De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Naam spreker Organisatie Urine-incontinentie. Waarom hebben we deze presentatie ontwikkeld?

Verwante presentaties


Presentatie over: "Naam spreker Organisatie Urine-incontinentie. Waarom hebben we deze presentatie ontwikkeld?"— Transcript van de presentatie:

1 Naam spreker Organisatie Urine-incontinentie

2 Waarom hebben we deze presentatie ontwikkeld?

3 UI hoge prevalentie grote impact op levenskwaliteit en toch … nog steeds taboeonderwerp De huisarts speelt een rol bij de aanpak van urine-incontinentie (UI) Huisartsen moeten taboe bespreekbaar (kunnen) maken zijn eerste lijn voor diagnose en aanpak van UI We bespreken hoe u UI zelf kunt aanpakken en wanneer u moet doorverwijzen/wat u van een doorverwijzing kunt verwachten

4 Op basis van patiëntencasussen Interactieve aanpak Korte inleiding UI-types Prevalentie Impact op levenskwaliteit Diagnose Behandeling Structuur van presentatie

5 UI-types – prevalentie – impact op levenskwaliteit Inleiding

6 Uw patiënten 54 jaar 45 jaar 82 jaar 40 jaar 60 jaar 80 jaar Wie van hen heeft UI? Hebben ze allemaal hetzelfde type UI?

7 UI: onvrijwillig urineverlies, om welke reden dan ook UI is een stoornis tijdens de opslag/vullings-fase van de blaas Gebaseerd op Wein AJ et al. J Urol 2006;175:S5-10; Abrams P et al. Neurourol Urodyn 2002;21: UI-types en link met overactieve blaas (OAB) OAB: syndroom van vullings-symptomen: “Plotse onweerstaanbare drang (urgentie) om te plassen, met of zonder aandrangincontinentie (UUI), vaak samengaand met toegenomen mictiefrequentie overdag en nycturie” zonder bewezen infectie of andere duidelijke pathologie OAB UUI “natte OAB” “droge OAB” UUI: urgency urinary incontinence

8 Onvrijwillig urineverlies in combinatie met of onmiddellijk voorafgegaan door aandrang Aandrang: plotse en hevige drang tot mictie, die moeilijk te onderdrukken is; patiënt kan urine moeilijk ophouden en taken afwerken vooraleer naar het toilet te gaan Gebaseerd op Abrams P et al. Urology 2003;61:37-49 Aandrangincontinentie UUI Plotse en onvoorspelbare drang Soms uitgelokt - warm/koud - geluid van stromend water - thuiskomst, sleutel op de deur UUI: urgency urinary incontinence

9 Er zijn andere types UI die losstaan van OAB Gebaseerd op Wein AJ et al. J Urol 2006;175:S5-10; Abrams P et al. Urology 2003;61:37-49 UI-types en link met overactieve blaas (OAB) OAB UUI SUI stress

10 Urineverlies bij inspanning, tijdens het niezen of hoesten Gebaseerd op Abrams P et al. Urology 2003;61:37-49 Stressincontinentie SUI mild: bij het niezen, hoesten, lachen, coïtus matig: bij het stappen, de trap op lopen ernstig: bij het opstaan van een stoel SUI: stress urinary incontinence

11 Mixed urinary incontinence, MUI: als gevolg van aandrang én inspanning, niezen of hoesten Gebaseerd op Wein AJ et al. J Urol 2006;175:S5-10; Abrams P et al. Neurourol Urodyn 2002;21: Gemengde urine-incontinentie OAB UUI SUI stress MUI

12 Uw patiënten 54 jaar 45 jaar 82 jaar 40 jaar 60 jaar 80 jaar Hoe groot is de kans dat ze last hebben van UI?

13 Gegevens van mannen (gemiddelde leeftijd 61,2 jaar) verzameld door 124 huisartsen in België tijdens consultaties in 2012 (ongeacht de reden van bezoek) Prevalentie bij mannen ≥ 40 jaar in België De Ridder D et al. Int J Clin Pract 2015; leeftijdsgroepen (jaar)

14 Gegevens van vrouwen (gemiddelde leeftijd 61,0 jaar) verzameld door huisartsen in België tijdens consultaties in 2011 (ongeacht de reden van bezoek) De Ridder D et al. Int J Clin Pract 2013;67: ; De Ridder D et al. Int J Clin Pract 2015; Verschil in prevalentie van SUI bij mannen en vrouwen ≥ 40 jaar in België leeftijdsgroepen (jaar) % met symptomen Mannen Vrouwen

