De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Nederlandse Studie naar Depressie en Angst Hart- en vaatziekten in depressieve en angstige patiënten Nicole Vogelzangs Afdeling Psychiatrie / EMGO instituut,

Verwante presentaties


Presentatie over: "Nederlandse Studie naar Depressie en Angst Hart- en vaatziekten in depressieve en angstige patiënten Nicole Vogelzangs Afdeling Psychiatrie / EMGO instituut,"— Transcript van de presentatie:

1 Nederlandse Studie naar Depressie en Angst Hart- en vaatziekten in depressieve en angstige patiënten Nicole Vogelzangs Afdeling Psychiatrie / EMGO instituut, VU Medisch Centrum

2 Belangrijkste focus ‘Common Mental Disorders’ DEPRESSIE 1Somberheid 2Gebrek aan interesse 3Slaap problemen 4Moe / geen energie 5Veranderde eetlust 6Minderwaardigheid 7Concentratie problemen 8 Rusteloosheid 9 Zelfmoord gedachten ANGST Paniek stoornis Sociale fobie Gegeneraliseerde angst stoornis

3 lifetime prev. 1-jaar prev. Waarom een focus op deze ziektebeelden? NEMESIS, n= jaar - Bijl et al. SPPE 1998 depressie angststoornis m v Hoge prevalentie

4 Ziektelast* in Nederland * in gezonde levensjaren (RIVM, Nationaal Kompas Volksgezondheid) 1Hartziekten 2Angststoornissen 3Beroerte 4Depressie 5Longziekten 6Diabetes 7longkanker 8Alcohol afhankelijkheid 9Artrose 10Dementie Waarom een focus op deze ziektebeelden?

5 “In 2000: Depression is leading cause of disability (measured in YLDs: years lived with disability) and the 4th leading contributor to the global burden of disease (DALY: disability adjusted life years). In 2020: depression reaches 2nd place in ranking of DALYs calculated for all ages, both sexes.“ World Health Organization 2004 Waarom een focus op deze ziektebeelden?

6 LASA, n=3107, years - Penninx et al. Arch Gen Psychiatry 1999 Waarom een focus op deze ziektebeelden? Geen depressie Depressieve symptomen Major Depressive Disorder 5-jaars sterfte naar depressie status

7 Risico op 5-jaars sterfte door hart- en vaatziekten baseline HVZ (n=450) geen minor Depressie major LASA, years - Penninx et al. Arch Gen Psychiatry 2001 geen baseline HVZ (n=2397) Waarom een focus op deze ziektebeelden?

8 ADL disabilitymobility disability p<.001 % EPESE study, n>10,000; 65+ years - Penninx et al. Am J Public Health 1999 Niet depressief (CESD<16) n=5751 Depressief (CESD≥16) n=496 Waarom een focus op deze ziektebeelden? 6-jaars incidentie disability

9 Impact van angststoornissen Negatieve gevolgen voor gezondheid: -Risico op disability (HR=2.0) Grenes et al. JAGS 2005 De Beurs et al. Psychol Med Risico op sterfte (HR=1.8) Van Hout et al. Br J Psychiatr 2004 Waarom een focus op deze ziektebeelden?

10 Wat heeft psychiatrische epidemiologie ons reeds geleerd? Angst + depressie hebben hoge prevalentie Angst + depressie hebben grote gevolgen voor volksgezondheid

11 Beperkt inzicht in de lange termijn beloop van depressie en angststoornissen Beperkt inzicht in de belangrijke (combinaties van) determinanten van het beloop van depressie en angststoornissen Wat weten we (nog) niet?

