de normale activiteiten (verkopen, afschrijvingen, voorzieningen….) –Investeringstransacties (CAPEX) (ICF) (aankoop gebouwen, machines,…) –Financieringstransacties (v/d investeringen) (FCF) intresten, dividenden, aflossing lening =↓ VV, ↑EV…) …) •Cash uit het “financieel” resultaat (fin kosten & opbrengsten) (BV: ontvangen dividenden, wisselkoersverliezen, …) •Cash uit het “uitzonderlijk” resultaat •Cash besteed aan “belastingen” 76 6 Bronnen kasstromen (CF) – liquide middelen kunnen veranderen door:

77 Overzicht 77 © Deceuninck P.

78 78 Technische analyse

79 •Wordt toegepast op: –Indexen: marktindicatoren (VIX, put/call-ratio, …) –Aandelen –Valuta –Rente –Grondstoffenprijzen •Theorieën –Dow –Eliot Wave (patroonherkenning) –Fibonacci •We onderscheiden: –Chartisme (trendlijnen, koerspatronen, …) –Indicatoren –Relatieve sterkte tussen 2 grafieken –Lijnstudies (Fibonacci)= vinden van koersdoelen en correcties •Handelssystemen = waarschijnlijkheidsanalyse 79 Lijnstudies

80 Overzicht Technische analyse (TA) •Chartisme (koersfiguren, enz…) •Indicatoren –Op basis van gemiddelden (MACD-oscilator) – trend –Op basis van volume –Op basis van koersschommelingen –Op basis van momentum – voorlopende indicatoren –Technische gesteldheid van de markt: advance-decline •Relatieve sterkte van een waarde t.o.v. een andere waarde (kan index zijn) •Lijnstudies Het vinden van koersdoelen en koerscorrecties: Fibonacci Fans, retracements, arcs, spiral, time series •Handelssystemen & screening –Stop-loss –Op basis van Fibonacci 80

81 Tegenstrijdige signalen bij F.A. en in T.A. •Zoals twee ‘technische analisten’ tegenstrijdige signalen en adviezen kunnen geven •Kunnen twee ‘fundamentele analisten’ tegenstrijdige adviezen geven –De Value belegger  Growth belegger –Bottom-up (het bedrijf) analyse  Top-down analyse –Cash Flow bewezen  event-driven –… •Onderscheid –Fundamentele analyse •Weten Wat je koopt •Wat is de Waarde ervan ? –Technische analyse •Weten Wanneer Kopen - Verkopen 81 Portefeuillebeheer zegt u: Hoeveel kopen

82 Kwantitatieve analyse •Is “veredelen” van data: via kwantitatief computermodel (# criteria) aantrekkelijkheid van een aandeel inschatten •Filteren en screenen resultaat is vrij van menselijke invloed •Model= functie van gekozen beleggingsstrategie (4 categorieën: waarde, dividend, groei, momentum) 82

83 Kwantitatieve aspecten waardering •Rente •Wisselkoers •Grondstoffenprijzen •OLO-rendement / dividendrendement •Obligatierendement (bond yield) •Aandelenrendement (earningsyield) •Dividendrendement •Risicopremie 83 •Return •Groeicijfers (omzet, EBIT, ROCE, enz…) •Koers-winstverhouding •Koers-cashflowverhouding •Enterprise value / EBITDA •Koers-omzetverhouding •Koers-boekwaarde •Intrinsieke waarde bij Holdings Mogelijke screeningcriteria:

84 Portefeuillebeleid Doel = waarmaken van: 1.Een regelmatig inkomen produceren 2.Bijblijven met de inflatie 3.Groei realiseren op termijn 4.Risico op verlies beperken 5.Excessieve schommelingen vermijden Investor policy statement Behoud + groei Een goede financieel adviseur = geeft advies over alle vermogenscomponenten + integrale financiële planning 84 Het expertsysteem bestaat niet

85 Valkuilen •Kopen nét voor de daling Kopen van nét die aandelen die dalen In aandelen zitten als obligaties het goed doen, en andersom Op vakantie zijn als de beurs een felle beweging maakt Sparen als de rente op 1% staat Beleggen als de koersen massaal dalen •Altijd opties kopen die daarna waardeloos verlopen Nooit eens een meevaller Prachtige tips volgen en dan constateren dat die aandelen fors dalen Dure services afnemen die alleen maar verliezen opleveren •U dacht dat u de enige was die dit overkwam? Helaas niet. En het meeste daarvan is uiteindelijk eigen schuld van de belegger •Met een beetje meer kennis had u de meeste valkuilen kunnen voorkomen 85

