De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De weg naar een ecologische economie Vlaamse NME-dag 2013 ‘Groene Economie’ Mechelen, 5 november 2013 Dirk Holemans, coördinator Oikos De weg naar een.

Verwante presentaties


Presentatie over: "De weg naar een ecologische economie Vlaamse NME-dag 2013 ‘Groene Economie’ Mechelen, 5 november 2013 Dirk Holemans, coördinator Oikos De weg naar een."— Transcript van de presentatie:

1 De weg naar een ecologische economie Vlaamse NME-dag 2013 ‘Groene Economie’ Mechelen, 5 november 2013 Dirk Holemans, coördinator Oikos De weg naar een ecologische economie Vlaamse NME-dag 2013 ‘Groene Economie’ Mechelen, 5 november 2013 Dirk Holemans, coördinator Oikos

2

3 1. Onze samenleving staat voor een ongekende uitdaging: we staan voor de transitie van een fossiele brandstof- gestookte groei-economie naar een economie die zich voegt naar de grenzen van onze eindige planeet. 2. Steeds meer spullen op de markt brengen, is fysisch onmogelijk en maakt ons trouwens ook niet gelukkiger. 3. Een vergroening van de huidige economie volstaat niet, wat we nodig hebben is een ecologische economie. Deze is gestoeld op een ander begrip van welvaart, een nieuw arbeidsconcept en het heroveren van onze autonome tijd. 1. Onze samenleving staat voor een ongekende uitdaging: we staan voor de transitie van een fossiele brandstof- gestookte groei-economie naar een economie die zich voegt naar de grenzen van onze eindige planeet. 2. Steeds meer spullen op de markt brengen, is fysisch onmogelijk en maakt ons trouwens ook niet gelukkiger. 3. Een vergroening van de huidige economie volstaat niet, wat we nodig hebben is een ecologische economie. Deze is gestoeld op een ander begrip van welvaart, een nieuw arbeidsconcept en het heroveren van onze autonome tijd.

4 1. Onze samenleving staat voor een ongekende uitdaging: we staan voor de transitie van een fossiele brandstof- gestookte groei-economie naar een economie die zich voegt naar de grenzen van onze eindige planeet. We kennen de cijfers, maar blijven ze ontkennen. ‘ecologische’ongeletterdheid’ -> het bestaande economische systeem ‘herstellen’ zal niet lukken, we moeten evolueren naar een ander systeem. 1. Onze samenleving staat voor een ongekende uitdaging: we staan voor de transitie van een fossiele brandstof- gestookte groei-economie naar een economie die zich voegt naar de grenzen van onze eindige planeet. We kennen de cijfers, maar blijven ze ontkennen. ‘ecologische’ongeletterdheid’ -> het bestaande economische systeem ‘herstellen’ zal niet lukken, we moeten evolueren naar een ander systeem.

5 Economisch model (groei, éénrichting) onhoudbaar op eindige aarde Oneindige voorraadkamer? Vuilbak zonder bodem?

6 •We staan op kruispunt van vier grote uitdagingen, nl. het einde van goedkoop en vlot beschikbaar: –Energie (piekolie, maar ook piekuranium) dat ‘verantwoord’ beschikbaar is ( fracking, teer zanden, in poolgebieden, diepe zeebodem, …) –Grondstoffen (schaarste en uitputting, niet alleen metalen, maar ook bvb. fosfaten) –Geld (financiële ontwrichtingen: luchtballonnen die leeglopen, stijgende milieukosten en opbrengen van rente op enorme schuldenberg), + in combinatie met stijgende Milieuschade (grenzen zijn al overschreden)

