De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

IEDERE INDIVIDUELE PSYCHOTHERAPIE HEEFT EEN SYSTEMISCH ASPECT EN ELKE SYSTEEMTHERAPIE EEN INDIVIDUEEL ASPECT Anton Hafkenscheid Arkin/Sinai Centrum Joodse.

Verwante presentaties


Presentatie over: "IEDERE INDIVIDUELE PSYCHOTHERAPIE HEEFT EEN SYSTEMISCH ASPECT EN ELKE SYSTEEMTHERAPIE EEN INDIVIDUEEL ASPECT Anton Hafkenscheid Arkin/Sinai Centrum Joodse."— Transcript van de presentatie:

1 IEDERE INDIVIDUELE PSYCHOTHERAPIE HEEFT EEN SYSTEMISCH ASPECT EN ELKE SYSTEEMTHERAPIE EEN INDIVIDUEEL ASPECT Anton Hafkenscheid Arkin/Sinai Centrum Joodse Geestelijke Gezondheidszorg 'Netwerken, meer dan een vangnet' Vrijdag 18 maart 2016 ALM, Antwerpen Berchem

2 Opzet 1.De brede context: Nederlandse ggz anno Systemische principes: complementariteit, anticomplementariteit 3.De systemische kant van individuele therapie 4.Hoe (anti-) complementaire patronen monitoren?: Verkorte Impact Message Inventory-Circumplex 5.De individuele kant van systeemtherapie

3 1. De brede context van de Nederlandse ggz anno 2016

4 Ideologie Nederlandse ggz anno Neoliberale marktwerking 2.“Etiketten-ggz”: DSM-IV leidend; klachtenlijstjes- psychotherapie/-psychiatrie 3.Gedecontextualiseerd (voor PRT geen terugbetaling meer: “luxeproblemen”); alleen evidence-based “pakketten” nog vergoed 4.Unieke persoon therapeut storende factor

5 De werkelijkheid 1.Zorg wordt ‘product’, waaraan goed geld valt te verdienen (commercieel aantrekkelijkste patiënten meeste kans op hulp) 2.DSM-IV: veel overlap, triviale afbakeningen, slecht instrument voor de bepaling van hulpbehoefte 3.Context beslissend voor behandelsucces; verschillen in effectiviteit tussen methoden gemiddeld klein 4.Persoon therapeut draagt substantieel bij aan effectiviteit

6 Peperdure en ondoelmatige stapeleffecten DSM-IV stoornis 1 DSM-IV stoornis 2 DSM-IV stoornis 3 DSM-IV stoornis 1 DSM-IV stoornis 3 Protocol 1 Protocol 2 Protocol 3 Protocol Protocol 2 Protocol 3

7 Een opmerkelijke tegenbeweging

8 2. Systemische principes: complementariteit, anti-complementariteit Boven-SamenBoven-Tegen Onder-TegenOnder-Samen Ik U

9 Complementariteit in de cirkel Boven-Samen Boven-Tegen Onder-Tegen Onder-Samen Patroon 1Patroon 2

10 Anti-complementariteit in de cirkel Boven-Samen Boven-Tegen Onder-Tegen Onder-Samen Patroon 1 Patroon 2

11 Complementariteit Persoon APersoon B Samen (F) Tegen (H) Boven (D)Onder (S) Boven (D) Samen-Boven (FD)Samen-Onder (FS) Samen-Boven (FD) Boven-Tegen (HD)Onder-Tegen (HS) Boven-Tegen (HD)

12 Complementair vs. anti-complementair PositiefNegatief ComplementairVoorspelbaar, veilig, rust Verstarring: groeibelemmerend, saai Anti-complementair Voorwaarde groei vernieuwend, verfrissend Ontwrichting: angstverhogend chaos, escalatie

13 Meer functioneel Ruime bandbreedte, gematigde beïnvloedingsboodschappen, vooral Samen Boven-SamenBoven-Tegen Onder-SamenOnder-Tegen