86 86 Persoonlijke Financiële planning Life-cycle management Regelmatig inkomen na professioneel leven Successieplanning Vermogensstructurering: huwelijkscontract, verzekeringscontract, maatschap, … Veranderende fiscaliteit en regelgeving

87 87 Principes & Regels •Spreiding (zeker qua assetklassen) « van alles iets en va niets te veel » •geen geld verliezen (durf winst te nemen, maar ook verlies) •zekerheden inbouwen (BV: enkel aandelen kopen die winst maken) •Koop kwaliteit aan redelijke prijs en koop groei tegen een aanvaardbaar risisco •niet te veel en te impulsief handelen beleg systematisch- gespreid in de tijd. •de markt en zijn producten goed kennen beleg in wat je kent en waarin je zelf gelooft + informeer uzelf •geduld hebben: beursreturn hangt op lange termijn niet af van “market timing”, maar van “time in the market” •Hou rekening met de psychologische aspecten wordt nooit verliefd op een aandeel, euforie biedt verkoopkansen – pessimisme geeft koopgelegenheden. => Daarnaast nog vele andere wijsheden, vuistregels en andere “evergreens”

88 HOE - Randvoorwaarden Keuze strategie – stijl : Value Groei dividend Beoordelingsmethodiek: Top-down - Bottom up - Kwantitatief Selectiesysteem => selectiecriteria - Find – analyse - Sector aandeel Vastleggen universum: qua “producten”, regio Buy Handelsgedrag – Taktiek – Portefeuillebeheer – Geldbeheer - Sell Op basis van: TA FA TA + FA + KA Ifv de markt: Hausse – baisse – zijdelingse markt Verschillende uitgangspunten Prtf : Starter (build-up) – accumulatie - volgroeid Levensfasen: sparen & vergaren – behoud & groei - doorgeven Vastleggen assetallocatie => Veel vragen dienen een antwoord te hebben !!! – zinvol met je vermogen omgaan Visie – Heb een plan / een beleggingsproces Denken in scenario’s 88 Checklist Principes & Regels “investment styles Taktiek AanK - VerK

89 Top-down of bottom up Moeten we ons veel aantrekken van de algemene politieke, economische of financiële omgeving? Kan de markt worden “getimed”?? 89 •Beursreturn op LT hangt niet af van « market timing », maar wel van « time in the market ». •Is de tegenhanger van: « Buy & Hold » •Is de kunst van het tijdelijk niet beleggen. •Effect van het missen van de slechtste dagen is groter dan het missen van de beste dagen Markettimingwww.cxoadvisory.com

90 FA & Beleggingsstrategieën Soorten Strategieën •Value – Waarde (Quality) – Warren Buffet •Rendement / Dividend •Groei •Momentum (inspelen op WAT er leeft, “event –driven”) •Tegendraads - Contrairian Stijl / Filosofie •Passief (hou kosten laag en laat de kracht van herbelegging werken (rente op rente). •Aktief - Agressief •Daytrader –heeft geen boodschap aan FA Long+Short 90 => Strategie en stijl aan te passen i.f.v. markttrend (uptrend, side ways trend, downtrend) ??? => De markt beweegt niet enkel op fundamentele gegevens !!

91 Van strategie => taktiek •Koop wat u kent •Spreiden in al zijn facetten: geografisch, qua “producten”, sector, in de tijd, …. (behoud het overzicht !!) •Zoek onvolmaaktheden in de markt •Laat de markt- (koers)mechanismen en andere beursfenomenen voor u werken bv: turnaround (ommekeer) 91 Tips beheren aandelenportefeuille TAKTIEK : koop en verkoopregels

92 Koop en verkoopregels •Ken de gemiddelde weging van de aandelen in een goed gediversifieerde portefeuille –Nieuw aandeel= 1,2 X de gemiddelde weging –Belang aandeel halveren wanneer gewicht > 1.6 X de gemiddelde weging –Daalt de weging aandeel onder < 0,5 de gemiddelde weging = verkopen. •Eén topper kan zorgen voor een geweldig beursjaar. •Bij een verdubbeling van een aandeel verkoop je minstens de helft •Winnaars bijkopen •Winst beschermen (gebruik van trailing stoploss) •Men wordt niet rijk van te vroeg te verkopen •Verkoop bij een verlies van 8%-10% •Een forse verliezer kan uw beursjaar om zeep helpen •Fundamenteel slecht nieuws= aandeel buiten •“Averaging down” (bijkopen tegens telkens lagere koersen) doet verlies oplopen Past results are no guarantee for future return 92

