De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Psyfar vs event 2016. www.psyfarvs.nl 24 mei 2016.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Psyfar vs event 2016. www.psyfarvs.nl 24 mei 2016."— Transcript van de presentatie:

1 Psyfar vs event 2016

2 24 mei 2016

3 Lithium en Bijwerkingen Falco Jansen Verpleegkundig Specialist Bipolaire polikliniek, PsyQ Rotterdam

4 Leerdoelen wat de bijwerkingen zijn van Lithiumgebruik wat de indicaties zijn voor behandeling van de bijwerkingen bij Lithiumgebruik welke behandelingen effectief zijn voor de bijwerkingen van Lithiumgebruik Na deze workshop weet je;

5 Inhoud Lithium en de Bipolaire Stoornis Bijwerkingen van Lithium vanuit het perspectief van de patiënt Bijwerkingen van Lithium vanuit het perspectief van de verpleegkundig specialist wat moet je controleren wanneer moet je actie ondernemen wat moet je ondernemen

6 Lithium en de Bipolaire Stoornis De Bipolaire Stoornis Kenmerken: Perioden met teveel energie Perioden met te weinig energie Volledig tussentijds Herstel Organische aandoening: Medicatie maakt altijd onderdeel uit van de behandeling. Middel van eerste keus is Lithium Lithium: Lithium is lichaamsvreemde stof Lithium is een licht metaal Instellen wordt gedaan volgens titratiemethode

7 Bijwerkingen vanuit het perspectief van de patiënt. Bijwerkingen vanuit het Perspectief van de patiënt verlies aan creativiteit verminderde cognities tremors dorst, plassen gewicht huidproblemen en haaruitval

8 Creativiteit en Lithium Er is weinig wetenschappelijk onderzoek Conclusies vaak op basis van biografieën Er zijn sterke aanwijzingen dat de patiënt met een bipolaire stoornis meer creatief is Er is een correlatie tussen duur en ernst van de ziekte m.b.t. creativiteit Er is een verband tussen de lithiumspiegel en creativiteit Patiënten zijn productiever bij gebruik van lithium Marshal et al. (1970) Schou (1979)totaal% Deelnemers6 artiesten en zakenmensen 24 artiesten en schrijvers 30 Productiviteit met lithium verhoogd Geen verandering06620 verhoogd16723 Stopte met gebruik lithium 14517

9 Tremors Kenmerken Meest voorkomende bijwerking 65 % Een fijnmazige tremor 8 – 13 Hz Bij normale spiegels Controle: Anamnese en observatie Behandeling: medicamenteus; Verlagen van de dosis Toevoegen van bètablokker, propranolol Leefstijl: Vermijd cafeïne houdende dranken

10 GEWICHT Gewichtstoename; dosisafhankelijk gemiddeld 6% vrouwen vs mannen: 47% vs 18% Oorzaken; dorst (polydipsie) calorierijke dranken (cola) een subklinische hypothyreoïdie. geeft gewichtstoename de bipolaire depressie veel slapen en behoefte aan koolhydraten Behandeling; Preventie Voedingsadviezen Diëtiste Regelmatige lab controles Hanteer een lage dosering

11 Polydipsie en Polyurie Polyurie (Veel plassen) 19% Invloed van lithium op de nieren Wat je drinkt moet je ook uitscheiden Behandeling: Verlagen van de dosering Medicatie: Amiloride, bij onvoldoende resultaat thiazidediureticum Dieet: eiwit en zout beperkend Nycturie (nachtelijk plassen) is schadelijk voor slaappatroon en verdient hierdoor extra aandacht. Polydipsie (Veel drinken) 60%; Lithium is een zout en geeft daarom al dorst invloed van lithium op dorstcentrum in centraal zenuwstelsel Behandeling: Verlagen van de dosering Citroensap toevoegen aan water

