De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie Fred Hasselman Ralf Cox Anna Bosman Dynamische Systeem Groep Behavioural Science.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie Fred Hasselman Ralf Cox Anna Bosman Dynamische Systeem Groep Behavioural Science."— Transcript van de presentatie:

1

2 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie Fred Hasselman Ralf Cox Anna Bosman Dynamische Systeem Groep Behavioural Science Institute

3 Warning: Werk in uitvoering Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

4 “Speech is rather a set of movements made audible than a set of sounds produced by movements” (Stetson 1951) Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

5 Inhoud Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Het dominante paradigma: Informatieverweking vs. EEC - (Mijn) problemen met huidige modellen en theorieën - Spraakperceptie nader bekeken - Dyslexie: Een stoornis in de spraakperceptie? - De Spraakperceptie-deficiet-hypothese van dyslexie -Dynamische Modellen: - ARTPHONE & SWEEP vs. Potentiaalfunctie -Hoe dan wel? Een benadering vanuit Embodied, Embedded Cognition - Spraakproductie nader bekeken - Verwerving & Ontwikkeling - Wilde conclusies, Uitdagende uitspraken

6 Kent, R. (2000). Research on speech motor control and its disorders: A review and a prospective. Journal of Communication Disorders, 33,

7 BRAIN BODY ENVIRONMENT

8 Kent, R. (2000). Research on speech motor control and its disorders: A review and a prospective. Journal of Communication Disorders, 33, BRAIN BODY ENVIRONMENT SOUL/ HOMUNCULUS / EVIL SCIENTIST / GOD

9 (Mijn) Problemen met deze modellen en theorieën: Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Cognitie wordt bewerkstelligd door een ontlichaamd, wereldvreemd, symbool-manipulerend, logisch redeneer apparaat (het brein). - Cognitive Internalism - Cowley, S., & Spurrett, D. (2003). ‘Putting apes (body and language) together again’, Language Sciences, 25, ”Brain in a Vat” view of cognition (Hillary Putnam). - Modules en Archiefkasten: Lexicon decisie taak Abstracte, Statische Representaties Bij spraakproductie: Het “mint” probleem

10 WEAVER ++ Levelt, W.J.M., Roelofs, A., Meyer, A.S. (1999). A theory of lexical access in speech production. BBS, 22, 1-75 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Modules Archiefkasten & Representaties

11 (Onze) Problemen met deze modellen en theorieën: Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Cognitie wordt bewerkstelligd door een ontlichaamd, wereldvreemd, symbool-manipulerend, logisch redeneer apparaat (het brein). - Cognitive Internalism - Cowley, S., & Spurrett, D. (2003). ‘Putting apes (body and language) together again’, Language Sciences, 25, ”Brain in a Vat” view of cognition (Hillary Putnam). - Modules & Archiefkasten: Lexicon decisie taak Bij spraakproductie: Het “mint” probleem Abstracte, Statische Representaties - En hoe zit het met verwerving en ontwikkeling?

12 En hoe zit het met verwerving en ontwikkeling? - De meeste modellen & theorieën verklaren acquisitie en ontwikkeling van cognitieve vaardigheden vanuit het “eind- product”. Net of je er probeert achter te komen hoe je een cake moet bakken als je alleen maar cakes hebt die al klaar zijn. -De meeste modellen & theorieën zijn (impliciet) nativistisch: Cognitive vaardigheid -> Maturatie van het brein -> Genen Genen -> Maturatie van het brein -> Cognitive vaardigheid Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

13 En hoe zit het met verwerving en ontwikkeling? De meeste modellen & theorieën zijn (impliciet) nativistisch: - Origine van foneemgrenzen / categorieën en verlies van het vermogen alle foneemcontrasten van elkaar te onderscheiden : “… infants’ language-specific phonetic categories may initially emerge from an underlying cognitive capacity and proclivity to store in memory biologically important stimuli.” Kuhl, P. K., Williams, K. A., Lacerda, F., Stevens, K. N., et al. (1992). Linguistic experience alters phonetic Perception in infants by 6 months of age. Science, 255, Infants’ ability to extract words from the speech stream (Jusczyk & Aslyn, 1995; Houston, Jusczyk, Kuijpers, Coolen & Cutler, 2000) -Humans’ ability to extract linguistic information from the acoustically diverse speech signal (Traunmüller, 1994) -Speech module. Vouloumanos, A. & Werker, J. F. (2004). Tuned to the signal: the privileged status of speech for young infants. Developmental Science 7, 270–276. -Use of grammar and syntax only in human languages: language as ‘instinct’ or special purpose module (Chomsky, 1988; Fodor, 1981; Pinker, 1994) -The poverty of stimulus argument: Ability of infants to figure out the grammatical principles of their native tongue from just a small subset of linguistic input. (Hornstein & Lightfoot, 1981) Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