14 Meer disfunctioneel Smalle bandbreedte, extreme beïnvloedingsboodschappen, vooral Boven en/of Tegen Boven-Samen Boven-Tegen Onder-TegenOnder-Samen

15 PatiëntAnder(en) Ik ben te dik!Je bent te dun! Ik ben waardeloos!Je hebt kwaliteiten! Hij wil mij vermoorden!Hij is niks kwaads van plan! Een pedagogische tik kan geen kwaadDat heet kindermishandeling! Ik BEN niet dominant!Daar ga je weer! Psychopathologie: interpersoonlijk divergentie

16 3. Een systemische kant van individuele therapie De relatie met mijn vader? Vertelt u eerst maar: hoe was UW relatie met uw vader Negatieve vaderoverdracht! Boven-Tegen!

17 Systeemdenkers over individuele therapie Paul Wachtel, Donald Kiesler, Lorna Smith Benjamin, Jeremy Safran

18 Interpersoonlijke (systemische) uitgangspunten Alle psychopathologie is interpersoonlijk (systemisch) Sociale omgeving is ‘handlanger’ bij in stand houden psychopathologie Therapie is doorbreken interpersoonlijke rigiditeit en extremiteit Elke (technische) interventie is een ‘relationele handeling Elke therapie impliceert het doorwerken van relationele impasses en stagnaties (alliantiebarsten)

19 Paradox: de meest ‘interpersoonlijk gestoorde’ is de machtigste Legt complementariteit op Langste adem bij symmetrische escalatie

20 Therapeut: Deelnemer-Waarnemer Individueel Systeem THPT 1 PT 2 THPT

21 Gemiddelde therapeut is interpersoonlijk ‘gezonder’ dan gemiddelde patiënt TherapeutPatiënt

22 Systeemkant individuele therapie Niet-communiceren onmogelijk Therapie is wederzijdse beïnvloeding: openlijk, maar vooral subtiel en onbewust Patiënt en therapeut ensceneren hun interactiestijl binnen therapeutische context Overdracht en tegenoverdracht niet gespreid: alle overdracht naar therapeut, alle tegenoverdracht naar patiënt

23 Self-fulfilling prophecy 1. PT vijandig 2. TH vriendelijk 3. PT vijandig 4. TH vriendelijk/ vijandig 5: PT vijandig: “Zie je wel!” 6. TH vijandig: “Net m’n vader!” 7.PT vijandig 8. TH vijandig. “Hoort niet!’ Patiënt (PT) én Therapeut (TH) ageren en reageren

24 Wat vraagt een systemische benadering van de individuele therapeut? Durf om ‘onderbuikgevoel’(subjectiviteit) als feilbaar kompas te gebruiken Kennis van systemische principes (bijvoorbeeld: complementariteit) Durf/vaardigheid om te metacommuniceren: feedback te geven, maar ook te ontvangen Durf om (ook) de patiënt als expert te erkennen Geloof/vertrouwen in de veranderbaarheid van (rigide) interpersoonlijke stijlen

25 Typische leerdoelen opleidingstherapeuten Reflecteren op wat de interactie met cliënt bij mij oproept en daarmee zicht krijgen op mijn blinde vlekken Oefenen met metacommunicatie/ interventies in de therapeutische relatie Meer beschouwend in het contact zijn, in plaats van probleemoplossend gericht

26 Metacommuniceren Therapeutisch commentaar vanuit drie perspectieven: Jij, Mij, Wij 1.Jij: “Ik hoor jouw sarcastische toon” [beter dan jij ‘m zelf hoort!] 2.Mij: “Ik merk dat je toon voor mij sarcastisch klinkt” [maar weet niet of jij dat zo bedoelt of ervaart] 3. Wij: “Ik hoor hoe sarcastisch wij met elkaar worden” [hoor jij dat ook?]

