De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De rechten van slachtoffers en de invloed van Europa Vicky De Souter, FOD Justitie Katrien Lauwaert, EFRJ en LINC Lunchen met justitie Faculteit Rechtsgeleerdheid,

Verwante presentaties


Presentatie over: "De rechten van slachtoffers en de invloed van Europa Vicky De Souter, FOD Justitie Katrien Lauwaert, EFRJ en LINC Lunchen met justitie Faculteit Rechtsgeleerdheid,"— Transcript van de presentatie:

1 De rechten van slachtoffers en de invloed van Europa Vicky De Souter, FOD Justitie Katrien Lauwaert, EFRJ en LINC Lunchen met justitie Faculteit Rechtsgeleerdheid, KULeuven 25 april 2013

2 De Europese aandacht voor slachtoffers – een lang verhaal Overzicht enkele belangrijke Europese stappen: 14 juli 1999: Mededeling van de Europese Commissie: “Slachtoffers van misdrijven in de EU: reflecties over normen en maatregelen” Oktober 1999: Conclusies van de Europese Raad van Tampere (punt 32): minimumnormen opstellen voor de bescherming van slachtoffers 2000: voorstel van Kaderbesluit inzake de status van het slachtoffers in de strafprocedure – ingediend onder Portugees voorzitterschap van de Europese Raad (met actieve steun van BE, SE en FR) Resultaat: Kaderbesluit van 15 maart 2001 Richtlijn 2004/80/EG van de Raad van 29 april 2004 betreffende de schadeloosstelling van slachtoffers van misdrijven

3 Enkele reflecties over het Kaderbesluit van 15 maart )Plaatsen in de constitutionele context van toen: “pre-Lissabon” tijdperk andere wetgevende instrumenten in de derde pijler (geen richtlijnen) andere wetgevende procedures in de derde pijler (unanimiteit, meer marge voor de lidstaten, minder marge voor de Commissie, beperkte rol voor het Europees Parlement 2) Belangrijke kritieken: te vage, te ruime bepalingen niet verreikend genoeg bindend, maar niet afdwingbaar (kaderbesluit)

4 MAAR gezien in de constitutionele context elke bepaling ervan moest unaniem door alle LS worden aanvaard rekening houdend met de grote disparaatheid tussen de verschillende rechtssystemen van de lidstaten en de ontwikkeling of zelfs het ontbreken van slachtoffervoorzieningen in bepaalde LS aantal innovatieve bepalingen waar in sommige LS nog niets bestond BAANBREKEND INSTRUMENT

5 De aanloop naar de richtlijn Resolutie van de Raad van 10 juni 2011 over een ROUTEKAART ter versterking van de rechten en de bescherming van slachtoffers, met name in strafrechtelijke procedures (“Routekaart van Budapest”) // Routekaart voor procedurele rechten voor verdachten Stapsgewijze aanpak van de volgende punten: * Maatregel A: een richtlijn ter vervanging van het Kaderbesluit * Maatregel B: aanbevelingen voor praktische regelingen en beproefde methodes met betrekking tot maatregel A * Maatregel C: een verordening over de wederzijdse erkenning van maatregelen inzake slachtofferbescherming in civiele zaken * Maatregel D: herziening van de Richtlijn schadevergoeding * Maatregel E: specifieke behoeften van het slachtoffer

6 “Post Lissabon tijdperk” Medebeslissingsprocedure / gewone wetgevingsprocedure 1)Commissie (initiatiefrecht) 2)Raad (27 lidstaten) 3)Europees Parlement Voorstel van de COM wordt afzonderlijk besproken door de Raad en het Parlement, elk via hun eigen procedures. Drie actoren komen dan samen in de trialoog om te komen tot één gezamenlijke compromistekst van de 3 compromisteksten …

7 Met andere woorden Richtlijn = compromis van: Voorstel Europese Commissie op 18 mei 2011 voor een Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van minimumnormen voor de rechten en de bescherming van slachtoffers van misdrijven en voor slachtofferhulp Algemene oriëntatie van de Raad in februari 2012 Oriëntatiestemming van het Europees Parlement maart 2012

8 Richtlijn 2012/29/EU van 25 oktober 2012 tot vaststelling van minimumnormen voor de rechten, de ondersteuning en de bescherming van slachtoffers van strafbare feiten

9 Specifieke doelstellingen van de richtlijn 2012 Erkenning, respectvolle en waardige behandeling Informatie Bescherming Ondersteuning Daadwerkelijke toegang tot de rechter Schadeloosstelling en herstel  een meer uitgebreide bescherming

10 Inwerkingtreding en deadlines voor implementatie Vervanging Kaderbesluit 2001 Inwerkingtreding: 15 november 2012 Omzetting in nationale wetgeving uiterlijk op 16 november 2015 Verstrekken van gegevens en statistieken waaruit blijkt hoe slachtoffers toegang hebben tot deze rechten uiterlijk op 16 november 2017 en vervolgens om de drie jaar Verslag door Commissie uiterlijk 16 november 2017 over mate van implementatie door lidstaten

