De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

6 Mededinging, staatssteun en aanbesteden Bijeenkomst de Overheid als ondernemer 11 februari 2014 Ann-Marie Kühler, jurist Lisanne Vis-Boer, adviseur.

Verwante presentaties


Presentatie over: "6 Mededinging, staatssteun en aanbesteden Bijeenkomst de Overheid als ondernemer 11 februari 2014 Ann-Marie Kühler, jurist Lisanne Vis-Boer, adviseur."— Transcript van de presentatie:

1 6 Mededinging, staatssteun en aanbesteden Bijeenkomst de Overheid als ondernemer 11 februari 2014 Ann-Marie Kühler, jurist Lisanne Vis-Boer, adviseur

2 2 Europese mededingingsregels en raakvlak met interne marktregels Europees mededingingsrecht vastgelegd in Europees recht: - 3 VWEU: Unie exclusief bevoegd tot vaststelling mededingingsregels die voor werking interne markt nodig zijn. Regels betreffende de mededinging in 101 ev: VWEU: verbod voor onderneming tot maken van mededingingsbeperkende afspraken (kartelverbod) VWEU: verbod ondernemingen op maken van misbruik machtspositie VWEU: mededingingsrecht ook van toepassing op openbare bedrijven en ondernemingen waaraan bijzondere of uitsluitende rechten worden verleend (let ook op 18 VWEU: non discriminatie naar nationaliteit). Uitzonderingsregeling voor DAEB - Concentratietoezicht: Verordening 139/2004 bij fusies en overnames van overheidsbedrijven/ondernemingen Dus: Europees mededingingsrecht van toepassing op: ondernemingen, overheid als onderneming, openbare/overheidsbedrijven, verlening exclusieve rechten?

3 Raakvlak met staatssteun en aanbesteden - Staatssteun: 107 VWEU ev: Regime voor steunmaatregelen die de mededinging vervalsen of ongunstig beïnvloeden - Aanbesteden: overweging 2 richtlijn 2004/18 ev.: Voor europees aanbestedingsplichtige overheidsopdrachten aanbestedingsregels opgesteld om ervoor te zorgen dat (onder meer) daadwerkelijke mededinging bij overheidsopdrachten gegarandeerd wordt - Dus: -mededingingsregels met name gericht op ondernemingen en eerlijke mededinging -staatssteunregels en aanbestedingsregels met name gericht op overheden vanuit hun rol als overheid, maar in verhouding met ondernemingen waarbij eerlijke mededinging moet worden gewaarborgd

4 4 Overheid als onderneming = iedere entiteit die (ongeacht rechtsvorm of financieringswijze) optreedt als aanbieder van goederen of diensten op een markt = plaats waar vraag en aanbod bij elkaar komen. Denk ook aan PPS, pupus, stichtingen, overheidsbedrijven Overheidsprerogatief (overheids/openbaar gezag): ‘taken die voortkomen uit soevereiniteit van de staat’ – dit zijn geen ondernemingsactiviteiten De markt moet naar relevantie worden afgebakend, zowel geografisch als naar product en dienst Bij mededinging/marktwerking gaat het om het optimaliseren van efficiëntie. Deze economische notie botst soms met een overheidstaak van algemeen belang (onderwijs, cultuur, zorg) Essentiële begrippen (1)

5 Essentiële begrippen (2) • Overheid als overheid: bijvoorbeeld als publieke opdrachtgever of financier jegens een marktpartij of een overheids- onderneming. Maar ook een overheid die bijv. een andere overheid of onderneming een bijzonder of exclusief recht verleent handelt als overheid • Belangrijk: de nuttig effect norm van het HvJEU: de overheid als overheid mag marktpartijen niet stimuleren om het kartel- of misbruikverbod te overtreden • Ook de overheid als overheid moet zich houden aan de gedragsregels van de Wet M&O. 5

6 De drie petten • Overheid als opdrachtgever de markt betreden  aanbestedingsregels, met inachtname van mededingingsregels • Overheid als financiële steunverlener (niet-marktconform) aan ondernemingen  staatssteunregels, met inachtname van mededingingsregels • Overheid als ondernemer de markt betreden  Europese en nationale mededingingsregels (ACM) 6

7 Europees aanbesteden en mededinging Waar raakt aanbesteden mogelijk mededinging? Praktijkvoorbeelden: • Alleenrecht gemeente aan SW-bedrijf voor groenonderhoud • Opwekken biogas uit afvalwater-zuiveringsactiviteiten door waterschap • Afspraken over het inzetten van gewonnen bagger en zand bij de uitvoering van infrastructurele projecten door provincie • Naast bekende vraagstukken (inschrijverskant) • Mededinging of niet? 7

