De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

1 Mengsels = verzameling van verschillende stoffen scheiden Zuivere stoffen = verzameling van dezelfde soort deeltjes Enkelvoudige stoffen: deeltjes bestaan.

Verwante presentaties


Presentatie over: "1 Mengsels = verzameling van verschillende stoffen scheiden Zuivere stoffen = verzameling van dezelfde soort deeltjes Enkelvoudige stoffen: deeltjes bestaan."— Transcript van de presentatie:

1 1 Mengsels = verzameling van verschillende stoffen scheiden Zuivere stoffen = verzameling van dezelfde soort deeltjes Enkelvoudige stoffen: deeltjes bestaan uit één atoomsoort Samengestelde stoffen : deeltjes bestaan uit meerdere atoomsoorten metalen niet-metalen edelgassen Minerale chemie analyseren ANORGANISCHE ORGANISCHE Koolstofchemie

2 2 Anorganische verbindingsklassen (p119) Nieuw: aangepaste naamgeving uitbreiding van ‘zuren’ en ‘zouten’

3 3 Algemene aanpassing van de naamgeving – vereenvoudiging: systematische naam FormuleVereenvoudigde systematische naam ‘Vroegere’ naam K2OK2Okaliumoxide dikaliumoxide Al 2 O 3 aluminiumoxide dialuminiumtrioxide Li 2 Olithiumoxide dilithiumoxide Voorbeelden:

4 4 Griekse telwoorden: 1 = mono (nooit bij begin naam; zelden voor 2de deel) 2 = di 3 = tri 4 = tetra 5 = penta 6 = hexa 7 = hepta 8 = octa Bij zuren: geen telwoorden Stocknotatie: Naam element (OG element ) rest naam in Romeinse cijfers

5 5 FormuleGriekse telwoordenStocknotatie Cu 2 Odikoperoxidekoper(I)oxide CuOkoper(mon)oxidekoper(II)oxide FeOijzeroxideijzer(II)oxide Fe 2 O 3 diijzertrioxideijzer(III)oxide MnOmangaanoxidemangaan(II)oxide MnO 2 mangaandioxidemangaan(IV)oxide Voorbeelden:

6 6 Samenvatting:

7 7 OXIDEN (p. 120)

8 8 Bepalend voor de fysische eigenschappen (p.121) (p.121) Bepalend voor de fysische eigenschappen

9 9

10 10 FormuleSystematische naamStocknotatie Ag 2 O dichloortrioxide PbO 2 P2O3P2O3 tin (II)oxide Hg 2 O Formulevorming OG = 0 OGzuurstof = -II gebruik van kruisregel om n en m te bepalen Naamvorming = (n) naam van het element + (m) oxide vereenvoudiging waar kan | anders Griekse telwoorden of Stock EnOmEnOm Opdrachten zilveroxide Cl 2 O 3 chloor(III)oxide looddioxidelood(IV)oxide difosfortrioxidefosfor(III)oxide SnOtinoxide dikwikoxidekwik(I)oxide

11 11 Opmerking Peroxiden Voorbeeld: H 2 O 2 waterstofperoxide zuurstofwater ontbindt in water en zuurstofgas: H 2 O 2  H 2 O + O : zeer reactief bleekmiddel in papierproductie (i.p.v. dichloor): daarom ECF (Elementary Chlorine Free) papier blonderen van haar bleken van tanden H2O2H2O2

12 12 Vlekken van donker gekleurde vruchten – bosbessen, rode bessen, kersen, vlierbessen – kun je op twee manieren wegwerken. Heb je vlekken op ongekleurd goed gemaakt, dan leg je de vlek in waterstofperoxide (3%) en druppel je midden op de vlek enkele druppels ammoniak. De vlek zal verdwijnen. Spoel wel goed na. Let wel, gekleurde stoffen kan je op deze manier niet behandelen. Met het wegwerken van de vlek zou je ook de kleurstof van de vezel aantasten. Bij gekleurde stoffen besprenkel je de vlek daarom het beste eerst met vers citroensap voor je ze – direct daarna – een beurt geeft in de wasmachine. Uit KOOK juli/aug 2004 Leid uit de tekst een eigenschap af van waterstofperoxide. In welke andere gebruiken uit het dagelijkse leven wordt zuurstofwater nog gebruikt omwille van bovenstaande eigenschap? Welke andere eigenschap van waterstofperoxide ken je? Verklaar de gebruiksnaam “zuurstofwater” vanuit de formule van de stof. Ontkleuringsmiddel - bleekmiddel Ontsmettingsmiddel Opdracht Blonderen van haar – bleken van tanden H 2 O 2 = formule van water H 2 O met extra zuurstofatoom