15 Impact van chronische aandoeningen op gezondheidsgerelateerde levenskwaliteit van Canadezen ≥ 12 jaar (gegevens van ) Schultz SE et al. Health Rep. 2003;14:41-53 Impact van UI op levenskwaliteit is groot in vergelijking met andere chronische ziekten Ziekte van Alzheimer Gevolgen van cerebrovasculair accident Urine- incontinentie DarmproblemenArtritis/ Reuma RugproblemenMaagzweer HartziekteDiabetes Bronchitis/ Emfyseem EpilepsieMigraineAstmaHoge bloeddruk Verschil in gemiddelde ‘health utility index score’ Ernstige impact Mannen Vrouwen

16 Emotionele effecten Verstoring van dagelijkse activiteiten Economische gevolgen Schaamte Sociaal isolement Zelfvertrouwen Verband met depressie Nabijheid toiletten belangrijk (locatie toiletten in kaart brengen) Minder drinken Seksuele intimiteit vermijden Onafhankelijkheid verliezen Verminderde werkproductiviteit Kosten van incontinentieverbanden /kleding wassen Associatie met valpartijen bij ouderen 1. Coyne KS et al. Int J Clin Pract 2013;67: ; 2. Agarwal A et al. Eur Urol 2014;65: Impact van UI op levenskwaliteit Hinder door UUI blijkt over het algemeen groter dan door SUI 2 - Populatie gebaseerde studie in Finland - % van individuen met de stoornis die aangeven hierdoor matige/ernstige hinder te ondervinden Impact op verschillende aspecten van het leven 1

17 De meerderheid van de patiënten met UI vinden het moeilijk hun probleem spontaan te bespreken met hun arts De meeste patiënten met UI kunnen in de eerstelijnszorg behandeld worden Diagnose en behandeling in een vroeg stadium zijn belangrijk om levenskwaliteit te verbeteren Proactieve houding van arts is nodig! ‘Schaamte’ ‘Waarschijnlijk geen doeltreffende behandeling beschikbaar’ ‘Hoort bij het ouder worden’ ‘Gevolg van zwangerschap/ bevalling waarmee ik moet leren leven’ → Vraag uw patiënten ≥ 40 jaar naar incontinentie Stop het stille lijden

18 ICIQ-UI SF: gevalideerde vragenlijst (beschikbaar in Nederlands/Frans) Bewustzijn vergroten bij uw patiënten in de wachtzaal Hoe vaak Hoeveel Impact op dagelijks leven Wanneer Score 0-21

19 Diagnose

20 Rita, 50 jaar (patiëntencasus 1) Ze komt bij u langs voor haar jaarlijkse griepvaccinatie Aan het einde van de raadpleging vertelt ze u aarzelend dat ze af en toe last heeft van urineverlies Al jaren patiënt bij u Deeltijds bibliotheekmedewerker Moeder van 2 kinderen (22 en 24 jaar oud) Welke diagnostische testen zou u uitvoeren?

21 Wat? Incontinentietype bepalen: Alarmsymptomen uitsluiten waarvoor doorverwijzing nodig is Optimale behandeling bepalen Hoe? Aanbevolen testen voor alle vrouwen met incontinentie: Besliskundig proces waaronder vaginaal onderzoek Lichamelijk onderzoek Mictiedagboek Anamnese / voorgeschiedenis Urineteststrip / dipstick bijkomende controle die kan helpen symptomen objectief in kaart te brengen (zie verderop in deze presentatie)

22 Incontinentie geassocieerd met Alarmsymptomen tijdens anamnese Hematurie Pijn Terugkerende urineweginfectie (UTI: urinary tract infection) Radicale bekkenoperatie of -bestraling Uitgesproken ledigingssymptomen Voortdurend urineverlies, zonder aandrang  mogelijk fistel Terugkerende incontinentie Tekenen van neurogene stoornis Dit zijn indicaties om doorverwijziging naar uroloog te overwegen

23 Bepaal incontinentietype Verlies tijdens het hoesten, lachen, tillen? Angst/spanning om het toilet op tijd te bereiken? Activiteiten stopgezet? Pollakisurie? Nycturie? Gevoel dat blaas niet volledig geleegd is? Vraag naar ernst van incontinentie en impact op levenskwaliteit Hoelang sinds begin van UI? Hoe vaak? Hoeveel urineverlies (enkele druppels, een plasje, volledige mictie)? Gebruik van verband, ander incontinentiemateriaal en indien ja, hoeveel? Gevolgen voor dagelijks leven (werk, bepaalde fysieke of sociale activiteiten vermijden, seksleven, eigenwaarde, zelfvertrouwen)? 1. Anamnese wijst op SUI wijst op UUI

