De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De sportwedstrijd: metafoor voor rechtvaardigheid?

Verwante presentaties


Presentatie over: "De sportwedstrijd: metafoor voor rechtvaardigheid?"— Transcript van de presentatie:

1 De sportwedstrijd: metafoor voor rechtvaardigheid?

2 Sportmetaforen ­That is no cricket! ­Voetbal is oorlog (zegt ‘mijnheer’ Michels) ­Teamplayer ­Dat is geen fair play!

3 Definitie van een metafoor “The essence of metaphor is understanding one kind of thing in terms of another.” (Lakoff and Johnson) Een metafoor wordt gedefinieerd als de vervanging van een idee of object door een ander met als doel het eerste te verduidelijken.

4 Metafoor in de alledaagse taal ­Cognitief hulpmiddel: het helpt ons de wereld te conceptualiseren ­Conceptualiseert abstracties in meer concrete ervaringen ­Categoriseert concepten in domeinen

5 De werking van metaforen ­“Metaphor is pervasive in everyday life, not just in language but in thought and action. Our ordinary conceptual system, in terms of which we both think and act, is fundamentally metaphorical in nature.” (Lakoff & Johnson) ­ Metaforen worden meestal tamelijk onbewust gebruikt.

6 Huizinga’s definitie van spel “Het spel is een vrijwillige handeling of bezigheid, die binnen zekere vastgestelde grenzen van tijd en plaats wordt verricht naar vrijwillig aanvaarden doch volstrekt bindenden regel, met haar doel in zich zelf, begeleid door een gevoel van spanning en vreugde, en door een besef van 'anders zijn' dan het 'gewone leven'.” (Huizinga, 1938, p.29).

7 Kenmerken van een wedstrijd ­Vrijwillige deelname ­Regels constitueren de wedstrijd ­Men speelt om de wedstrijd zelf ­De wedstrijd is iets buiten het ‘gewone leven’

8 Vandaag: 1.Normen van de sport: normen voor het leven? 2.Deelname en deelnemers aan een sportwedstrijd 3.Winnaars en verliezers

9 Albert Camus: ‘ Alles wat ik ooit over ethiek heb geleerd is afkomstig van de sport’

10 Ernest Hemingway: ‘ Sport shows us how to win with honesty and sport shows how to lose with dignity. That means that sport shows us how to live’

11 Wat leren we van de sport? ­Deugden: competitieve deugden, ‘fair play’, incasseringsvermogen (’Mensch erger je niet’) ­Meritocratie: inspanning en talent tellen zwaar ­Geluk speelt een rol ­Meritocatie + Geluk = Uitkomst van de wedstrijd

12 Centraliteit van regels ­‘Fair play’ : regels én ‘ethos’ ­Maar: onderscheid tussen sportregels ‘in-the- books’ en ‘in-action’ ­Sportregels ‘in-action’: reductie tot kale, negatieve (verbods)regels

13 ‘Regels zijn regels’ ­Sportregels zijn sterk legalistisch; rechtvaardig in de sport = spelen volgens de regels ­Weinig ruimte voor context en beginselen ­De ‘legalistische fase’ komt overeen met een tamelijk primitieve moraal (Cf.(pre)conventionele moraal van Kohlberg) ­Onderzoek zou aantonen dat bij de oplossing van morele dilemma’s in de sport mensen egocentrischer redeneren dan bij soortgelijke dilemma’s buiten de sport. (Shields and Bredemeier) ­Vraag: is dat ook niet de bedoeling?

14 Wedstrijdmoraal: sui generis? ­Huizinga gaf al het antwoord: deelname aan spel is een stap uit het ‘echte leven’ in een tijdelijke sfeer van activiteiten ‘met haar doel in zich zelf’. ­‘Rechtvaardigheid’ in de sport = ‘Fair Play’, d.w.z. spelen volgens de regels; de uitslag is in wezen niet van belang.

15 Wat is sportiviteit? ­Sportiviteit = Regels + Ethos (‘de pointe van de sportactiviteit tot zijn recht laten komen’, zelfs als dat je een zeker nadeel berokkent) ­Kwestie van de bobsleeër Monti ­Bij voetbal: bal uitschieten als een speler van een tegenpartij geblesseerd is geraakt. ­Jan Ulrich en Lance Armstrong Dus: ook bij de toepassing van sportregels is de context belangrijk; nimmer een ‘blinde’ regeltoepassing (Cf. de bekwame arbiter)

16 Sport ruwer dan het gewone leven? ­Sport-exceptie in het recht ­Het Natrap-arrest ­Zaak Niels Kokmeijer ­In de praktijk veel ‘spelbederf’ door te grote nadruk op het winnen met veronachtzaming van de ongeacht de regels

17 Vormt sport karakter? ­Waarschijnlijk niet, tenzij er bijzondere maatregelen worden genomen ­"... there is all too much evidence that young people learn lessons from sports that most of us would rather they not learn" (Thompson, 1995, p. 109).