13 13 ZUREN (p. 123)

14 14 Waardigheid = aantal H-atomen per molecule zuur HCl: éénwaardig zuur; H 2 S: tweewaardig zuur Samenstelling

15 15 Formule- en naamvorming bij Binaire zuren Formulevorming OG = 0 OG H = +I gebruik van kruisregel om n te bepalen: nM heeft steeds minimaal oxidatiegetal (groepsnummer – 8) Naamvorming = waterstof +verkorte wetenschappelijke naam nM + IDE geen telwoorden | geen Stocknotatie H n nM FormuleSystematische naamGebruiksnaam HF HCl HBr HI H 2 S HCN waterstoffluoride waterstofchloride waterstofbromide waterstofjodide waterstofsulfide waterstofcyanide zoutzuur blauwzuur PS. HCN wordt ook een pseudobinair zuur genoemd omdat het 3 soorten elementen bevat

16 16

17 17 Formule- en naamvorming bij Ternaire zuren Formulevorming OG = 0 OG H = +I gebruik van kruisregel om n en p te bepalen: nM heeft veranderlijk OG: in stamzuur nM hoogste OG (behalve bij halogenen: in stamzuur OG = +V) H n nMO p Naamvorming = waterstof + verkorte, wetenschappelijke naam nM + AAT, PER...AAT, IET of HYPO...IET geen telwoorden | geen Stocknotatie

18 18 FormuleOG van nM GebruiksnaamWetenschappelijke naam HClO 4 HClO 3 HClO 2 HClO + VII + V + III + I perchloorzuur chloorzuur chlorigzuur hypochlorigzuur waterstofperchloraat waterstofchloraat waterstofchloriet waterstofhypochloriet Afgeleide zuren FormuleOG van nM GebruiksnaamWetenschappelijke naam HClO 3 H 2 SO 4 HNO 3 H 3 PO 4 H 2 CO 3 + V + VI + V + IV chloorzuur zwavelzuur salpeterzuur fosforzuur koolzuur waterstofchloraat waterstofsulfaat waterstofnitraat waterstoffosfaat waterstofcarbonaat Stamzuren

19 19 FormuleGebruiksnaamWetenschappelijke naam waterstof + zuurrest ZuurrestO.G. van nM HClO 4 HClO 3 HClO 2 HClO HBrO 4 HBrO 3 HBrO 2 HBrO HIO 4 HIO 3 HIO 2 HIO H 2 SO 4 H 2 SO 3 HNO 3 HNO 2 perchloorzuur chloorzuur chlorigzuur hypochlorigzuur perbroomzuur broomzuur bromigzuur hypobromigzuur perjoodzuur joodzuur jodigzuur hypojodigzuur zwavelzuur zwaveligzuur salpeterzuur salpeterigzuur waterstofperchloraat waterstofchloraat waterstofchloriet waterstofhypochloriet waterstofperbromaat waterstofbromaat waterstofbromiet waterstofhypobromiet waterstofperjodaat waterstofjodaat waterstofjodiet waterstofhypojodiet waterstofsulfaat waterstofsulfiet waterstofnitraat waterstofnitriet ClO 4 1- ClO 3 1- ClO 2 1- ClO 1- BrO 4 1- BrO 3 1- BrO 2 1- BrO 1- IO 4 1- IO 3 1- IO 2 1- IO 1- HSO 4 1-,SO 4 2- HSO 3 1-,SO 3 2- NO 3 1- NO VII + V + III + I + VII + V + III + I + VII + V + III + I + VI + IV + V + III Meest voorkomende zuren (stamzuren zijn vet gedrukt)