24 Urineverlies tijdens de les aerobics of als ze te zware boodschappen tilt Niet ‘s nachts, niet als ze de trap op gaat Geen aandrang, gevoel dat ze vrij vaak naar het toilet moet, maar niet extreem vaak, 1 x per nacht Problemen begonnen 1 jaar geleden en nemen toe, nu bijna dagelijks Enkele druppels Gebruikt inlegkruisjes tijdens aerobics, vraagt echtgenoot om bijvoorbeeld waterflessen uit de auto te halen Geen grote impact op werk, overweegt met aerobics te stoppen, grote impact op eigenwaarde en angst dat het probleem zal toenemen Anamnese Rita → tekenen van SUI met impact op eigenwaarde

25 Bepaal of er een onderliggende aandoening kan zijn Frequentere micties? (UTI, diabetes mellitus) Pijn? (UTI) Hematurie? (tumor, UTI, nierstenen) Vraag of andere factoren mogelijk bijdragen aan onvrijwillig lekken Medicatie: antipsychotica, antidepressiva, lisdiuretica Alcohol- en cafeïnehoudende dranken Totale vochtopname die (significant) afwijkt van 1,5 l/dag Obesitas Voorgeschiedenis en comorbiditeiten: obstetrische voorgeschiedenis, pariteit, chronische hoest, bekkenoperatie, constipatie, neurologische aandoening, radiotherapie 1. Anamnese Moet aan alle patiënten met UI worden gevraagd

26 Geen pijn, geen hematurie Medicatie: Ceterizine (10 mg) in de lente/zomer Drinkt 4 grote koppen thee per dag, soms ‘s avonds een glas wijn, zeker in het weekend Geschatte vochtopname: 2 l/dag BMI: 27,1 (1,64 m, 73 kg) 2 vaginale bevallingen (3,5 kg en 3,7 kg), geen noemenswaardige complicaties Lichte constipatie ( als ze niet zeer regelmatig granen/fruit eet ) Geen bekkenoperatie, geen neurologische aandoening Anamnese Rita → geen argumenten voor neurogene blaas, infectie of andere onderliggende aandoeningen

27 Abdominaal onderzoek: Littekens na operatie Massa Globus vesicalis Bekkenonderzoek, met vaginaal onderzoek: Pelvische massa Spanning van bekkenbodemspieren Zichtbaar urineverlies tijdens hoesten of Valsalva-manoeuvre Prolaps Atrofische vaginitis Hypermobiele urethra (visuele beoordeling) 2. Lichamelijk onderzoek

28 Significante prolaps van bekkenorganen (≥ stadium III) Haylen BT et al. Neurourol Urodyn 2010;29:4-20 Alarmsymptomen tijdens lichamelijk onderzoek stadium 0: Geen prolaps / verzakking stadium I: Meest distale punt prolaps > 1 cm boven hymen stadium II: Meest distale punt prolaps ≤ 1 cm proximaal of distaal van hymen stadium III: Meest distale punt prolaps > 1 cm beneden hymen stadium IV: Complete eversie van totale lengte van onderste geslachtsorganen Prolaps ≥ stadium III (of stadium II bij hinder) is een indicatie voor doorverwijziging

29 Abdominaal onderzoek: Geen littekens van operaties Geen massa Geen globus vesicalis Bekkenonderzoek, met vaginaal onderzoek: Geen pelvische massa Wel hypermobiele urethra Verminderde spanning van de bekkenbodemspieren Zichtbaar urineverlies tijdens hoesten Prolaps: asymptomatisch stadium II Lichamelijk onderzoek van Rita → Rita heeft SUI in combinatie met asymptomatische prolaps stadium II

30 Test erytrocyten leukocyten nitriet glucose proteïnen 3. Urineanalyse: teststrip /dipstick Laat analyseren indien positief Urineanalyse: standaard onderdeel van de basisevaluatie van UI, ongeacht geslacht, leeftijd of etiologie MAAR: Asymptomatische bacteriurie bij oudere patiënten hoeft niet te worden behandeld Als er al lang sprake is van UI en dat recent niet veranderd is (aanhoudende UI), is een urineanalyse niet noodzakelijk