27 4. Hoe (anti-) complementaire patronen monitoren?: Impact Message Inventory- Circumplex

28 Digitale versie IMI-C

29 Onderbuikgevoel: Impact Message Inventory-Circumplex (IMI-C) Impact messages = ervaren beïnvloedingsboodschappen (‘onderbuikgevoelens’) Circumplex = interpersoonlijke cirkel (Roos van Leary) Geschikt voor zowel experts als leken Verkorte versie (IMI-CS): 32 items; < 5 minuten invultijd Gratis te gebruiken

30 ALS IK BIJ HAAR BEN GEEFT ZIJ MIJ HET GEVOEL... 1: helemaal niet van toepassing3: nogal van toepassing 2: een beetje van toepassing4: sterk van toepassing 1...door haar gecommandeerd te worden 2...dat ik door haar op afstand word gehouden 3...belangrijk te zijn 4...aangenaam onderhouden te worden 5...een indringer te zijn 6...verantwoordelijk te zijn voor de gang van zaken 7...door haar gewaardeerd te worden 8...er bij te horen 9...alle verantwoordelijkheid op me te moeten nemen 10...dat zij me complimenten probeert te maken 11...niet op mijn gemak te zijn

31 ALS IK BIJ HAAR BEN GEEFT ZIJ MIJ HET GEVOEL welkom bij haar te zijn 13...dat zij de leiding overneemt 14...haar te willen zeggen ook de ander ruimte te geven om een beslissing te nemen 15...dat ik zou wensen dat zij het zo nu en dan oneens met mij zou zijn 16...haar eigenlijk te willen zeggen dat zij voor zich zelf op moet komen 17...haar eigenlijk te moeten zeggen dat zij vaak erg weinig rekening met anderen houdt 18...haar eigenlijk te moeten zeggen dat zij bij mij niet zo zenuwachtig hoeft te zijn 19...dat ik weg van haar wil 20...dat ik iets voor haar zou moeten doen om haar op haar gemak te stellen

32 ALS IK BIJ HAAR BEN LIJKT HET ALSOF zij in het middelpunt van de belangstelling wil staan 22...haar tijd de mijne zou worden als ik die nodig zou hebben 23...zij meent belachelijk gemaakt te zullen worden als zij voor zich zelf opkomt 24...zij, ongeacht wat ik zeg, alles van me aan zou nemen 25...zij bij iedereen charmant wil overkomen 26...zij zichzelf tekort vindt schieten 27...zij het fijn vindt om met andere mensen samen te zijn 28...zij liever met rust gelaten zou willen worden 29...zij mij als haar meerdere beschouwt 30...zij graag met andere mensen samen is 31...zij ergens wrok over koestert 32...zij mij vertrouwt

33 Octantscores IMI-CS Van links naar rechts: Overheersend (D); Onvriendelijk-Overheersend (HD); Onvriendelijk (H); Onvriendelijk-Volgzaam (HS); Volgzaam (S); Vriendelijk-Volgzaam(FS); Vriendelijk (F); Vriendelijk-Overheersend (FD) Verticale as: 1= helemaal niet; 2= een beetje; 3= nogal; 4= sterk

34 Vectorscore interpersoonlijke cirkel Onder-Tegen Boven-Tegen Boven-Samen Onder-Samen

35 Door therapeut ervaren voorkeurspositie patiënt: Waarschijnlijke complementaire therapeutpositie: Mogelijke valkuil therapeut: Overweeg te investeren in: Boven-Samen (FD)Onder-Samen (FS)te volgend, te harmonieus meer sturing en/of meer confrontatie Boven-Tegen (HD) Onder-Tegen (HS) te volgend, te conflictueus meer sturing en/of meer samenwerking Onder-Tegen (HS)Boven-Tegen (HD)te sturend, te conflictueus meer volgen en/of meer samenwerking Onder-Samen (FS)Boven-Samen (FD) te sturend, te harmonieus meer volgen en/of meer confrontatie TO: transactionele suggesties aan TH

