De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Psyfar vs event 2016.

Verwante presentaties


Presentatie over: "Psyfar vs event 2016."— Transcript van de presentatie:

1 Psyfar vs event 2016

2 Psyfar vs event 2016 24 mei 2016

3 Lithium en Bijwerkingen
Falco Jansen Verpleegkundig Specialist Bipolaire polikliniek, PsyQ Rotterdam

4 Leerdoelen Na deze workshop weet je; wat de bijwerkingen zijn van Lithiumgebruik wat de indicaties zijn voor behandeling van de bijwerkingen bij Lithiumgebruik welke behandelingen effectief zijn voor de bijwerkingen van Lithiumgebruik

5 Inhoud Lithium en de Bipolaire Stoornis
Bijwerkingen van Lithium vanuit het perspectief van de patiënt Bijwerkingen van Lithium vanuit het perspectief van de verpleegkundig specialist wat moet je controleren wanneer moet je actie ondernemen wat moet je ondernemen

6 Lithium en de Bipolaire Stoornis
Kenmerken: Perioden met teveel energie Perioden met te weinig energie Volledig tussentijds Herstel Organische aandoening: Medicatie maakt altijd onderdeel uit van de behandeling. Middel van eerste keus is Lithium Lithium: Lithium is lichaamsvreemde stof Lithium is een licht metaal Instellen wordt gedaan volgens titratiemethode

7 Bijwerkingen vanuit het perspectief van de patiënt.
verlies aan creativiteit verminderde cognities tremors dorst, plassen gewicht huidproblemen en haaruitval

8 Creativiteit en Lithium
Er is weinig wetenschappelijk onderzoek Conclusies vaak op basis van biografieën Er zijn sterke aanwijzingen dat de patiënt met een bipolaire stoornis meer creatief is Er is een correlatie tussen duur en ernst van de ziekte m.b.t. creativiteit Er is een verband tussen de lithiumspiegel en creativiteit Patiënten zijn productiever bij gebruik van lithium Marshal et al. (1970) Schou (1979) totaal % Deelnemers 6 artiesten en zakenmensen 24 artiesten en schrijvers 30 Productiviteit met lithium verhoogd 5 12 17 57 Geen verandering 6 20 1 7 23 Stopte met gebruik lithium 4

9 Tremors Kenmerken Controle: Behandeling:
Meest voorkomende bijwerking 65 % Een fijnmazige tremor 8 – 13 Hz Bij normale spiegels Controle: Anamnese en observatie Behandeling: medicamenteus; Verlagen van de dosis Toevoegen van bètablokker, propranolol Leefstijl: Vermijd cafeïne houdende dranken Bij betablokker, bloeddruk controleren Kortwerkend 10 mg 30 – 60 min voor gebeurtenis Langwerkend, kan depressie geven.

10 GEWICHT Gewichtstoename; Oorzaken; Behandeling; dosisafhankelijk
gemiddeld 6% vrouwen vs mannen: 47% vs 18% Oorzaken; dorst (polydipsie) calorierijke dranken (cola) een subklinische hypothyreoïdie. geeft gewichtstoename de bipolaire depressie veel slapen en behoefte aan koolhydraten Behandeling; Preventie Voedingsadviezen Diëtiste Regelmatige lab controles Hanteer een lage dosering

11 Polydipsie en Polyurie
Polydipsie (Veel drinken) 60%; Lithium is een zout en geeft daarom al dorst invloed van lithium op dorstcentrum in centraal zenuwstelsel Behandeling: Verlagen van de dosering Citroensap toevoegen aan water Polyurie (Veel plassen) 19% Invloed van lithium op de nieren Wat je drinkt moet je ook uitscheiden Behandeling: Verlagen van de dosering Medicatie: Amiloride, bij onvoldoende resultaat thiazidediureticum Dieet: eiwit en zout beperkend Nycturie (nachtelijk plassen) is schadelijk voor slaappatroon en verdient hierdoor extra aandacht. Amiloride kan worden bestelfd bij IP Pharmacy An der Kleinbahn 18 Nb. bij thiazidediureticum, verlaag de dosering lithium met 50 % en controleer de spiegel na 7 dagen. Nb. Extra aandacht voor gebitshygiene