8 Publieke samenwerking • Alleenrechtverlening: overheid als overheid die exclusief recht verleent aan andere overheid (als overheid of als ondernemer?). Hoe verleen je non-discriminatoir en transparant een exclusief recht? Wanneer verricht een overheid marktactiviteiten? • Inbesteding: gaat het om marktactiviteiten? Hoe autonoom zijn decentrale overheden in het van de markt mogen houden en zelf organiseren van bepaalde activiteiten? Wat is een ‘echte bestuurlijke samenwerking’? • Samenloop met DAEB en concessies (exclusieve rechten) • Nuttig effectnorm?

9 9 ‘Bevoordelen’ van eigen organisatiedelen? Vanuit welke rol handelt de overheid? Overheid als onderneming: mededingingsrecht in acht nemen. Overheid als overheid: nuttig effect norm

10 Vanuit de inschrijvende kant Nuttig effect norm: overheid als aanbestedende dienst: niet ongunstig (laten) beïnvloeden concurrentie en eerlijke mededinging onder inschrijvers Combinatievorming, onderaanneming Geen mededingingsbeperkende selectie of gunningscriteria hanteren (voorbeeld: ‘0,01 cent onder de laagste prijs’) Melden van mededingingsbeperkend gedrag bij ACM 10

11 De lessen…. • Vanuit aanbestedingsregels: stel vast: overheid als overheid (opdrachtgever) of overheid als ondernemer (opdrachtnemer) • Werking van het europees mededingingsrecht bij opdrachtgevers: vanuit overwegingen Aanbestedingsrichtlijn en nuttig effectnorm: eerlijke mededinging niet ongunstig beïnvloeden • Werking van europees mededingingsrecht vanuit ‘opdrachtnemer’: bij ondernemingsactiviteiten in acht nemen - Exclusieve rechten (alleenrecht, concessie, DAEB): op zich niet verboden maar wel in overeenstemming met verdragsregels - Nationaal: gedragsregels voor overheden (‘het bestuursorgaan’) die de markt betreden van toepassing. Zie verder ACM. 11

12 Staatssteun en mededinging Achtergrond staatssteunverbod: • Controle op overheidssteun aan ondernemingen zeer belangrijk instrument bij uitvoering van mededingingsrecht EU • Doel Europees mededingingsrecht: scheppen gelijke voorwaarden voor alle ondernemingen interne markt • Concurrentievervalsende steunmaatregelen (bevoordeling) niet toegestaan =Verbod op staatssteun aan ondernemingen

13 13 Artikel 107, lid 1 VWEU (cumulatief) 1. Met staatsmiddelen bekostigd voordeel: niet-marktconform 2. Onderneming zou voordeel niet via normale commerciële weg hebben verkregen 3. Voordeel is selectief 4. (dreigend) Ongunstig effect op mededinging en handelsverkeer tussen de lidstaten Kansen worden geboden door alle vrijstellingen! Europa en staatssteun

14 14 Uw organisatie en staatssteun…? Ja! Rekening houden met staatssteun bij: • Cultuur en sport • Woningcorporaties • Nadeelcompensatie bij bedrijfsverplaatsing • Subsidies voor agrariërs • Milieu: hernieuwbare energie en energiebesparing • Grondtransacties (ook erfpacht, opstal, erfdienstbaarheid) • Revolving funds: Garanties en leningen •…•… En: • Aanvragen en besteden Europese subsidies: overheid als subsidieontvanger en subsidieverstrekker

15 15 Wat is staatssteun? Wet- en regelgeving: 1. Verbod artikel 107 VWEU 2. Uitzonderingen artikel 107 VWEU (melding) • Natuurrampen • Economische bedrijvigheid en regionale ontwikkeling • Cultuur en cultureel erfgoed 3. Horizontale regelgeving (melding) 4. Sectorspecifieke regelgeving (melding) 5. Vrijstellingsverordeningen (geen melding) • De-minimis-steun (< € in 3 jaar) (DAEB, landbouw) • Algemene Groepsvrijstellingsverordening (AGVV) • MKB Landbouwvrijstellingsverordening Let op: specifieke voorwaarden voor bijzondere vormen van steun (grondtransacties, garanties, risicokapitaal, (achtergestelde) leningen)