12 Dermatologie < 7% PSORIASIS 1 – 3 % Dosis afhankelijk Irreversibel Behandeling Medicatie: hoge dosering omega-3 inositol (aanwijzingen) Verwijzing dermatoloog ACNE VULGARIS Dosisafhankelijk Reversibel Behandeling Medicatie antibiotica, lokale behandeling Vitamine A preparaten Verwijzing dermatoloog roaccutane positief effect: sebborrheic dermatitis HAARUITVAL 1% - 12% Is van voorbijgaande aard Reversibel Denk aan hypothyreoïdie

13 De Verpleegkundig specialist Bijwerkingen van uit het Perspectief van de VS Nieren Schildklier Bijschildklieren Hart (zelden)

14 De Nieren Ziektebeelden Renale Diabetes Insipidus 60 – 80 %(hoofdoorzaak lithium) Chronische nierinsufficiëntie (20%) Verminderde klaring bij 54 % Chronisch nierfalen (1,2%) Bij het voorkomen van lithiumintoxicaties is de kans op progressieve morphologische verandering klein Controles Labcontroles Elke 6 maanden elektrolyten K, Ca, Na en eFGR Informeer naar vochtinname Informeer naar polyurie; > 3 l urineproductie verzamelen van 24-uurs urine

15 Behandelen bij chronische nierinsufficiëntie: Staken van de lithium Bij een klaring < 40 ml/min Bij een snel dalende klaring > 40 ml/min van 5 ml/min/jaar, overweeg staken Mocht het psychiatrisch beeld staken niet toestaan dan is een lage lithiumspiegel 0,4 – 0,6 aan te bevelen Behandelen bij Nefrogene Diabetes Insipidus Medicatie Verlagen van het serumconcentraat Staken v. Lithium Amiloride Thiazidediureticum NSAID’s Dieet Eiwit en zoutbeperking

16 casus Patiënte F, een vrouw van 52 jaar oud, werd toen zij 23 jaar oud was, ingesteld op een lithiumpreparaat wegens een recidief-manie. Vanaf 6 jaar later klaagde zij over dorst en een sterk toegenomen urineproductie. Twee jaar hierna werd een diurese van 12 l per dag gedocumenteerd; daarop werd de behandeling met lithium gestaakt. Omdat zich opnieuw manische episoden voordeden, werd de behandeling met lithium 3 jaar later hervat. Weer 20 jaar later werd met een dorstproef RDI aangetoond. Eind dat jaar kwam patiënt op onze polikliniek wegens sociaal zeer hinderlijke polyurie (11 l per dag) met voortdurend dorst en verstoring van de nachtrust door frequente mictiedrang. zij gebruikte als medicatie lithiumcarbonaat 900 mg per dag. Wat kunnen de vervolgstappen zijn

17 antwoord Patiënt werd ingesteld op het combinatiepreparaat amiloride-hydrochloorthiazide 2,5 mg-25 mg. Op voorhand werd de dosering lithiumcarbonaat geminderd tot 600 mg per dag. Een week later was de urineproductie afgenomen tot 4,5 l per dag, was het dorstgevoel sterk verminderd en was de nachtrust sterk verbeterd. De serumlithiumconcentratie was vóór het instellen op het diureticum 0,64 mmol/l bij gebruik van 800 mg per dag en vervolgens bij 600 mg per dag 0,71 mmol/l.

18 De Schildklier Symptomen Hypothyreoïdie; Vermoeidheid Traagheid in denken en handelen Haaruitval en broos haar Langzame spraak Gewichtstoename Controles; Start voor begin Li met een meting van anti TPO en TSH Elke 6 maanden, meeting van thyroid stimulerend hormoon TSH. Hypothyreoïdie Bij een verhoogd TSH > 4 mE/l, vrije T3 bepalen Hyperthyreoïdie (TSH < 0,4) Ziektebeelden; Hypothyreoïdie 5% (6 – 39,9 %) Hyperthyreoïdie