12 Dermatologie < 7% PSORIASIS 1 – 3 % ACNE VULGARIS
Dosis afhankelijk Irreversibel Behandeling Medicatie: hoge dosering omega-3 inositol (aanwijzingen) Verwijzing dermatoloog ACNE VULGARIS Dosisafhankelijk Reversibel Medicatie antibiotica, lokale behandeling Vitamine A preparaten roaccutane positief effect: sebborrheic dermatitis HAARUITVAL 1% - 12% Is van voorbijgaande aard Reversibel Denk aan hypothyreoïdie

13 De Verpleegkundig specialist
Bijwerkingen van uit het Perspectief van de VS Nieren Schildklier Bijschildklieren Hart (zelden)

14 De Nieren Ziektebeelden Controles
Renale Diabetes Insipidus 60 – 80 %(hoofdoorzaak lithium) Chronische nierinsufficiëntie (20%) Verminderde klaring bij 54 % Chronisch nierfalen (1,2%) Bij het voorkomen van lithiumintoxicaties is de kans op progressieve morphologische verandering klein Controles Labcontroles Elke 6 maanden elektrolyten K, Ca, Na en eFGR Informeer naar vochtinname Informeer naar polyurie; > 3 l urineproductie verzamelen van 24-uurs urine Patiënte F, een vrouw van 52 jaar oud, werd toen zij 23 jaar oud was, ingesteld op een lithiumpreparaat wegens een recidief-manie. Vanaf 6 jaar later klaagde hij over dorst en een sterk toegenomen urineproductie. Twee jaar hierna werd een diurese van 12 l per dag gedocumenteerd; daarop werd de behandeling met lithium gestaakt. Omdat zich opnieuw manische episoden voordeden, werd de behandeling met lithium 3 jaar later hervat. Weer 20 jaar later werd met een dorstproef RDI aangetoond. Eind dat jaar kwam patiënt op onze polikliniek wegens sociaal zeer hinderlijke polyurie (11 l per dag) met voortdurend dorst en verstoring van de nachtrust door frequente mictiedrang. Hij gebruikte als medicatie lithiumcarbonaat mg per dag. Patiënt werd ingesteld op het combinatiepreparaat amiloride-hydrochloorthiazide 2,5 mg-25 mg. Op voorhand werd de dosering lithiumcarbonaat geminderd tot 600 mg per dag. Een week later was de urineproductie afgenomen tot 4,5 l per dag, was het dorstgevoel sterk verminderd en was de nachtrust sterk verbeterd. De serumlithiumconcentratie was vóór het instellen op het diureticum 0,64 mmol/l bij gebruik van 800 mg per dag en vervolgens bij 600 mg per dag 0,71 mmol/l.

15 Behandelen bij Nefrogene Diabetes Insipidus Medicatie
Verlagen van het serumconcentraat Staken v. Lithium Amiloride Thiazidediureticum NSAID’s Dieet Eiwit en zoutbeperking Behandelen bij chronische nierinsufficiëntie: Staken van de lithium Bij een klaring < 40 ml/min Bij een snel dalende klaring > 40 ml/min van 5 ml/min/jaar, overweeg staken Mocht het psychiatrisch beeld staken niet toestaan dan is een lage lithiumspiegel 0,4 – 0,6 aan te bevelen Staken van Lithium is een zaak van patiënt en behandelaar. Staken van lithium kan leiden tot recidiverende depressies, weegt dit op tegen de risico’s van teruggaande nierfunctie en uiteindelijk ook het risico van de dialyse.