11 Evaluatie van de implementatie in de praktijk: een grote uitdaging Zie kaderbesluit 2001: Evaluaties door de Eur. Commissie (2004 and 2009) -Landenrapporten enkel gebaseerd op omzetting in wetgeving -Negatieve evaluatie: omzetting ontoereikend, harmonisatie niet bereikt

12 Twee externe evaluaties: – The Center for the study of democracy (Sofia, Bulgaria) – Research institute Intervict (Tilburg, The Netherlands) in samenwerking met APAV (Slachtofferhulp Portugal) Doelstelling: – maken van een vergelijkende analyse – van de wettelijke en praktische implementatie van het kaderbesluit – in de 27 lidstaten Obstakels in de informatievergaring

13 Toepassingsgebied Richtlijn van toepassing mbt strafbare feiten in de EU gepleegd en op strafprocedures die in de EU plaatsvinden ‘Slachtoffer’ = natuurlijke persoon die door een strafbaar feit schade heeft geleden (lichamelijk, geestelijk/emotioneel of economisch) + familieleden van een overleden slachtoffer ‘Strafprocedure’= vanaf het moment waarop een aangifte wordt gedaan

14 Een persoon moet als slachtoffer worden beschouwd, ongeacht of een dader geïdentificeerd, aangehouden, vervolgd of veroordeeld is, en of er tussen hen familiebanden bestaan Bijzondere aandacht voor kwetsbare slachtoffers: kinderen, personen met handicap, herhaald slachtofferschap, slachtoffers van terrorisme, gender gerelateerd geweld, geweld in een hechte relatie

15 ‘Deze richtlijn stelt minimumnormen vast.’ De lidstaten mogen deze rechten uitbreiden … Deze slachtofferrechten laten de rechten van de dader onverlet

16 Recht op informatie art. 4-6 Vanaf het eerste contact met een bevoegde autoriteit dient informatie te worden aangeboden die toegang tot de rechten in de richtlijn mogelijk maken (+ lijst van items)(art. 4) Bij de aangifte (art. 5): – Het SO ontvangt een schriftelijke bevestiging – De aangifte moet kunnen in een taal die het SO begrijpt of met de nodige taalkundige bijstand – Op verzoek ontvangt het SO een kosteloze vertaling van de schriftelijke bevestiging van de aangifte in een taal die hij begrijpt

17 Op verzoek ontvangt het SO informatie over zijn zaak + in kennis stelling van die mogelijkheid (art. 6): – Beslissing om het onderzoek niet voor te zetten, te beëindigen of niet te vervolgen – Tijdstip en plaats van de terechtzitting en tenlastelegging – De eindbeslissing in de zaak – Informatie waardoor het SO zich op de hoogte kan stellen van de stand van de strafprocedure (+uitz.) – De invrijheidstelling of ontsnapping van de dader/ verdachte (+nuancering)

18 Een goede communicatie tussen SO en autoriteiten mogelijk maken (art. 3 en 7) Maatregelen nemen die het SO helpen begrijpen en begrepen te worden Communicatie in eenvoudige en toegankelijke bewoordingen, mondeling en schriftelijk Bij het eerste contact met de autoriteiten kan het SO zich in principe laten vergezellen door een persoon naar keuze

19 Op verzoek recht op kosteloze bijstand van een tolk Gebruik van eventuele hulpmiddelen (videoconferentie, telefoon of internet) Op verzoek recht op kosteloze vertaling van essentiële informatie om zijn rechten te kunnen uitoefenen + minstens vertaling van de beslissing die een einde maakt aan de strafprocedure + nuancering: inschatting autoriteiten of tolk en vertaling nodig

20 Recht op ondersteuning art. 8-9 Recht op toegang tot slachtofferhulporganisaties (art. 8): – Voor, tijdens en gedurende passende periode na strafprocedure; kosteloos; vertrouwelijk – Bevordering van doorverwijzing – Kosteloze en gespecialiseerde hulporganisaties ter beschikking stellen – Openbare of niet-gouvernementele organisaties; professionals of vrijwilligers – Onafhankelijk van al dan niet doen van aangifte

21 Ondersteuning door slachtofferhulporganisaties (art. 9): – Zorgen tenminste voor informatie, advies en emotionele ondersteuning (+ details) – Bijzondere aandacht aan specifieke behoeften bij ernstige feiten – Gespecialiseerde hulporganisaties zorgen tenminste voor: toevluchtsoord of tijdelijke opvang; gerichte en geïntegreerde ondersteuning voor slachtoffers met specifieke behoeften

22 Deelname aan de strafprocedure art Recht te worden gehoord, en om bewijselementen aan te voeren (art. 10) Rechten in geval van beslissing tot niet-vervolging (art. 11) – Recht op toetsing (‘review’) (volgens verdere regels in nationaal recht) – Indien rol van het slachtoffer wordt vastgesteld na vervolgingsbeslissing: recht op toetsing tenminste voor slachtoffers van ernstige misdrijven