12 Nederlandse Studie naar Depressie en Angst Gesteund door het Geestkracht programma van ZonMW en bijdragen van deelnemende organisaties

13 Een aantal grondslagen voor NESDA Hoge comorbiditeit vereist focus depressie EN angst Representatie vanuit verschillende ‘settings’ Beloop-meting over lange termijn Complexe ziekten vergen multidisciplinaire aanpak: integratie van psychosociale, klinische, genetische en (neuro)biologische onderzoeksparadigma

14 Vier centrale NESDA doelen Het in kaart brengen van het lange termijn beloop + gevolgen van depressie en angst Het voorspellen van beloop: kijken naar demografische, psychosociale, somatische biologische en genetische determinanten Onderzoek naar rol van stress regulerende mechanismen en hersenstructuren op het beloop Onderzoek naar de kwaliteit van zorg en zorgbehoefte

15 GGZ INSTELLINGEN psychiatrie huisartsgeneesk. klin. psychologie GGZ Buitenamstel GGZ Mentrum GGZ Geestgronden Bestuur Advies Panel Patiënten organisaties en externe experts NESDA DB werkgroepen psychiatrie huisartsgeneesk. klin. psychologie GGZ Lentis GGZ Friesland GGZ Drenthe VUMC / VU UMCG / RUGLUMC / LUNIVEL WOK Radboud UMC Trimbos psychiatrie huisartsgeneesk. klin. psychologie GGZ Rivierduinen NESDA consortium

16 Naturalistische cohort studie Basismeting and metingen na 1, 2, 4, 6, 8 jaar Depressie: - Major Depressie - Dysthymie - Minor Depressie Angst: - Gegeneraliseerde angststoornis - Sociale fobie - Paniek stoornis NESDA opzet

17 mensen met depressie/angst uit bevolking (NEMESIS) kinderen van ouders met depressie/angst (ARIADNE) eerste lijn: 3-stap screening bij 65 huisartsen – –depressie/angst patiënten – –‘gezonden’:- screen-positief: subthreshold - screen-negatief: ‘echt’ normaal depressie/angst patiënten uit tweede lijn Aanmelding bij 17 GGZ-lokaties met (primaire) angst en/of depressie NESDA opzet

18 2,981 personen 1979 vrouwen (66%), 1002 mannen (34%) jaar, gemiddelde leeftijd = 41.9 ± 13.0 jaar Gemiddelde opleiding = 12.1 ± 3.3 jaar 97% heeft Nederlandse nationaliteit 92% geboren in Nederland NESDA steekproef

19 Totale N Aantal resp. met huidige Depr/Angst Aantal resp. met lifetime Depr/Angst Bevolking steekproef: -met lifetime Depressie / Angststoornis -met ouders met Depr / Angststoornis Eerste lijn steekproef -controles: geen symptomen/stoornis -met subthreshold symptomen -met lifetime Depr / Angststoornis -met huidige Depr / Angststoornis Tweede lijn steekproef -met huidige Depr / Angststoornis 807 Totaal * huidig = in de afgelopen 6 maanden

20 Aantal diagnoses bij 2981 respondenten Huidig* N=3406 Lifetime N=5446 Major Depressive Disorder Dysthymie Paniekstoornis Sociale fobie Gegeneraliseerde Angststoornis Agorafobie * Huidig = in afgelopen 6 maanden

21 Comorbiditeit van depressie en angst * Afgelopen 6 maanden Comorbide angst Comorbide depressie Huidige* depressieve stoornis 59%23% Huidige* angst stoornis 31%59%

22 Een kijkje tijdens een onderzoeksmeting duur: 3,5-4 uur NESDA basismeting in vogelvlucht

23 Vooraf: thuis invullen vragenlijst 1

24 Somatisatie Ernst depressie Ernst angst Functionele beperkingen Dagelijkse zorgen Fysieke activiteit Sociale steun Alcoholgebruik Drug gebruik Persoonlijkheid Inhoud vragenlijst 1

25 Tekenen ‘informed consent’

26 Nuchter 10 buisjes deels direct geanalyseerd: cholesterol, glucose, etc deels ingevroren: serum, DNA, genexpressie Bloedafname

27 Ontbijt

28 Interview deel 1 demografie en psychiatrische diagnoses (CIDI) duur minuten

29 Medisch interview minuten

30 Interview deel 2 medische geschiedenis: chronische ziekten, pijn, disability, zorggebruik en behoefte, medicatie duur 30 minuten