14 Het “007-Principe” “In general, evolved creatures will neither store, nor process information in costly ways when they can use the the structure of the environment and their operations upon it as a convenient stand-in for the information-processing operations concerned. That is, know only as much as you need to know to get the job done.” (Andy Clark, 1997, p. 46) Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

15 RT Beer, R.D. (2003). The dynamics of active categorical perception in an evolved model agent. Adaptive Behavior,11, ENVIRONMENT BRAIN Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

16 Amplitude BAK DAK Sraakperceptie: The Basics Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

17 Sraakperceptie : The Basics Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Bb>AKDd>AK Formant Transition Formant Transition

18 Sraakperceptie : The Basics Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Foneemgrenzen in een Akoestische Ruimte: Categorische Perceptie F2 F3

19 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Het is mogelijk een continuum te maken van BAK naar DAK door langzaam de F2 begin frequentie te vergroten Spraakperceptie: The Basics

20 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Door paren uit het continuum aan te bieden en te vragen of de stimuli van elkaar verschillen onstaat een discriminatie piek als de stimuli aan weerskanten van de foneemgrens liggen

21 Informatieverwekingstheorie / Computermetafoor: Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Frequenties van geluid komen het oor binnen - Worden geanalyseerd door het brein - Worden gematched aan representaties van klanken die in het geheugen liggen opgeslagen - Afzonderlijke klanken worden geassembleerd tot syllaben, syllaben tot woorden, woorden tot zinnen, etc. (Zie model uit begin presentatie)

22 Dyslexie: Een Spraakperceptie deficiet? Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Dyslexie-man © Gummbah

23 Dyslexie: Een Spraakperceptie deficiet? -Vaak wordt gevonden dat dyslectici een minder scherpe foneemgrens hebben bij identifiactie experimenten en een minder hoge discriminatie piek bij paarsgewijze aanbieding van stimuli (maar ook in baby EEG). -Redenering: (o.a.Tallal, Miller & Fitch 1993): → Deficiet in temporele auditieve verwerking → Deficiet in verwerking van snelle formant transities → Slechte foneemrepresentaties → Conversie van grafemen naar fonemen (lezen) is moeilijk -Allofoon perceptie (Serniclaes) -Verklaringen gaan uit van het bestaan van een kritieke foneemgrens die statische foneemrepresentaties scheidt. Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

24 Speech Perception: The ARTPHONE / SWEEP model An Embodied, Embedded account of Speech Perception, Speech Production and... Reading? Embodied Cognition Seminar, Based on the Adaptive Resonance Theory (Grossberg 1976, 1980) - Set of four coupled (linear) differential equations, mimicking activation of items in working memory and lexical short term memory through transmitter dynamics. -Accounts for categorical perception of VOT-continuum and speech rate. The SWEEP model is an extension of ARTPHONE capable of detecting transients in speech: formant transitions (Been & Zwarts, 1999) - ARTWORD, ARTSTREAM, ARTMAP, fuzzy ART etc. also exist.

25 An Embodied, Embedded account of Speech Perception, Speech Production and... Reading? Embodied Cognition Seminar,

26 An Embodied, Embedded account of Speech Perception, Speech Production and... Reading? Embodied Cognition Seminar,

27 An Embodied, Embedded account of Speech Perception, Speech Production and... Reading? Embodied Cognition Seminar,

28 An Embodied, Embedded account of Speech Perception, Speech Production and... Reading? Embodied Cognition Seminar,

29 An Embodied, Embedded account of Speech Perception, Speech Production and... Reading? Embodied Cognition Seminar,

30 An Embodied, Embedded account of Speech Perception, Speech Production and... Reading? Embodied Cognition Seminar,

31 Dyslexie volgens ARTPHONE & SWEEP -Simulatie door parameter aanpassing: Minder neuronen (transmitter) beschikbaar. -Baby EEG (mismatch negativity) -Headturning -Remediatie (medicatie en spraakmanipulatie) Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

32 (Mijn) Problemen met deze aanpak -Lichaam & Omgeving? -> Alleen Brein. -Representaties -> Voor ieder woord een nieuw model -Hoe zit het met verwerving & Ontwikkeling? -Is het neuronale niveau wel het juiste niveau voor modeling van gedrag in experimenten? -Allofoonperceptie van dyslectici Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

33 De Oorsprong van Perceptuele Grenzen: Drie Modellen 1.Activation-deactivation of predispositions for feature perception: only some of the innate perceptual boundaries are taken to form a phonological decoding level (Werker & Tees, 1984, Infant Behavior & Development) 2. Perceptual magnet effects create new boundaries from language- specific prototypes (Kuhl, 1991, Perception & Psychophyics) 3. Coupling between predispositions creates new boundaries (Serniclaes, 1987, PhD Serniclaes, W. (2004). Speech perception: psychoacoustic,productive and linguistic factors. Paper pressented at the German-French Summerschool, Lubmin, Germany, 19th -24th September Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie Colloquium OLO, Let op: (impliciet) nativistische visies!