23 Recht op waarborgen in het kader van herstelrechtvoorzieningen (art. 12) – Maatregelen ter vrijwaring van het slachtoffer van secundaire en herhaalde victimisatie, intimidatie en vergelding, met oog op toegang tot veilige en competente diensten, mits: Gebruik van herstelrecht alleen in het belang van het slachtoffer Volledige en objectieve informatie, vrijwillige deelname Dader moet feiten erkend hebben Overeenkomst: op basis van vrijwilligheid, en mag later in strafprocedure in aanmerking worden genomen Vertrouwelijkheid – Doorverwijzing vergemakkelijken (opstellen van procedures en richtlijnen)

24 Recht op rechtsbijstand (indien status van partij) (art. 13) Recht op vergoeding van de kosten die voortvloeien uit actieve deelname aan de strafprocedure (art. 14) Recht op teruggave van in beslag genomen voorwerpen (art. 15) Recht op een beslissing inzake schadevergoeding door dader (art. 16): – In de loop van de strafprocedure, binnen een redelijke termijn (tenzij …) – Bevorderen van maatregelen om dader te bewegen tot passende schadevergoeding

25 Rechten van slachtoffers die in andere lidstaat wonen (art. 17) – Onmiddellijk na aangifte verklaring afnemen; gebruik maken van video/telefoonconferenties – Eventueel aangifte doen in lidstaat van woonplaats

26 Recht op bescherming art Recht op bescherming (art. 18) – Tegen secundaire en herhaalde victimisatie, intimidatie en vergelding, alsook tegen risico van emotionele of psychologische schade, eventueel fysieke bescherming Recht contact tussen slachtoffer en dader te vermijden (in gebouwen) (art. 19)

27 Recht op bescherming tijdens strafrechtelijk onderzoek (art. 20) – Geen onnodige vertragingen in ondervraging – Aantal ondervragingen beperken – Zich laten vergezellen door wettelijke vertegenwoordiger of persoon naar keuze – Medische onderzoeken tot minimum beperken Recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer (art. 21) – Persoonlijke kenmerken van het slachtoffer, beeldmateriaal – Zelfregulerende maatregelen door media

28 Individuele beoordeling van slachtoffers om specifieke beschermingsbehoeften te bepalen (art. 22) – met oog op eventuele maatregelen in zin van art. 23 en 24, gelet op bijzondere kwetsbaarheid – Beoordeling op basis van: persoonlijke kenmerken slachtoffer, soort/aard strafbaar feit en omstandigheden – Bijzondere aandacht voor slachtoffers met aanzienlijke schade als gevolg van ernstige feiten, SOs van feiten ingegeven door vooroordelen/discriminatie, kwetsbaarheid wegens relatie dader en afhankelijkheid, bijzondere categorieën kwetsbare slachtoffers. – Kindslachtoffers in elk geval specifieke bescherming nodig

29 Recht op bescherming van slachtoffers met specifieke beschermingsbehoeften tijdens strafprocedure (op grond van individuele beoordeling; tenzij operationele of praktische bezwaren of andere redenen …) (art. 23) – Tijdens strafrechtelijk onderzoek: ondervragingen in aangepaste ruimte, door professioneel opgeleide personen, door dezelfde personen, eventueel door persoon van zelfde geslacht – Tijdens strafprocedure: oogcontact tussen slachtoffer en dader vermijden bij getuigenverklaring, slachtoffer in de rechtszaal horen zonder aanwezig te zijn, vragen over privé-leven beperken, zitting achter gesloten deuren

30 Recht op bescherming van kindslachtoffers (art. 24) – Eventueel audiovisuele opname, geldig als bewijs – Bijzondere vertegenwoordiger aanstellen indien nodig (belangenconflict gewone vertegenwoordiger, kindSO niet begeleid begeleiding of gescheiden van familie) – Recht op juridisch advies en vertegenwoordiging in eigen naam

31 Vorming en samenwerking art Ervoor zorgen dat alle functionarissen die in contact (kunnen) komen met slachtoffers een algemene en gespecialiseerde opleiding krijgen Verzoek tot idem voor advocaten, OM en rechters Stimuleren van opleiding voor medewerkers van slachtofferhulp- en herstelrechtvoorzieningen Samenwerking en uitwisseling tussen lidstaten (uitwisseling van beste praktijken, overleg in individuele gevallen, steun aan Europese netwerken)

32 Betekenis voor de Belgische situatie?

33 Dank voor uw aandacht!


Download ppt "De rechten van slachtoffers en de invloed van Europa Vicky De Souter, FOD Justitie Katrien Lauwaert, EFRJ en LINC Lunchen met justitie Faculteit Rechtsgeleerdheid,"

Verwante presentaties


Ads door Google