31 Negatieve test Teststrip Rita → Geen tekenen van infectie, hematurie Rita heeft SUI + asymptomatische prolaps stadium II zonder onderliggende pathologie Lichamelijk onderzoek Anamnese Urineteststrip Samengevat

32 Behandeling van UI

33 Advies over levensstijl Gedragstherapie/blaastraining Kinesitherapie Anticholinergicum Bèta-3-adrenoceptor (AR) agonist Vaginaal oestrogeen Doorverwijzing naar uroloog Van diagnose tot behandeling Welke behandelopties vindt u geschikt voor Rita?

34 Advies over levensstijl Gedragstherapie/blaastraining Kinesitherapie Anticholinergicum Bèta-3 AR agonist Vaginaal oestrogeen Doorverwijzing naar uroloog Welke behandelopties vindt u geschikt voor Rita? Steeds aanbevolen Minder geïndiceerd voor pure SUI, eerder voor UUI of MUI Aanbevolen Niet geïndiceerd Optie, maar geen onmiddellijke indicatie Optie in geval van atrofische vaginitis Rita begint met kinesitherapie + geeft aan dat haar problemen aanzienlijk zijn afgenomen

35 Beperk vochtopname op specifieke momenten (bv. ‘s nachts, tijdens activiteiten buitenshuis), maar drink wel ≥ 1,5 l/24 uur Stop met roken  kan hoesten en blaasirritatie beperken + vermindert risico op blaaskanker Beperk alcohol en cafeïnehoudende dranken → kan aandrang om te plassen verminderen Reken af met overtollige kilo’s  minder incontinentie-incidenten en verhoogde levenskwaliteit Vermijd pikant eten en koolzuurhoudende dranken  kan de blaas irriteren Neem vezels op om constipatie te vermijden  obstipatie kan UI verergeren Voor het geval dat medicatie met invloed op urinaire symptomen* gebruikt wordt: controleer of die op een optimaal tijdstip genomen wordt of kan worden vervangen door geneesmiddelen met een beperkter effect op urinaire symptomen Advies over levensstijl *bv. (klassieke) antihistaminica, opiaten, lisdiuretica, calciumantagonisten

36 Kinesitherapie voor UI wordt terugbetaald: 18 sessies/jaar (code ) nadien verlaagde terugbetaling indien nodig Vereniging Verwijs door naar kinesist gespecialiseerd in bekkenbodemreëducatie

37 Mogelijke behandelingen: Voorlichting over bekken, organen en spieren Gedragstherapie Toiletgewoontes: positie, volledige lediging, geen druk Voedingsadvies Rompstabiliteittraining Bekkenbodemspieroefeningen Subjectieve succesgraad voor SUI 1 : % Objectieve succesgraad voor SUI 1 : 5-49 % Intensievere behandelregimes onder toezicht en toevoeging van biofeedback: groter voordeel bij vrouwen die bekkenbodemspieroefeningen doen Elektrostimulatie Biofeedback Mictiedagboek Verwijs door naar kinesist gespecialiseerd in bekkenbodemreëducatie 1. Labrie J et al. N Engl J Med 2013;369:

38 In te vullen door patiënt, bij voorkeur gedurende 3 dagen Objectieve weergave van plasfrequentie en –volume Informatie over (nachtelijk) plassen en functionele blaascapaciteit Mictiedagboek: kan op zichzelf therapeutisch werken Verzamelen groter bewustzijn over opname Kan worden gewogen om ernst of respons op behandeling te evalueren Blaasgevoelscodes 0 – Niet het gevoel of de nood om te plassen, maar geplast om ‘sociale redenen’ 1 – Normaal verlangen om te plassen en geen aandrang 2 – Aandrang maar die was verdwenen voordat je naar het toilet ging 3 – Aandrang en nog steeds met aandrang, maar zonder lekken op tijd bij het toilet geraakt 4 – Aandrang en niet op tijd bij het toilet geraakt, dus urinelek

39 Lokale / vaginale oestrogeentherapie verbetert UI bij postmenopauzale vrouwen mogelijk nuttig bij postmenopauzale vrouwen met UUI minder aanbevolen bij SUI vanwege het beperkt effect Bied postmenopauzale vrouwen die last hebben van UI vaginale oestrogeentherapie aan, zeker in geval van andere symptomen van atrofische vulvovaginitis Vaginale oestrogenen Bied geen orale (systemische) oestrogeentherapie aan om UI te verbeteren