31 Impliciete Associatie Test een klinisch psychologische computer taak

32 Interview deel 3 psychische geschiedenis: LIFE-CHART, gebeurtenissen (in verleden), stamboom duur 30 minuten

33 7 speekselwatjes voor cortisol bepaling: bij ontwaken, 30, minuten later 22 en 23 pm, daarna dexamethason pil (0.5 mg) bij ontwaken de volgende ochtend HPA-as activiteit

34 Overhandigen cadeau bon (15 euro) en reiskostenvergoeding

35 Invullen vragenlijst 2: thuis of direct

36 Dimensies psychopathologie Eenzaamheid Angst cognities Slaap Werk stress Evaluatie zorg Piekeren Bipolaire symptomen Mastery Distress (4DKL) Depressie cognities Inhoud vragenlijst 2

37 Additionele data verzameling fMRI scans in subgroep (n=300) Data van en over huisartsen Zorggebruik data van huisartsen CBS data (mortaliteit) Vervolgmetingen…… na 1, 2, 4, 6 en 8 jaar

38 Onderzoek binnen de NESDA studie Een voorbeeld Hart- en vaatziekten in patiënten met depressie en/of angst

39 Ziektelast* in Nederland * in gezonde levensjaren (RIVM, Nationaal Kompas Volksgezondheid) 1Hartziekten 2Angststoornissen 3Beroerte 4Depressie 5Longziekten 6Diabetes 7Longkanker 8Alcohol afhankelijkheid 9Artrose 10Dementie

40 Eerste studies onder hartpatiënten Eind ’80 – begin ’90: eerste geluiden dat prevalentie van depressie hoog is onder patiënten met hart- en vaatziekten 1993: Frasure-Smith: eerste studie die aantoont dat MI patiënten met een depressie een groter risico hebben te overlijden

41 Depressie als risicofactor voor HVZ De algemene populatie Bewijs uit systematische reviews ReviewAantal studies Aantal personen RR Rugulies, Wulsin, Nicholson, Van der Kooy, ± Rugulies Am J Prev Med 2002 Wulsin & Singal Psychosom Med 2003 Nicholson et al. Eur Heart J 2006 Van der Kooy et al. Int J Geriatr Psychiatry 2007

42 ReviewAantal studies Aantal personen RR Barth, Van Melle, Nicholson, Barth et al. Psychosom Med 2004 Van Melle et al. Psychosom Med 2004 Nicholson et al. Eur Heart J 2006 Depressie en HVZ prognose HVZ patiënten Bewijs uit systematische reviews

43 Nog relatief onbekend HVZ in populatie van depressieve en angstige mensen Relatie angststoornissen en HVZ Welke karakteristieken van depressie/angst hangen samen met HVZ =>

44 Hart- en vaatziekten in een groot cohort van depressieve en angstige patiënten Resultaten van de Nederlandse Studie naar Depressie en Angst N Vogelzangs 1, A Seldenrijk 1, HPJ van Hout 2, HWJ van Marwijk 2, M Diamant 3, BWJH Penninx 1 EMGO Institute and Department of 1 Psychiatry, 2 General Practice, 3 Endocrinology, VU University Medical Center, Amsterdam, The Netherlands

45 Methoden 2981 personen in NESDA 40 personen geen depressie en angst symptoom vragenlijst 11 personen onduidelijk wel/geen HVZ => 2930

46 Methoden Psychopathologie Aanwezigheid (gebaseerd op CIDI psychiatrisch interview (DSM-IV)): – –major depressive disorder (MDD) – –angststoornis (generaliseerde angststoornis, sociale fobie, paniekstoornis en/of agorafobie) Recency: – –Huidig: in afgelopen jaar – –Hersteld: lifetime, niet huidig

47 Methoden Psychopathologie Chroniciteit: – –≥ 50% van afgelopen 48 maanden, life chart Ernst: – –Inventory of Depressive Symptoms (IDS), 0-84 – –Beck Anxiety Inventory (BAI), 0-63 Subthreshold: – –Depressie: geen MDD + IDS ≥ 14 – –Angst: geen angststoornis + BAI ≥ 10