7 HLN, 4 nov 13

8 Prijs als indicator van schaarste

9 Uitputting van niet- hernieuwbare grondstoffen

10 Grondstoffen: we hebben ze niet! Bron: Cohen, New Scientist, 2007

11 Economische groei laatste kwart eeuw: met geleend geld Bron: Cohen, New Scientist, 2007

12 Fossiele brandstoffen en klimaat

13 U bevindt zich allen op dezelfde plek En toch een misleidende grafiek, en dit om twee redenen

14 Complexe systemen hebben geen ‘achteruit’, wel kantelpunten

15 We overbelasten de aarde

16 Limits to Growth, 40 jaar later

17 Naar een planetair kantelpunt? Bron: A. Barnosky et al., Nature, 2012 H o l o c e e n Welk Antropoceen willen we?

18 2. Steeds meer spullen op de markt brengen, is fysisch onmogelijk en maakt ons trouwens ook niet gelukkiger. Het icoon van onze consumptiemaatschappij op alle vlak (technologische innovatie, status, ) = smartphone -> vraagje aan specifieke groep Een kleine evaluatie: -Ecologisch: waar komen grondstoffen vandaan? Waar blijven ze? -Sociaal: wat weten we over arbeidsomstandigheden bij productie? -Economisch: hoeveel jobs in Europa gecreëerd? -Fiscaal: Hoeveel belastingen betaalt Apple (in EU vestiging in Dublin?) -Normatief: welk gevoel heb je als je buiten komt met een nieuwe smartphone? -> onzekerheid (want morgen alweer achterhaald) En dit gaat over een ‘succesnummer’ van een ‘succesbedrijf’ van ons hedendaags economisch systeem! 2. Steeds meer spullen op de markt brengen, is fysisch onmogelijk en maakt ons trouwens ook niet gelukkiger. Het icoon van onze consumptiemaatschappij op alle vlak (technologische innovatie, status, ) = smartphone -> vraagje aan specifieke groep Een kleine evaluatie: -Ecologisch: waar komen grondstoffen vandaan? Waar blijven ze? -Sociaal: wat weten we over arbeidsomstandigheden bij productie? -Economisch: hoeveel jobs in Europa gecreëerd? -Fiscaal: Hoeveel belastingen betaalt Apple (in EU vestiging in Dublin?) -Normatief: welk gevoel heb je als je buiten komt met een nieuwe smartphone? -> onzekerheid (want morgen alweer achterhaald) En dit gaat over een ‘succesnummer’ van een ‘succesbedrijf’ van ons hedendaags economisch systeem!

19 Hoeveel is genoeg?

20 Groei wereldeconomie ? Inzicht in systemen: illusie van exponentiële groei op eindige wereld

21 Meer is niet beter, ook in Vlaanderen niet VMM: De Index voor Duurzame Economische Welvaart (ISEW) voor Vlaanderen

22 •Groei is onduurzaam •Degrowth is onstabiel The sky is not the limit

23 De mythe van ontkoppeling Source: Prosperity without growth, Tim Jackson (London, Earthscan 2009) x 130 improvement CO2/$ < zero by 2100?

24 Factor 10 reductie milieu- impact tegen 2050 voor Westerse landen 24

25 Tussenstand •De toekomst zal geen verderzetting zijn van de huidige samenleving: -> we staan voor de transitie van een fossiele brandstof-gestookte groei-economie naar een economie die zich voegt naar de grenzen van een eindige planeet -> het verstrijken van de houdbaarheidsdatum van de mondiale groei valt samen met de grenzen aan de kredietverlening en het grondstoffengebruik -> alles hangt met alles samen

26 Nood aan een nieuw model: sociaal rechtvaardig en ecologisch duurzaam: onbekend terrein

27 3. Ecologische economie = steady state economie: doorstroom van energie en materialen blijft binnen draagkracht van de aarde (J.S. Mill, 1857, H. Daly 1977) = extreme dematerialisering (niet alleen koolstofarme economie) = het doen met heel wat minder energie, die duurzaam wordt opgewekt -> verschuiving van consumptie (wegwerp) maatschappij naar economie gebaseerd op diensten en herbruikbare producten 3. Ecologische economie = steady state economie: doorstroom van energie en materialen blijft binnen draagkracht van de aarde (J.S. Mill, 1857, H. Daly 1977) = extreme dematerialisering (niet alleen koolstofarme economie) = het doen met heel wat minder energie, die duurzaam wordt opgewekt -> verschuiving van consumptie (wegwerp) maatschappij naar economie gebaseerd op diensten en herbruikbare producten

28 Welvaart gaat over ons vermogen om goed te gedijen als menselijke wezens – binnen de ecologische grenzen van een eindige planeet. •Materieel gedijen: voedsel, kledij, woning •Sociaal en psychologisch floreren: identiteit, betekenis, deelnemen aan het leven van de samenleving •Herdenken van sociale goederen en publieke ruimten Tim Jackson: Een andere welvaart

29 Bouwstenen van economische systeemverandering Fundament = gesloten kringlopen die zo traag mogelijk doorlopen worden (slow economy) -> vergt andere productie- en distributiesystemen die ook ruimtelijk ander liggen -> andere organisatie- en businessmodellen -> andere consumptiepatronen -> ander geldsysteem (complementaire, rentevrije munten) = andere samenleving met andere waarden!

30 Kringloopeconomie Basisbouwstenen: -Urban mining: stad = grondstofbron van de toekomst -Ecodesign: upstream (ifv. productie) & downstream (levenscyclus) -New urban production: microfabrieken (3D- printers en open source software/design)

31 Slow economy Kringloopeconomie kan onduurzaam zijn: energie intensief, vervuiling, downgrading (bvb. papier vezels: max. 8 x recycling) -> nood aan duurzame levenswijzen en organisatiemodellen en vormen van waardecreatie! Bouwstenen voor slow economy: -andere gebruiks- en consumptiepatronen -Nieuwe business models: the Lease Society, coöperatieven als juridische structuur -Stedelijke herstelnetwerken

32 Slow economy: andere gebruiks- en consumptie patronen •Buy Nothing (van fundi tot business model) •Deel & ruil –Autodelen/bibliotheken van het gereedschap –Peer-to-peer networken: Freecycle •Cohousing: 1 wasmachine voor meerdere gezinnen •Een fascinerende stad buiten de shoppingstraat: -> -> High Quality Lowbudget Urbanity