93 93 Besluit •Op lange termijn zal de beurskoers de reële waarde van een onderneming weerspiegelen maar… •De beurskoers is niet alleen een verdiscontering van correcte maar ook van foutieve hypothesen (sentiment) omtrent de toekomstperspectieven •Op korte termijn kan de markt zich dus bijzonder afwijken van de reële waarde daarom… •Altijd met beide voeten op de grond blijven –Enkele handige ratio’s en methodes steeds gebruiken om de beurs en de bedrijven te evalueren –Aanpassen aan heersende marktomgeving, maar niet meelopen met kuddegeest –« blijf stilstaan bij het verleden en je verliest een oog, negeer het verleden en je verliest beide ogen » (Russisch spreekwoord)

94 Sites – enkele voorbeelden A Random Walk Around the Frontlines / 94 Zich informeren: Fundamentele Analyse Technische Analyse Iets opzoeken Enz….

95 Disclaimer – ook voor deze PPT !! •This document is used for informational purposes only and does not constitute, on AXA Investment Managers Paris part, an offer to buy or sell, solicitation or investment advice. It has been established on the basis of data, projections, forecasts, anticipations and hypothesis which are subjective. Its analysis and conclusions are the expression of an opinion, based on available data at a specific date. •Due to the subjective and indicative aspect of these analyses, we draw your attention to the fact that the effective evolution of the economic variables and values of the financial markets could be significantly different from the indications (projections, forecast, anticipations and hypothesis) which are communicated in this document. •Furthermore, due to simplification, the information given in this document can only be viewed as subjective. This document may be modified without notice and AXA Investment Managers Paris may, but shall not be obligated, update or otherwise revise this document. •All information in this document is established on data given made public by official providers of economic and market statistics. AXA Investment Managers Paris disclaims any and all liability relating to a decision based on or for reliance on this document. •Furthermore, due to the subjective nature of these analysis and opinions, these data, projections, forecasts, anticipations, hypothesis and/or opinions are not necessary used or followed by AXA IM Paris’ management teams or its affiliates who may act based on their own opinions and as independent departments within the Company. •By accepting this information, the recipients of this document agrees that it will use the information only to evaluate its potential interest in the strategies described herein and for no other purpose and will not divulge any such information to any other party. Any reproduction of this information, in whole or in part, is unless otherwise authorised by AXA IM prohibited. Disclaimer : De door WolfTrader verstrekte informatie wordt geacht uit betrouwbare bronnen te komen, maar geen enkele garantie wordt gegeven omtrent de juistheid ervan. Onder geen enkele omstandigheid zal WolfTrader, haar vertegenwoordigers en kapitaalverschaffers aansprakelijk kunnen worden gesteld voor onjuist verstrekte informatie of geleden verliezen. Geen mededeling, advies of informatie door u verkregen van of namens WolfTrader creëren enige garantie of verplichting van de kant van WolfTrader naar u toe. Voor tot koop of verkoop van een bepaald fonds over te gaan, is het verstandig en ten zeerste aan te raden een financiële adviseur of broker te consulteren. De lezer begrijpt dat bepaalde beleggingen een hoogst speculatief karakter met zich meebrengen. Potentiële beleggers begrijpen dat ten gevolge van het mogelijk hoge risicogehalte een gehele of gedeeltelijke investering verloren kan gaan. WolfTrader is geen geregistreerde beleggingsadviseur. Lezers moeten zich niet alleen laten leiden door de betreffende informatie, maar zouden een onafhankelijke belasting-, beleggings- en financiële adviseur moeten raadplegen met betrekking tot elke belegging. WolfTrader, haar vertegenwoordigers of kapitaalverstrekkers kunnen een positie hebben in fondsen die worden besproken op WolfTrader en kunnen dus (mee)profiteren van een verdere stijging of daling van de koers van een fonds. Ten aanzien van de portefeuilles op WolfTrader wordt niet per fonds vermeld of er virtueel of effectief een positie in het besproken fonds is genomen. Indien ook effectief een positie is ingenomen, dan hoeven het aantal stukken en de koers niet overeen te komen met die in de WolfTrader portefeuilles. 95

96


Download ppt "1 Beurs & Beleggen valkuilen en vooroordelen Maandag 14 Oktober 2013 Deceuninck Patrick Gastspreker Ehsal Management School Gewezen Bestuurder INVESTA."

Verwante presentaties


Ads door Google