48 Methoden Hart- en vaatziekten Coronaire hart ziekte en/of beroerte gebaseerd op: zelfrapportage van myocard infarct of angina pectoris ondersteund met gebruik van beta blokkers, nitrate vasodilatoren of calcium channel blokkers zelfrapportage van coronaire angioplastiek of bypass operatie zelfrapportage van cerebrovasculaire ziekte

49 Resultaten No CVD (n=2746) CVD (n=184)p Age (years) Women Education (years) No MDD Subthreshold Remitted MDD Current MDD No anxiety Subthreshold Remitted anxiety Current anxiety IDS BAI 41.2 (13.0) (3.2) (14.0) 11.8 (10.5) 53.1 (8.9) (3.1) (14.3) 16.4 (11.2) < <.001

50 Resultaten OR*95% CIp MDD and anxiety in separate models No MDD Subthreshold Remitted MDD Current MDD No anxiety Subthreshold Remitted anxiety Current anxiety <.001 * Adjusted for age, sex, education, smoking, alcohol use, and BMI

51 Resultaten OR*95% CIp MDD and anxiety in one model No MDD Subthreshold Remitted MDD Current MDD No anxiety Subthreshold Remitted anxiety Current anxiety * Adjusted for age, sex, education, smoking, alcohol use, and BMI

52 Resultaten Karakteristieken Chroniciteit: niet van invloed Subtype:niet van invloed Ernst:wel van invloed

53 Resultaten Prevalentie HVZ en ernst van depressie Normal < 14 Mild V. severe ≥ 49 Severe Moderate IDS: % p <

54 Resultaten Prevalentie HVZ en ernst van angstklachten BAI: Normal < 10 Mild Severe ≥ 30 Moderate % p <

55 Conclusie Hart- en vaatziekten komen vaker voor onder depressieve en/of angstige mensen Deze associatie is het sterkst bij een huidige angststoornis De prevalentie van hart- en vaatziekten is het hoogst onder de mensen met de meest ernstige depressie en/of angstklachten

56

57 Depressie en hart- en vaatziekten Oorzaak of gevolg? Depressie hart- en vaatziekten Hart- en vaatziekten depressie depressie Derde factor hart- en vaatziekten

58 Mogelijke verklaringen Leefstijl Verminderde zelfzorg Voortekenen ziekte (‘reverse causality’) Pathofysiologisch

59 Leefstijl Depressie Hart- en vaatziekten Ongezonde leefstijl Overgewicht Roken Alcohol gebruik Weinig lichaamsbeweging Slecht eetpatroon

60 Verminderde zelfzorg In patiënten met hart- en vaatziekten: Slechter opvolgen leefstijladviezen Minder medicatietrouw slechtere prognose

61 Voortekenen ziekte “reverse causality” Depressieve symptomen zijn eerste tekenen van een preklinische ziektestatus Tijd Preklinische ziektestatus Depressieve klachten Klinische HVZ diagnose

62 Pathofysiologische verklaringen Depressie Hart- en vaatziekten Metabole ontregelingen, Neuroendocrine ontregelingen, Immunologische ontregelingen, Vasculaire schade

63 Vascular depression hypothesis “vascular damage in the brain might predispose, precipitate, or perpetuate depression in the elderly” Alexopoulos et al. Arch Gen Psychiatry 1997

64 Depressie Hart- en vaatziekten Metabole veranderingen, atherosclerose Biologische BLACK BOX

65 Depressie Hart- en vaatziekten Metabole veranderingen, atherosclerose HPA-as Autonoom zenuwstelsel Geslachts- hormonen Inflammatie


Download ppt "Nederlandse Studie naar Depressie en Angst Hart- en vaatziekten in depressieve en angstige patiënten Nicole Vogelzangs Afdeling Psychiatrie / EMGO instituut,"

Verwante presentaties


Ads door Google