40 Directiesecretaresse in de automobielsector Sinds enkele maanden moet ze 5 tot 6 keer per dag naar het toilet lopen, waar ze vaak niet op tijd aankomt Ze gebruikt 2 incontinentieverbanden per dag en is bang om naar openbare plaatsen te gaan Anamnese: geen pijn, geen tekenen van hematurie, geen argumenten voor SUI Lichamelijk onderzoek: geen abnormaliteiten Teststrip: geen infectie, geen hematurie Linda, 54 jaar (casus 2) Linda heeft UUI

41 Advies over levensstijl Gedragstherapie/blaastraining Kinesitherapie Anticholinergicum Bèta-3 AR agonist Vaginaal oestrogeen Doorverwijzing naar uroloog Welke behandelopties vindt u geschikt voor Linda? Steeds aanbevolen Aanbevolen Aanbevolen* Optie, maar geen onmiddellijke indicatie Optie in geval van atrofische vaginitis * Langetermijnstudies (> 1 jaar) naar de werkzaamheid en veiligheid van mirabegron zijn nog niet beschikbaar

42 Als eerstelijnsbehandeling moet blaastraining gedurende minimaal 6 weken worden aangeboden Getimede lediging: plassen volgens de klok in plaats van wat de blaas aangeeft Ophouden: stop en concentreer je op wat je voelt in je blaas, trek de bekkenbodemspieren 2 tot 3 keer samen → helpt vaak aandrang te verminderen en geeft meer tijd om het toilet te bereiken Afleidingstechnieken: ademhalingsoefeningen, perineale druk en mentale ‘trucs’ → niet denken aan blaas / toilet → controleert vulsymptomen Gedragstherapie/blaastraining

43 Anticholinergicum - werkingsmechanisme Geactiveerde muscarine 3 receptor → contractie van detrusorspier Anticholinergicum blokkeert activatie van muscarinereceptor → ongewilde samentrekkingen van blaas tijdens de vullingsfase worden tegengehouden Lage dosis → anticholinergicum is geen competitie voor hoge acetylcholine vrijzetting tijdens ledigingsfase  Geen remming van de blaascontractie tijdens blaaslediging Muscarinic receptors - contraction

44 Superieure werkzaamheid in vgl met placebo wat betreft: Aantal incontinentie-episodes: daalt Aantal micties per dag: daalt Geplast volume per mictie: stijgt Anticholinergicum – doeltreffendheid Chapple CR, et al. Eur Urol 2008;54:543-62

45 CZS: Duizeligheid, slaperigheid, verminderd geheugen en cognitie Anticholinergicum – veiligheid bijwerkingen/ gewenste werking Iris/corpus ciliare: Wazig zicht Traanklier: Droge ogen Speekselklieren: Monddroogte Hart: Tachycardie Maag/slokdarm: Dyspepsie Colon: Obstipatie Blaas (detrusorspier) Inhibitie van onvrijwillige spiercontractie Verspreiding muscarine receptoren Chapple CR, et al. Eur Urol 2008;54:543-62

46 DarifenacineFesoterodineOxybutynine ER Propiverine ER SolifenacineTolterodine ER Dosis/dag7,5-15 mg4-8 mg5-30 mg30 mg5-10 mg4 mg 1. Lee S, et al. BMC Med Res methodol 2009;9:55 Soorten anticholinergica Doeltreffendheid verschillende anticholinergica is vergelijkbaar* (en beperkt) Belangrijk placebo-effect: daling van ~30% in incontinentie-episodes 1 Therapietrouw verschilt sterk tussen formuleringen Starten met lage dosis, evalueren na 4-6 weken *Er zijn verschillen tussen agentia zowel qua doeltreffendheid als bijwerkingen Buser N, et al. Eur Urol 2012;62:

47 Indicatie: Overactieve blaas met of zonder incontinentie (symptomatische behandeling) Contra-indicaties: Eerdere urineretentie Ernstige colitis ulcerosa Myasthenia gravis Nauwe-kamerhoekglaucoom Opvolging Na 4-6 weken: Controle op bijwerkingen Controle op behandelingseffect via anamnese Verbetering van symptomen en geen storende bijwerkingen: Verderzetting behandeling Geen verbetering na 6 weken: Verander therapie (switch naar mirabegron of verwijs naar uroloog) (Contra)indicaties en opvolging anticholinergica