16 Wat kunnen de vervolgstappen zijn
casus Patiënte F, een vrouw van 52 jaar oud, werd toen zij 23 jaar oud was, ingesteld op een lithiumpreparaat wegens een recidief-manie. Vanaf 6 jaar later klaagde zij over dorst en een sterk toegenomen urineproductie. Twee jaar hierna werd een diurese van 12 l per dag gedocumenteerd; daarop werd de behandeling met lithium gestaakt. Omdat zich opnieuw manische episoden voordeden, werd de behandeling met lithium 3 jaar later hervat. Weer 20 jaar later werd met een dorstproef RDI aangetoond. Eind dat jaar kwam patiënt op onze polikliniek wegens sociaal zeer hinderlijke polyurie (11 l per dag) met voortdurend dorst en verstoring van de nachtrust door frequente mictiedrang. zij gebruikte als medicatie lithiumcarbonaat mg per dag. Wat kunnen de vervolgstappen zijn

17 antwoord Patiënt werd ingesteld op het combinatiepreparaat amiloride-hydrochloorthiazide 2,5 mg-25 mg. Op voorhand werd de dosering lithiumcarbonaat geminderd tot 600 mg per dag. Een week later was de urineproductie afgenomen tot 4,5 l per dag, was het dorstgevoel sterk verminderd en was de nachtrust sterk verbeterd. De serumlithiumconcentratie was vóór het instellen op het diureticum 0,64 mmol/l bij gebruik van 800 mg per dag en vervolgens bij 600 mg per dag 0,71 mmol/l.

18 De Schildklier Ziektebeelden; Symptomen Hypothyreoïdie; Controles;
Hyperthyreoïdie Symptomen Hypothyreoïdie; Vermoeidheid Traagheid in denken en handelen Haaruitval en broos haar Langzame spraak Gewichtstoename Controles; Start voor begin Li met een meting van anti TPO en TSH Elke 6 maanden, meeting van thyroid stimulerend hormoon TSH. Hypothyreoïdie Bij een verhoogd TSH > 4 mE/l, vrije T3 bepalen Hyperthyreoïdie (TSH < 0,4) 65 kg betekent 100 ug een veilige maximale startdosering is 150 ug Hoewel er consensus is dat er bij een TSH waarde < 10 mU/L behandeling niet geindiceerd is, is het behandelen van patiënten met Lithium en TSH >4 < 10 mE/l zeer te rechtvaardige is. Uit verschillende studie blijkt dat patiënten met lithium en een subklinische hypothereoidie therapie resistente depressies hadden. 50% van deze patiënte hadden baat bij suppletie. Belangrijjk is dat de merk en verpakking van de levothyroxine niet wijzigd.

19 Behandeling schildklier
Behandeling (sub)klinische hypothyreoïdie; Suppletie met Levothyroxine Levothyroxine 1,6 Ug per kg lichaam gewicht inname in de ochtend Controle na 6 weken Streef naar TSH waarde gelijk aan de waarde bij start van lithium Indien onbekend dan waarde van < 1 mE/l Symptomen hyperthyreoïdie Warmte-intolerantie Gewichtsverlies Overmatige transpiratie Gejaagd gevoel Tremor Behandeling: Verwijzing naar internist 65 kg betekent 100 ug een veilige maximale startdosering is 150 ug Hoewel er consensus is dat er bij een TSH waarde < 10 mU/L behandeling niet geindiceerd is, is het behandelen van patiënten met Lithium en TSH >4 < 10 mE/l zeer te rechtvaardige is. Uit verschillende studie blijkt dat patiënten met lithium en een subklinische hypothereoidie therapie resistente depressies hadden. 50% van deze patiënte hadden baat bij suppletie. Belangrijjk is dat de merk en verpakking van de levothyroxine niet wijzigd.