34 Serniclaes, W. (2004). Speech perception: psychoacoustic,productive and linguistic factors. Paper pressented at the German-French Summerschool, Lubmin, Germany, 19th -24th September Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

35 F3 F2 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

36 Allofoon Perceptie? Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

37 F3 F2 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

38 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Kritieke Grens Hysterese / Verhoogd Contrast Average Readers – 12 41%59% Average Readers – 9 34%65% Dyslexic Readers – 12 45%54% Dyslexic Readers %83%

39 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

40 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

41 Nonlinear Dynamics of Speech Categorization Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Porter, J. S., & Hogue, D. M. (1998). Nonlinear Dynamical Systems in Speech Perception and Production. Nonlinear Dynamics, Psychology, and Life Sciences, 2,

42 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

43 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

44 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

45 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

46 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

47 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Statische of dynamische foneemrepresentaties?

48 Deficiet in temporele auditieve verwerking X Deficiet in verwerking van snelle formant transities X Slechte foneemrepresentaties ? Conversie van grafemen naar fonemen (lezen) is moeilijk Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

49 Ramus, F. (2004). Neurobiology of dyslexia:A reinterpretation of the data. Trends in Neurosciences, 27, 12, NOSMO, Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie

50 Dyslexie: “Single cause” verklaringen voldoen niet! Modelleren in de cognitieve psychologie: Welk niveau kiezen we? Dynamische systeem benaderingen zijn inhoudsloos, Handle with care Dynamische systeem benaderingen kunnen overweg met principes uit de Embodied Embedded Cognition Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

51 Motoriek en perceptie: 2 versies van 1 verhaal? “Speech is rather a set of movements made audible than a set of sounds produced by movements” (Stetson, 1951) Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

52 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Approximate number of muscle pairs that move: – Tongue: 9 – Velum: 3 – Lips: 12 – Mandible: 7 – Hyoid bone: 10 – Larynx: 8 – Pharynx: 4 NB: The respiratory system Perkell, J. S. Sensorimotor Control of Speech Production: Models and Data. Paper presented at ASHA. Relation between Perception and Production

53 - Speech Production of Said, shed, Sod and shod were recorded - Contact time of tongue to alveolar ridge was recorded - Speech Perception: Discrimination and labelling of a 7-step ∫aid to shed continuum Perkell, J.S. et al. (2004). The distinctness of speakers' /s/-/S/ contrast is related to their auditory discrimination and use of an articulatory saturation effect. Journal of Speech, Language and Hearing Research,47, Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

54 Produced contrast distance is related to: -Ability to discriminate the contrast -Use of contact difference Interactions: -Speakers with good discrimination and use of contact difference: best contrasts -Speakers with one or the other factor: intermediate contrasts -Speakers with neither factor: poorest contrasts Perkell, J.S. et al. (2004). The distinctness of speakers' /s/-/S/ contrast is related to their auditory discrimination and use of an articulatory saturation effect. Journal of Speech, Language and Hearing Research,47, Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

55 - Same found for vowels: cod – cud / who’d - hood Perkell, J.S., Guenther, F.H., Lane, H., Matthies, M.L. Stockmann, E., Tiede, M., & Zandipourf, M. (2004). The distinctness of speakers’ productions of vowel contrasts is related to their discrimination of the contrasts Journal of the Acoustical Society of America, 116, Different goals influence Speech Production: • Auditory & Somatosensory • Economy of Effort / Biomechanical Saturation / Clarity Rub – Grub Guenther, F.H. et al. (1999). Articulatory tradeoffs reduce acoustic variability during American English /r/ production. Journal of the Acoustical Society of America, 105, Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Relation between Perception and Production

56 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Relation between Perception and Production Formants begin to recover ms after perturbation, jaw does not Evidence of within-movement, closed-loop error correction Perkell, J & Ostry, D.