48 β 3 -AR agonisten ontspannen de detrusorspier:  Toename in blaascapaciteit zonder wijziging in mictiedruk  Toename tijdsinterval tussen micties Ontwikkeld voor de behandeling van OAB Beta-3 AR agonist – werkingsmechanisme activeert β 3 AR → stimulatie van relaxatie

49 Superieure werkzaamheid in vgl met placebo wat betreft: Aantal incontinentie-episodes: daalt Aantal micties per dag: daalt Werkzaam, zowel in patiënten die nog nooit met anticholinergica werden behandeld als in patiënten die een behandeling met anticholinergica beëindigden Aantal patiënten met monddroogte was vergelijkbaar tussen mirabegron en placebo en merkelijk lager dan bij tolterodine ER 4 mg Gecontra-indiceerd voor gebruik bij ernstige ongecontroleerde hypertensie (systolische bloeddruk (BD) ≥ 180 mm Hg en/of diastolische BD ≥ 110 mm Hg) Met voorzichtigheid gebruiken in patiënten met voorgeschiedenis van QT- intervalverlenging of patiënten die geneesmiddelen gebruiken waarvan bekend is dat ze QT-interval verlengen Beta-3 AR agonist – doeltreffendheid en veiligheid

50 Aanbevolen dosering voor volwassenen (inclusief ouderen): 50 mg 1x/dag met of zonder voedsel Bijzondere populaties Dosering beta-3 AR agonist mirabegron Sterke CYP3A-remmers* Zonder remmerMet remmer Nierinsufficiëntie GFR: ml/min/1,73 m 2 50 mg25 mg GFR: ml/min/1,73 m 2 50 mg25 mg GFR: ml/min/1,73 m 2 25 mgNiet aanbevolen Leverinsufficiëntie Child-Pugh-klasse A50 mg25 mg Child-Pugh-klasse B 25 mgNiet aanbevolen *vb. claritromycine (antibioticum), itraconazol, ketoconazole (antimycotica), ritonavir (antiviraal middel)

51 Na 4-6 weken: Controle op bijwerkingen Controle op behandelingseffect via anamnese Verbetering van symptomen en geen storende bijwerkingen: Verderzetting van behandeling Geen verbetering na 6 weken: Verandering van therapie (of verwijs naar uroloog) Opvolging beta-3 AR agonist

52 Linda gemengde UI had in plaats van UUI? Controleer tijdens anamnese welk type UI overheerst Behandel eerst het dominante type Evalueer na 4-6 weken: Controleer doeltreffendheid Controleer bijwerkingen Resterende symptomen van ander type UI? Symptomen verbeteren en bijwerkingen zijn verdraagbaar: Behandeling voorzetten Symptomen van behandeld type UI verbeteren niet en/of er blijven symptomen van ander type UI Doorverwijzen naar uroloog Wat als …

53 Werkt voltijds in een bankkantoor en is daarnaast gemeenteraadslid in zijn dorp (veel vergaderingen), alleenstaand Heeft al enkele jaren plasklachten (steeds vaker, kleinere hoeveelheden, nadruppelen, ‘s nachts wakker worden om te plassen) Vermeldt zijn klachten nu omdat hij sinds kort last heeft van incontinentie Initiële diagnostische testen bij mannen: Walter, 60 jaar (casus 3) Rectaal toucher Lichamelijk onderzoek IPSS Anamnese Urineteststrip Meerdere aandrangincidenten/dag, sinds kort met incontinentie (±3 keer/week) Nycturie: 2 keer/nacht Mictiedagboek kan helpen de symptomen objectief weer te geven

54 Helemaal niet Minder dan 1 vd 5 keer Minder dan de helft van de keren Ongeveer de helft van de keren Meer dan de helft van de keren Bijna altijd Hoe vaak had u in de afgelopen maand het gevoel dat uw blaas nog niet leeg was nadat u had geplast? Hoe vaak moest u in de afgelopen maand binnen 2u nadat u geplast had weer plassen? Hoe vaak merkte u in de afgelopen maand dat tijdens het plassen de straal enkele keren stopte en weer begon? Hoe vaak had u in de afgelopen maand moeite om het plassen uit te stellen? Hoe vaak had u in de afgelopen maand een zwakke urinestraal? Hoe vaak moest u in de afgelopen maand persen om de urinestraal op gang te brengen? Hoe vaak moest u in de afgelopen maand gemiddeld per nacht het bed uit om te plassen? Naam: Geboortedatum: 0 (keer) 1 (keer) 2 (keer) 3 (keer) 4 (keer) 5 (keer of vaker) Totaalscore IPSS Walter Walter Dubois 17 oktober 1955 Score: 16/35 Ernst: Matig (8-19) 16 Vulling: 9/15 Lediging: 7/20