18 1.Gelijke gevallen gelijk behandelen 2.Ongelijke gevallen behandelen naar de mate van hun ongelijkheid Wat betekent dat voor de deelname aan de sport? Deelname aan de wedstrijd (1)

19 Deelname aan de wedstrijd (2) ­Deelname uitsluitend op basis van talent en kunde. ­Gevolg: Mogelijkheid van opwaartse sociale mobiliteit voor groepen die elders in de samenleving worden gediscrimineerd ­Gevolg: Andere criteria moeten worden gerechtvaardigd (bijv. nationaliteit)

20 Classificaties in de sport ­Gewichtsklassen (weinig kwestieus) ­Mannen en vrouwen (soms kwestieus) ­Lengte van de deelnemers (illegitiem) Discussie: Meer classificaties? Of juist minder of geen classificaties?

21 Wij winnen allemaal! Huizinga: ‘De eer en het aanzien van een overwinning is in hoge mate overgankelijk van den enkele op de groep’.

22 ‘Afspiegeling’ of descriptieve representatie ­Spelers als representanten ­‘Afspiegeling’ = de spelers (moeten?) ‘lijken’ op de bevolking van een land (‘op ons’)

23 Afspiegelingskwesties ­Fifa-regel: niet meer dan 5 buitenlanders per team (6+5 regel) ­De cricket-test van Norman Tebbit: loyality test voor migranten? ­Le Pen: Dat was geen Frans elftal dat zo belabberd tijdens de laatste WK speelde..

24 ‘Positieve’ afspiegeling ­Geeft goed beeld van de diversiteit van een samenleving ­Geeft sterke impuls tot verbroedering

25 De hardloop metafoor van President Johnson You do not take a person who, for years, has been hobbled by chains and liberate him, bring him up to the starting line of a race and then say, "you are free to compete with all the others," and still justly believe that you have been completely fair.

26 President Johnson: ‘Thus it is not enough just to open the gates of opportunity. (…) We seek (…) not just equality as a right and a theory but equality as a fact and equality as a result.’

27 Gebruik van de sport-metafoor ­Metaforen zijn altijd tweezijdig: overeenkomsten onthullend maar verschillen verhullend ­De sport-metafoor kan verhult dat de legitimatie van de ‘spel-exceptie’ vaak afwezig is in de context waar de metafoor wordt gebruikt. ­De sport-metafoor verhult dat, i.t.t. de sport, er bijv. in de economie of politiek vrijwel nooit gelijke startposities zijn of een effectieve externe regulering

28 De eeuwige verliezer in de sport ­Jammer, maar niet onrechtvaardig: degradatie is de oplossing ­Differentiatie van wedstrijden: Paralympics Wedstrijden voor 40+, 50+ Etc.

29 De eeuwige verliezer in het leven De metafoor van de sport toegepast leidt tot een strenge, meedogenloze ‘meritocratie’: 1.U had niet de talenten 2.U had niet de ruggengraat 3.U verdiende het kennelijk niet: het is rechtvaardig dat u verloor… (‘To add insult to injury’)

30 De winnaar heeft altijd gelijk! ­Nadruk op verdienste en talent ­Minimalisering van sociale voorsprong ­Minimalisering van geluk

31 ‘Topbestuurders van grote bedrijven voelen zich gekrenkt’ ­Ad Scheepbouwer (KPN): ‘een beetje gediscrimineerd’ ­Boersma (Nuon): ‘aandacht voor mijn salaris is ronduit beschamend’

32 Winnaars en verliezers in sport en spel ­Hoogstaande moraliteit in de sport is te zien in het gedrag en uitlatingen van de verliezers ­Er zijn sportieve verliezers; van sportieve winnaars spreekt men niet zo snel. Winnaars kunnen wel grootmoedig zijn.

33 Winnaars en verliezers in het maatschappelijke spel Hoogstaand moreel gedrag is af te lezen niet van de verliezer, maar van de ‘winnaar’: is die genereus of laat hij zich voorstaan op zijn ‘winnen’?

34 Het probleem voor een rechtvaardige samenleving Maatschappelijke verdeling van lusten en lasten zodanig dat ook de ‘verliezers’ er vrede mee kunnen hebben.

35 John Rawls’ difference principle Ongelijkheden zijn slechts toegelaten wanneer ze in het voordeel van de minstbedeelden uitvallen. Het ‘difference principle’ legitimeert ongelijkheden in de mate waarin ze in ieders belang zijn. Daaraan is voldaan als ieders positie zou verslechteren indien de ongelijkheid wegviel

36 Game is over!


Download ppt "De sportwedstrijd: metafoor voor rechtvaardigheid?"

Verwante presentaties


Ads door Google