16 Vrijstellingen: alleen kennisgeving (of zelfs dat niet) Kansen worden geboden door vrijstellingen! • De minimis: steun minder dan 2 ton over drie jaar • De minimis DAEB: tot euro • AGVV: –Milieu (o.a. hernieuwbare energie, aanschaf vervoersmiddelen) –MKB, werkgelegenheid en opleiding –O&O&I –Risicokapitaal –Regionale steun • MKB Landbouwvrijstelling NIEUW per medio 2014: cultuur, sport, infrastructuur, innovatieclusters, breedband, agro-milieumaatregelen, Structuurfondsen… Koepelvrijstellingen: • Cultureel erfgoed (Nationale monumentenregeling) • Catalogus Groenblauwe Diensten • Omnibus decentraal regeling voor O&O&I • DAEB woningcorporaties 16

17 Quiz! Is hier sprake van staatssteun? • Overdracht fondsen van ministerie aan provincie • Europese subsidie via de gemeente naar een bedrijf • Subsidie aan een natuur- en landschapsbeheerorganisatie 17

18 18 Raakvlakken met EU mededinging Welke pet heeft u op? Als opdrachtgever de markt op? > aanbesteden + Als financiële steunverlener aan ondernemingen? > staatssteun + Als ondernemer zelf de markt op? > mededinging Staatssteun raakt EU mededinging bij economische activiteiten: • Grondtransacties • Revolving funds: Garanties en leningen • Overheidsdeelname in bedrijven • Overheidsbedrijven

19 19 Casus Innovatieve MKBer krijgt geen lening bij bank Risico te groot bevonden MKBer vraag provincie garant te staan voor de lening Welke pet heeft u op? Staatssteun: Ja, MKBer steunen Niet-marktconforme premie rekenen voor garantie Of een subsidie geven Vrijstellingen in staatssteunregels voor innovatief MKB Mededinging: Nee, MKBer niet steunen Met garantie geven handelt overheid als onderneming Actief op financiële markt EU Mededingingsregels

20 20 Casus Lokale voetbalclub wil extra sportvelden aanleggen: • trekken nieuwe leden • inkomsten genereren door verhuur aan andere sportclubs Economische crisis: geen budget Grond in eigendom van gemeente Gemeente wil grond overdoen aan voetbalclub Welke pet heeft u op? Staatssteun: Ja, onderneming steunen Geen grondverkoop (economisch), maar subsidie (niet-economisch) Vrijstelling voor sport per medio 2014 Mededinging: Nee, geen steun geven Overheid handelt als onderneming Actief op vastgoedmarkt EU Mededingingsregels

21 Actueel staatssteun • Herziening staatssteunregels • Waaronder MKB landbouwverordening, de minimis en AGVV • Definitieve versies medio 2014 Wat doen wij? • In 10 stappen op de hoogte via de Europese Ster • Staatssteunagenda • Gratis informatiebijeenkomst op 20 maart in Den Haag En verder… • Omvangrijk dossier staatssteun op de website • Nieuws, praktijkvragen, publicaties • Coordinatiepunt staatssteun voor kennisgevingen • Coördinatie landelijk staatssteunnetwerk 21

22 Actueel mededinging en aanbesteden Wat doen wij? • Helpdeskvragen over (verbindingen met) mededingingsrecht • Input t.b.v. ‘spoorboekje’ ACM en vragen algemeen • ACM agenda : publieke aanbestedingen onder de aandacht • Signaleringsloket • Gratis informatiebijeenkomsten op aanvraag • Op de hoogte via het dossier Europees mededingingsrecht en Europees aanbesteden op de website en de Europese Ster 22

23 Services Europa decentraal •Kennis en expertise bundelen •www.europadecentraal.nlwww.europadecentraal.nl •Juridische helpdesk met gespecialiseerde adviseurs •Digitale nieuwsbrief de Europese Ster •Signaleringsloket •Bijeenkomsten, cursussen en workshops GRATIS! Doelgroep: medewerkers van decentrale overheden en het Rijk 23

24 Heb je een vraag of casus? Stel een vraag aan onze helpdesk! Kenniscentrum Europa decentraal LinkedIn: Europese subsidies Europaproof 24

25 Dank voor uw aandacht! 25


Download ppt "6 Mededinging, staatssteun en aanbesteden Bijeenkomst de Overheid als ondernemer 11 februari 2014 Ann-Marie Kühler, jurist Lisanne Vis-Boer, adviseur."

Verwante presentaties


Ads door Google