55 IPSS: 16/35 (matig) Aanvullend IPSS-QoL: 1 vraag over hinder (score 0-6) Lichamelijk onderzoek bekkenonderzoek: normale gevoeligheid, geen verzwakking in de omgeving van de blaas, wat een teken van retentie zou zijn uitwendige geslachtsorganen: geen misvormingen, geen liesbreuk Rectaal toucher Glad oppervlak Vorm: regelmatig Consistentie: homogeen (geen harde nodules (wat kan die mogelijks wijzen op kanker) Grootte: niet significant vergroot Urineteststrip: geen afwijkingen Diagnose Walter heeft UUI, zonder argumenten voor prostaatobstructie Walter’s mictieklachten zijn matig van ernst, maar zeer hinderlijk Als het plassen uw hele leven zou blijven zoals het nu is, hoe zou u zich dan voelen? Ongelukkig (score 5/6)

56 Advies over levensstijl Gedragstherapie/blaastraining Kinesitherapie Anticholinergicum Bèta-3 AR agonist Doorverwijzing naar uroloog Welke behandelopties vindt u geschikt voor Walter? Steeds aanbevolen Aanbevolen Aanbevolen, maar voorzichtigheid is geboden Aanbevolen* Optie, maar geen onmiddellijke indicatie * Langetermijnstudies (> 1 jaar) naar de werkzaamheid en veiligheid van mirabegron zijn nog niet beschikbaar

57 Anticholinergicum: aandachtspunten bij gebruik bij mannen Vroeger: anticholinergica gecontra-indiceerd voor mannen met BPH/BPO Nu: voorzichtig gebruik met monitoring van IPSS en post-mictie residu volume; lange-termijn studies nog niet beschikbaar Toename post-mictie residu urine (PVR) is minimaal (0–5 ml) Incidentie retentie in mannen zonder obstructie is vergelijkbaar met placebo in studies (0–1,3%) Voor een veilig gebruik: Bepaal voor start van behandeling post-mictie residu urinevolume Start geen behandeling indien PVR >200 ml Regelmatige herevaluatie van IPSS en PVR urine Tekenen van urine-retentie: onderbuikspijn, onmogelijkheid te plassen Tekenen van overloop-incontinentie: continu druppelsgewijs urineverlies

58 Walter 80 jaar en kwetsbaar was? Controleer op geneesmiddelinteracties (polyfarmacie) Evalueer mentale toestand (geheugenproblemen, verwarring) Oxybutynine mag niet gebruikt worden bij verzwakte ouderen wegens het risico op cognitieve stoornissen 1 1. Gibson W et al. Int J Clin Pract 2014;68: Wat als … Overloop-incontinentie komt vaak voor bij verzwakte ouderen

59 Kinderverzorgster Heeft 3 kinderen van 16, 14 en 6 jaar oud Bracht incontinentie 9 maanden geleden ter sprake en kreeg de diagnose MUI met overheersende UUI Probeerde consecutief 2 anticholinergica maar klaagt dat die alleen maar een droge mond en duizeligheid tot gevolg hadden Catherine, 45 jaar (casus 4) Catherine komt weer bij u langs en is niet tevreden

60 Advies over levensstijl Gedragstherapie/blaastraining Kinesitherapie Anticholinergicum Bèta-3 AR agonist Vaginaal oestrogeen Doorverwijzing naar uroloog Welke behandelopties vindt u geschikt voor Catherine? Steeds aanbevolen Geprobeerd, niet doeltreffend Aanbevolen Niet geïndiceerd, niet postmenopauzaal Catherine wordt doorverwezen naar een uroloog

61 Tweede lijn (Posterieure tibiale zenuwstimulatie, PTNS) Intravesicale injecties met botulinetoxine A Sacrale neuromodulatie Derde lijn Operatie om blaascapaciteit te verhogen Enterocystoplasty: blaasvergroting → mictiefrequentie daalt Tweede- en derdelijnbehandelopties voor OAB/UUI