20 De Bijschildklier Ziektebeelden;
Hyperparathyreoidie en Hypercalciëmie (10 – 20 %) Hogere waarden van calciëmie worden veroorzaakt door de invloed van lithium op de bijschildklier Symptomen; Vermoeidheid Depressie Spierzwakte Misselijkheid Controles; Voor aanvang met behandeling met Lithium controles van PTH en Calcium, om een pre-existente Hypercalciëmie en Hyperparathyreoidie uit te sluiten Elke zes maanden PTH, vitamine D en Calcium bepalen. Bij afwijkende Ca waarden, albumine bepalen. Een 61-jarige vrouw, bekend met een bipolaire stoornis wordt ruim 20 jaar behandeld met lithium, met goed resultaat. In 2011 wordt lithium omgezet naar valproaat in verband met tremoren. Daarop ontwikkelt patient depressieve klachten. Na afbouw van valproaat ordt lithiumcarbonaat hervat tot een dosering van 700 mg/dag. Desondanks nemen de depressieve klachten zodanig toe dat een opname volgt begin juni 2012. Bij opname is de lithiumspiegel 0,81 mmol/l. Angst en paniek staan op de voorgrond: patiente is erg emotioneel en veel aan het huilen. Lithium wordt gecontiunueerd en nortriptyline wordt gestart en geleidelijk opgebouwd tot een dosering v an 40 mg/dag. Wegens emotionele labiliteit wordt lorazepam toegevoegd ( 4 dd 2,5 mg). De serumspiegel van nortriptyline is 30 ng/ml (streefspiegel ng/ml), maar gezien goede klinische verbetering wordt de dosering in eerste instantie gehandhaafd. Echter wegens toenemende somberheid wordt in de laatste maand van de opname de dosering nortriptyline verhoogd naar 50 mg/dag. In de periode wordt lorazepam afgebouwd tot 4 dd 1mg. Verder verlaging van de dosering lorazepam wordt niet gerealiseerd.

21 Behandeling Hyperparathyreoidie
Medicamenteus Vitamine D deficiëntie <25 nmol/l, suppleren tot 200 nmol/l Dosisreductie Lithium Dieetadvies drie zuivelproducten per dag Eten van vette vis. (zalm, makreel, haring) Bij onvoldoende resultaat altijd verwijzing naar endocrinoloog voor nadere diagnostiek bijschildklier adenoom en – hyperplasie Behandeling chirurgisch.

22 Doseringen Dosering van lithium is spiegelafhankelijk de norm is 0.4 – 1.0 Onderhoudsdosering 0.6 – 0.8 Bij bijwerkingen is het verdedigbaar om serumspiegel van 0,4 – 0,7 mmol/l te hanteren. Overweeg therapie trouw versus richtlijn. Patiënten met een bipolaire II stoornis en ouderen ( > 60 jaar) kunnen vaak behandeld worden met lagere serumspiegels. 0,4 – 0,7 mmol/l Kies voor een slow release preparaat: Camcolit® of Priadel® Doseer 1 maal daags in verband met compliance Controleer 5 dagen na start lithium of na aanpassing van de dosering de serumspiegel via bloedspiegelmeting Normen zijn bepaald op basis van 12-uurs spiegel. Lithium dosering verhogen is aanbevolen bij dreigende manie Lithium dosering verhogen is niet zinvol bij depressieve episode. Het is aanbevolen Lithium te continueren tijdens zwangerschap.

23 Conclusies Aanbevelingen
Lithium is het middel van eerste keuze bij behandeling van bipolaire stoornis Lithium wordt door 70% van de patiënten goed verdragen Lithium heeft relatief weinig invloed op het dagelijks functioneren Bijwerkingen zijn vaak dosisafhankelijk. Aanbevelingen bijwerkingen en de gevolgen hiervan vereisen dat de behandeling van patiënten met Lithium voorbehouden is aan medisch specialisten met ervaring en expertise op het gebied van Lithium De Verpleegkundig specialist is goed toegerust om patiënten met lithiumgebruik te begeleiden.

24 Kernpunten Kernpunten van deze dag:
Lithiumcarbonaat is een medicijn dat goed verdragen kan worden. Lithiumgebruik verreist een nauwkeurige monitoring. Lithiumgebruik is vaak voor het leven. Samenwerking patiënt en hulpverlener is essentieel.

25 Leesadvies Leesadvies:
Richtlijn Renale Bijwerkingen chronisch Lithiumgebruik (2013) Poel v. der MFP. De behandeling van Hypercalciëmie ten gevolgen van Lithiumgebruik Psyfar 2014:9: Wilting I, Heerdink ER. Oorzaken en gevolgen van polyurie als bijwerking van lithiumgebruik. Psyfar 2009:4(1): Kay Redfield Jamison De verzengende muze (manisch-depressiviteit en het artistieke temperament) Candide uitgeverij; 2005

26 Vragen

27


Download ppt "Psyfar vs event 2016."

Verwante presentaties


Ads door Google