57 Rol van omgeving en aangeboren taal(perceptie) : Wisselwerking tussen Omgeving, Lichaam en Brein: Kanzi Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Picture from The Language Research GSU

58 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Pictures from The Language Research GSU Lexigram-board: Produces sound by pressing a lexigram Contains English names of objects, verbs, but also concepts like ‘Good’ and ‘Surprise’ Wisselwerking tussen Omgeving, Lichaam en Brein: Kanzi

59 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Picture from The Language Research GSU Kanzi is beter dan een mensenkind van 2.5 jaar in het met succes uitvoeren van in het Engels gesproken opdrachten Wisselwerking tussen Omgeving, Lichaam en Brein: Kanzi

60 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Slide from The Language Research GSU

61 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Slide from The Language Research GSU

62 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Slide from The Language Research GSU

63 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Slide from The Language Research GSU

64 Picture from The Language Research GSU Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Bates, E., Dick, F. (2001). Languge, Gesture, and theb Developing Brain. Developmental Psychobiology, 40, 293 – 310. Iverson, J. M. & Fagan, M. K. (2004). Infant Vocal–Motor Coordination: Precursor to the Gesture–Speech System? Child Development, 75, 1053 – “Language and gesture are a close family” Bukit Lawang, Sumatera, Indonesia Wisselwerking tussen Omgeving, Lichaam en Brein: Kanzi

65 Cowley, S., & Spurrett, D. (2003). Putting apes (body and language) together again, Language Sciences, 25, GEEN aangeboren spraakperceptie! Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Wisselwerking tussen Omgeving, Lichaam en Brein: Kanzi

66 Bates, E., Thal, D., Finlay, B. L., Clancy, B. (2002). Early language development and its neural correlates. In: F. Boller & J. Grafman (Series Eds.) & S.J. Segalowitz & I. Rapin (Vol. Eds.), Handbook of neuropsychology, Vol. 8: Child neurology (2nd ed., pp. 109–176). Amsterdam: Elsevier Science. Verwerving en ontwikkeling van foneemcategorieën: Neural Events and Language Development

67 Hsu, H., Fogel, A., & Cooper, R.B. (2000). Infant vocal development during the first 6 months: Speech quality and melodic complexity. Infant and Child Development 9, 1–16. - No evidence for a continuous biological neuromotor maturational stage theory of infant vocal development (regressions). - Infant vocalizations are the outcome of the emergent coordination of different components (cf. Kent, 1984; Thelen, 1991), which not only drives but also constrains the development of the vocal system. Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Verwerving en ontwikkeling van foneemcategorieën Neural Events and Language Development

68 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO, Bates, E., Thal, D., Finlay, B. L., Clancy, B. (2002). Early language development and its neural correlates. In: F. Boller & J. Grafman (Series Eds.) & S.J. Segalowitz & I. Rapin (Vol. Eds.), Handbook of neuropsychology, Vol. 8: Child neurology (2nd ed., pp. 109–176). Amsterdam: Elsevier Science.

69 Conclusies / Hypotheses / Vooruitblik? •We hebben geen menselijk brein nodig om woorden te segmenteren uit de “spraakstroom”. (Hausera, M.D.,, Newport, E.L.,& Aslin. R. N. (2001). Segmentation of the speech stream in a nonhuman primate: statistical learning in cotton-top tamarins. Cognition, 78, 53 – 64). Discriminitatie van beginklanken is mogelijk door perceptie van akoestische / ritmische patronen in het spraaksignaal (Nazzi & Ramus, 2003; Ramus, Nespor & Mehler, 1999) → Geen speciale taal genen of genetisch gestuurde kritieke (brein)perioden voor taalverwerving •Verlies van het vermogen alle foneemcontrasten van elkaar te onderscheiden komt voort uit de associatie van auditieve perceptie van eigen spraak met motor controle over stembanden en spraakspieren (tong, lippen, ademhalen). → Dus motorcontrole “beperkt” perceptie → Kanzi zou alle contrasten wel moeten kunnen horen! → En dyslectici? Er is evidentie voor minder kwaliteit en kwantiteit in vroege spraakproductie ( C. Koster, P.H. Been, F. Koster, E.M. Krikhaar H.D. Diepstra, T.H. van Leeuwen, 2004) Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

70 Conclusies / Hypotheses / Vooruitblik? •Leren lezen in een alfabetische taal zal het akoestische potentiaal landschap dieper uitslijten. In categorische perceptietaken zal dit zich uiten door een scherpere foneemgrens: Vandaar leeftijdsverschillen, ook bij jonge vs. oudere dyslectici. •Dyslexie: Multiple causes ipv single cause Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

71 Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,

72 Embodied, embedded, Reading? •Kanzi reads Chinese? •Aproach – Avoidance Koch, S., Holland, R., & van Knippenberg, A. (2005). •Mode of Acquisition. Wauters, L. (2005). Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie NOSMO,


Download ppt "Over de Kwaliteit van Foneemrepresentaties als Verklaring voor Dyslexie Fred Hasselman Ralf Cox Anna Bosman Dynamische Systeem Groep Behavioural Science."

Verwante presentaties


Ads door Google