62 Injectie van botulinetoxine type A-eiwit in blaaswand Resultaten: significante verbetering van symptomen, gunstig effect op levenskwaliteit Patiënten met gemiddeld 5,5 UI-incidenten/dag, verbeterd tot gemiddeld 2,5 UI-incidenten na 12 weken (tegenover 4,5 met placebo) Duur van effect: ~ 24 weken Belangrijkste bijwerkingen: UTI en stijging in PVR waarvoor schone intermitterende katheterisatie nodig kan zijn Chapple C et al. Eur Urol 2013;64:249-56; SPC Botox Botulinetoxine A-injecties : niet alleen voor rimpels

63 Sacrale zenuwen regelen werking van de blaas (en darmen) Neurostimulator normaliseert werking van de blaas via verandering in zenuwactiviteit  zenuwstimulatie Neurostimulator geïmplanteerd onder huid Geleidingsdraad van neurostimulator naar sacrale zenuwen Patiëntenprogrammeerapparaat Resultaten Aandrangincontinentie: verbeterd bij 68% van de patiënten 5 jaar na implantatie Nieuwe ingreep nodig bij 25-30% langdurig effect (jarenlang) Sacrale neuromodulatie Van Kerrebroeck PEV et al. J Urol 2007;178:

64 PTNS zendt indirecte elektrische impulsen naar de sacrale mictiecentra Stimulatie gebeurt percutaan met een fijne naald met plakelektrode die net boven de enkel ingebracht wordt (achterste tibiale zenuw) Behandelcycli bestaan gewoonlijk uit 12 wekelijkse behandelingen van telkens 30 minuten (langdurig verder te behandelen bij effect) Posterieure tibiale zenuwstimulatie PTNS: posterior tibial nerve stimulation

65 SUI predominant is en bekkenbodemspieroefeningen niet doeltreffend bleken? Wat als … advies over levensstijl Gedragstherapie/blaastraining Kinesitherapie Anticholinergicum Bèta-3 agonist Vaginaal oestrogeen Doorverwijzing naar uroloog Steeds aanbevolen Niet geïndiceerd voor SUI-component Geprobeerd, niet doeltreffend Niet geïndiceerd voor SUI-component Aanbevolen Niet geïndiceerd, niet postmenopauzaal

66 Slingprocedure in urethra Artificiële sfincter Heelkundige ingrepen voor de behandeling van SUI Balloon

67 De meeste patiënten met UI kunnen in de eerstelijnszorg behandeld worden Bekkenbodemspieroefeningen zijn de eerstelijnsbehandeling voor SUI Blaastraining is de eerstelijnsbehandeling voor UUI Een medicamenteuse behandeling is het overwegen waard om UUI te behandelen Blijkt een eerstelijnsbehandeling niet doeltreffend, dan zijn tweedelijnsopties beschikbaar → doorverwijzen naar uroloog Conclusies

68 Behandelalgoritme UI (gebaseerd op EAU*-richtlijnen) Lucas MG et al. EAU-richtlijnen over urine-incontinentie. *EAU: European Association of Urology UI Gedrags- en kinesi- therapie op maat, met bekkenbodemspieroefeningen SUI MUI UUI Advies over darmfunctie, geneesmiddelen, comorbiditeiten, vochtopname Advies over gewichtsverlies Indien nodig verbanden of andere opvangproducten aanbieden Topisch vaginaal oestrogeen overwegen voor postmenopauzale vrouwen Getimede lediging aanbieden bij ouderen/zorgafhankelijken anticholinergicum bèta-3 AR agonist Mislukte behandeling: doorverwijzen naar uroloog voor minimaal invasieve opties of ingreep; In geval van UUI: -injecties met botulinetoxine A : meerderheid van de centra -SNM: bepaalde gespecialiseerde centra

69 Addendum

70 Deze slides werden ontwikkeld en goedgekeurd door de BAU (Belgische vereniging voor urologie) Zowel urologen als huisartsen hebben meegewerkt aan de ontwikkeling Deze slide set is gebaseerd op medische gegevens en is consciëntieus samengesteld. Desalniettemin ontheffen deze slides de arts niet van de verantwoordelijkheid t.o.v. zijn patiënt om zijn beste medisch oordeel te vellen over een behandeling De slide set kwam tot stand met financiele steun van Allergan (primair) en Astellas (secundair) Disclaimer/Hoe deze slides tot stand kwamen


Download ppt "Naam spreker Organisatie Urine-incontinentie. Waarom hebben we deze presentatie ontwikkeld?"

Verwante presentaties


Ads door Google