19 Behandeling schildklier Behandeling (sub)klinische hypothyreoïdie; Suppletie met Levothyroxine Levothyroxine 1,6 Ug per kg lichaam gewicht inname in de ochtend Controle na 6 weken Streef naar TSH waarde gelijk aan de waarde bij start van lithium Indien onbekend dan waarde van < 1 mE/l Symptomen hyperthyreoïdie Warmte-intolerantie Gewichtsverlies Overmatige transpiratie Gejaagd gevoel Tremor Behandeling: Verwijzing naar internist

20 De Bijschildklier Ziektebeelden; Hyperparathyreoidie en Hypercalciëmie (10 – 20 %) Hogere waarden van calciëmie worden veroorzaakt door de invloed van lithium op de bijschildklier Symptomen; Vermoeidheid Depressie Spierzwakte Misselijkheid Controles; Voor aanvang met behandeling met Lithium controles van PTH en Calcium, om een pre-existente Hypercalciëmie en Hyperparathyreoidie uit te sluiten Elke zes maanden PTH, vitamine D en Calcium bepalen. Bij afwijkende Ca waarden, albumine bepalen.

21 Behandeling Hyperparathyreoidie Behandeling; Medicamenteus Vitamine D deficiëntie <25 nmol/l, suppleren tot 200 nmol/l Dosisreductie Lithium Dieetadvies drie zuivelproducten per dag Eten van vette vis. (zalm, makreel, haring) Bij onvoldoende resultaat altijd verwijzing naar endocrinoloog voor nadere diagnostiek bijschildklier adenoom en – hyperplasie Behandeling chirurgisch.

22 Doseringen Dosering van lithium is spiegelafhankelijk de norm is 0.4 – 1.0 Onderhoudsdosering 0.6 – 0.8 Bij bijwerkingen is het verdedigbaar om serumspiegel van 0,4 – 0,7 mmol/l te hanteren. Overweeg therapie trouw versus richtlijn. Patiënten met een bipolaire II stoornis en ouderen ( > 60 jaar) kunnen vaak behandeld worden met lagere serumspiegels. 0,4 – 0,7 mmol/l Kies voor een slow release preparaat: Camcolit® of Priadel® Doseer 1 maal daags in verband met compliance Controleer 5 dagen na start lithium of na aanpassing van de dosering de serumspiegel via bloedspiegelmeting Normen zijn bepaald op basis van 12-uurs spiegel. Lithium dosering verhogen is aanbevolen bij dreigende manie Lithium dosering verhogen is niet zinvol bij depressieve episode. Het is aanbevolen Lithium te continueren tijdens zwangerschap.

23 Conclusies Lithium is het middel van eerste keuze bij behandeling van bipolaire stoornis Lithium wordt door 70% van de patiënten goed verdragen Lithium heeft relatief weinig invloed op het dagelijks functioneren Bijwerkingen zijn vaak dosisafhankelijk. Aanbevelingen bijwerkingen en de gevolgen hiervan vereisen dat de behandeling van patiënten met Lithium voorbehouden is aan medisch specialisten met ervaring en expertise op het gebied van Lithium De Verpleegkundig specialist is goed toegerust om patiënten met lithiumgebruik te begeleiden.

24 Kernpunten Kernpunten van deze dag: Lithiumcarbonaat is een medicijn dat goed verdragen kan worden. Lithiumgebruik verreist een nauwkeurige monitoring. Lithiumgebruik is vaak voor het leven. Samenwerking patiënt en hulpverlener is essentieel.

25 Leesadvies Leesadvies: Richtlijn Renale Bijwerkingen chronisch Lithiumgebruik (2013) Poel v. der MFP. De behandeling van Hypercalciëmie ten gevolgen van Lithiumgebruik Psyfar 2014:9: Wilting I, Heerdink ER. Oorzaken en gevolgen van polyurie als bijwerking van lithiumgebruik. Psyfar 2009:4(1): Kay Redfield Jamison De verzengende muze (manisc h-depressiviteit en het artistieke temperament) Candide uitgeverij; 2005

26 Vragen

27


Download ppt "Psyfar vs event 2016. www.psyfarvs.nl 24 mei 2016."

Verwante presentaties


Ads door Google