36 Psychometrische kwaliteiten IMI-C Hafkenscheid (2003, 2005, 2013), Hafkenscheid & Kiesler (2007), Hafkenscheid & Rouckhout (2009, 2013), Sodano, Tracey, & Hafkenscheid (2014). Goede interbeoordelaarsbetrouwbaarheid op hoofddimensies Verbondenheid (Samen-Tegen) en Controle (Boven-Onder) Duidelijke circumplexstructuur Webversie equivalent met paper and pencil-versie Verkorte (32 items) superieur aan lange (56 items) versie Convergentie met zelfoordelen op Controle

37 Interpersoonlijk Raster

38 Werkblad beïnvloedingsboodschappen A. Directe gevoelens (Welke gevoelsreacties maakt zij/hij bij je los?) Als ik bij haar/hem ben geeft zij/hij mij het gevoel Me alle hoeken van de kamer te moeten laten zien. B. Gedragsneigingen (Wat ben jij geneigd te zeggen of doen? En: wat ben jij geneigd juist niet te zeggen of doen?) Als ik bij haar/hem voel ik de neiging om Haar alle ruimte te geven en mee te gaan in haar verhaal/Niet te spreken over wat er in de interactie gebeurt. C. Emotionele en interpersoonlijke appèls (Wat lijkt zij/hij van jou te willen? En: wat lijkt zij/hij van jou niet te willen? Welke gedachten en gevoelens lijkt zij/hij over jou te hebben?) D. Fantasieën (Welk beelden of welke beeldspraken komen bij je op als je jouw reacties op haar/hem kernachtig zou willen typeren?)

39 5. De individuele kant van systeemtherapie Niet goed bij z’n hoofd! Compleet gestoord!

40 Therapeut: Deelnemer-Waarnemer Individueel Systeem THPT 1 PT 2 THPT

41 Individuele interpersoonlijke pathologie in de partnerrelatie Partner 1Partner 2

42 Paradox: de meest ‘interpersoonlijk gestoorde’ is de machtigste

43 Wat te doen? De meest ‘interpersoonlijk gestoorde’ binnen halen door vertrouwen te kweken en te valideren Mobiliseren van systeem (niet alleen partner, maar ook kinderen) Andere therapie (individueel, groep) naast systeemtherapie Subjectieve zelfonthulling en empathische confrontatie

44 Therapeut/Partner A over Partner B (25 koppels) THERAPEUT/VROUW OVER MAN THERAPEUT/MAN OVER VROUW Boven (D) Boven-Tegen (HD) Tegen (H) Onder-Tegen (HS) Onder (S) Onder-Samen (FS) Samen (F) Boven-Samen (FD) CONTROLE (CON) VERBONDENHEID (AFF)

45 Therapeut over Man: Boven-Tegen!

46 Vrouw over Man: Boven-Tegen!

47 Therapeut over Vrouw: Onder-Tegen!

48 Man over Vrouw: Onder-Tegen!

49 Mate van complementariteit is te berekenen Complementair op beide dimensies Complementair op Boven-Onder Complementair op Samen-Tegen Perfect complementair 000 Perfect anti- complementair 1266

50 Complementariteitsindexen KoppelComplementair beide dimensies Complementair Boven-Onder Complementair Samen-Tegen

51 Complementariteitsindexen KoppelComplementair beide dimensies Complementair Boven-Onder Complementair Samen-Tegen

52 Conclusies Het loont om elke individuele therapie (ook) systemisch te benaderen In elke systeemtherapie maakt het meest ‘zieke’ systeemlid een individuele benadering nodig Monitoren helpt bij identificeren van starre complementariteit en symmeteische escalatie Elke opleidingstherapeut moet (ook) systemisch worden geschoold


Download ppt "IEDERE INDIVIDUELE PSYCHOTHERAPIE HEEFT EEN SYSTEMISCH ASPECT EN ELKE SYSTEEMTHERAPIE EEN INDIVIDUEEL ASPECT Anton Hafkenscheid Arkin/Sinai Centrum Joodse."

Verwante presentaties


Ads door Google