33 New urban production: van big manufactures naar high tech small scale The Economist

34 USE: bibliotheek van het gereedschap

35 Op macrovlak: vier grote verschuivingen 1. Van consumeren naar investeren -> nu: groot deel van BNP = consumptie -Investering = relatie met de toekomst -Duurzame toekomst vergt nieuwe infrastructuren (hernieuwbare energie, duurzame mobiliteit, voedselsysteem, …) -Als 85% van bevolking 10% minder zou consumeren = bouwen aan andere samenleving -Fiscaal systeem en ROI struikelblokken -Belang van publieke investeringen (cf. hoogspanningsnetwerk voor windmolenparken)

36 Op macrovlak: vier grote verschuivingen 2. Tijd versus koopkracht -> productiviteitsstijging = toenemende meerwaarde: vooral in koopkracht gestoken (want statusverhogend, identiteitsbepalend) -Geen tijd meer voor naasten en omgeving -> zorg in samenleving met meer ouderen en kinderen wordt ‘onbetaalbaar’ -NEF, Femma, …: 21- of 30-urenweek -Zwitserland: referendum over universeel basisinkomen

37 Op macrovlak: vier grote verschuivingen 3. Gebruiken versus bezitten -> niet alleen op niveau van apparaten -> ook op niveau van wonen (cohousing met gemeenschappelijke logeerkamer), coöperaties met doorschuifwoningen (Zürich), gemeenschappelijke grond (Community Land Trust) -> collectieve grondaankoop voor biologische landbouw

38 Op macrovlak: vier grote verschuivingen 4. Civiel versus privaat -> naast sterke overheid terug meer ruimte voor burgerinitiatief: van overheid die steunt op privaat initiatief (PPS) naar partnerstaat die ondersteuner wordt van commons (nieuwe stroom aan burgerinitiatieven) -> belang van peer-to-peer initiatieven in horizontaal geworden samenleving (cf. wikipedia, open source software, …)

39 Simulatie voor Canada (P. Victor)

40 4. Een concreet handelingsperspectief: revolutionair reformisme - Revolutionair reformisme (A. Gorz): belangrijke veranderingen, in voldoende tempo, in verschillende domeinen realiseren die elkaar versterken -> huidige systeemtheorie (complexe systemen) bevestigt dit: synergie, positieve lussen, interactie tussen deelsystemen, … -> we hebben geen blauwdruk, maar cruciaal zijn bundels aan elkaar versterkende maatregelen en initiatieven (overheid, burgers, bedrijven) die alle dezelfde richting uitgaan -> belang van groot verhaal voor 21 ste eeuw: de sociaal- ecologische samenleving (20 ste eeuw: de sociale verzorgingsstaat) 4. Een concreet handelingsperspectief: revolutionair reformisme - Revolutionair reformisme (A. Gorz): belangrijke veranderingen, in voldoende tempo, in verschillende domeinen realiseren die elkaar versterken -> huidige systeemtheorie (complexe systemen) bevestigt dit: synergie, positieve lussen, interactie tussen deelsystemen, … -> we hebben geen blauwdruk, maar cruciaal zijn bundels aan elkaar versterkende maatregelen en initiatieven (overheid, burgers, bedrijven) die alle dezelfde richting uitgaan -> belang van groot verhaal voor 21 ste eeuw: de sociaal- ecologische samenleving (20 ste eeuw: de sociale verzorgingsstaat)

41 4. Een concreet handelingsperspectief: revolutionair reformisme -Transitie: zowel topdown als bottomup: beide zijn belangrijk (kritisch elkaar ondersteunen) -Cruciale domeinen: wonen, voedsel en mobiliteit -Vergeet ‘waarden en normen debat’: deze ontstaan doorheen collectieve praktijken -Onze identiteit is spiegel van samenleving (P. Verhaeghe) / onze mentale infrastructuur ontstaat in interactie met sociale en economische infrastructuur (H. Welzer) -Sinds crisis 2007: vernieuwd maatschappelijk bewustzijn, stroom aan nieuwe burgerinitiatieven: bouw mee aan de beweging die nog niet weet dat ze bestaat 4. Een concreet handelingsperspectief: revolutionair reformisme -Transitie: zowel topdown als bottomup: beide zijn belangrijk (kritisch elkaar ondersteunen) -Cruciale domeinen: wonen, voedsel en mobiliteit -Vergeet ‘waarden en normen debat’: deze ontstaan doorheen collectieve praktijken -Onze identiteit is spiegel van samenleving (P. Verhaeghe) / onze mentale infrastructuur ontstaat in interactie met sociale en economische infrastructuur (H. Welzer) -Sinds crisis 2007: vernieuwd maatschappelijk bewustzijn, stroom aan nieuwe burgerinitiatieven: bouw mee aan de beweging die nog niet weet dat ze bestaat


Download ppt "De weg naar een ecologische economie Vlaamse NME-dag 2013 ‘Groene Economie’ Mechelen, 5 november 2013 Dirk Holemans, coördinator Oikos De weg naar een."

Verwante presentaties


Ads door Google