20 20 FormuleGebruiksnaamWetenschappelijke naam waterstof + zuurrest ZuurrestO.G. van nM H 3 PO 4 H 3 PO 3 H 3 PO 2 H 2 CO 3 H 4 SiO 4 H 3 BO 3 fosforzuur fosforigzuur hypofosforigzuur koolzuur kiezelzuur boorzuur waterstoffosfaat waterstoffosfiet waterstofhypofosfiet waterstofcarbonaat waterstofsilicaat waterstofboraat H 2 PO 4 1-, HPO 4 2-,PO 4 3- H 2 PO 3 1-, HPO 3 2-,PO 3 3- H 2 PO 2 1-, HPO 2 2-,PO 2 3- CO 3 2- HCO 3 1- SiO 4 4- e.a. BO 3 3- e.a. + V + III + I + IV + III

21 21 Voorbeelden CO 3 2- carbonaation HCO 3 1- waterstofcarbonaation PO 4 3- fosfaation HPO 4 2- waterstoffosfaation H 2 PO 4 1- diwaterstoffosfaation Overgebleven H-atomen in het zuurrest-ion worden aangeduid met Griekse telwoorden

22 22 Nog enkele voorbeelden van meeratomige ionen chromaat -ion CrO 4 2- cyanide -ion CN - dichromaat -ion Cr 2 O 7 2- thiocyanaat -ion SCN - thiosulfaat -ion S 2 O 3 2- permanganaat –ion MnO 4 - (arsenaat -ion AsO 4 3- )

23 23 T+ Xn C E F+ NO Omschrijf de betekenis van onderstaande gevarenlogo’s T+ = zeer giftigXn = schadelijk explosief corrosief F+ = zeer licht ontvlambaar oxiderend milieugevaarlijk HCl Xi = irriterend HCN

24 24 HYDROXIDEN = BASEN (p.127)

25 25 Formulevorming OG = 0 OG OH = -I gebruik van kruisregel om n te bepalen waardigheid = aantal OH-groepen NaOH = éénwaardige base; Mg(OH) 2 = tweewaardige base N aamvorming = naam van het element + (n) hydroxide vereenvoudiging waar kan | anders Griekse telwoorden of Stock M(OH) n FormuleSystematische naamStocknotatie AgOH chroom(III)hydroxide loodtetrahydroxide Hg(OH) 2 NH 4 OH zinkhydroxide Opdrachten zilverhydroxide chroomtrihydroxide lood(IV)hydroxide kwikdihydroxidekwik(II)hydroxide ammoniumhydroxide Cr(OH) 3 Pb(OH) 4 Zn(OH) 2

26 26 ZOUTEN (p.127) Afgeleid van een zuur waarbij waterstofatomen geheel of gedeeltelijk vervangen zijn door metaalionen M m+ of NH 4 +

27 27

28 28 Formule- en naamvorming bij Binaire zouten bij Ternaire zouten Formulevorming OG = 0 OG M en OG zuurrest moeten gekend zijn gebruik van kruisregel om n en m te bepalen: Naamvorming = (n) naam van het metaal + (m) naam van de zuurrest telwoorden | Stocknotatie indien M meerdere OG heeft M n (nM) m M n [nMO p ] m Opmerkingen : waterstofzouten bevatten nog het element waterstof in de zuurrest vb. NaH 2 PO 4 natriumdiwaterstoffosfaat : dubbelzouten afgeleid van een meerwaardig zuur waarbij de waterstofatomen door twee metaalatomen vervangen zijn KNaSO 3 kaliumnatriumsulfiet

29 29

30 30 Opdrachten 1 Vul onderstaande tabel aan waar zinvol FormuleSystematische naamStocknotatie AgCl zinknitraat lood(IV)carbonaat Hg(NO 3 ) 2 natriumwaterstofsulfiet NaBrO zilverchloride Zn(NO 3 ) 2 Pb(CO 3 ) 2 looddicarbonaat kwikdinitraatkwik(II)nitraat NaHSO 3 natriumhypobromiet

31 31 Onderstreep in de tekst de naam van twee waterstofzouten. Schrijf de formule van deze twee zouten Wat is de functie van deze twee waterstofzouten. Welk gas komt vrij bij verhitten van deze twee zouten? In natriumwaterstofcarbonaat en ammoniumwaterstofcarbonaat wordt de term waterstof vaak vervangen door een ander tussenvoegsel. Welke? Zoek eens op de verpakking van allerhande koekjes. Onder welke gebruiksnaam is natriumwaterstofcarbonaat beter gekend? (NH 4 )HCO 3 NaHCO 3 rijsmiddel CO 2 koolstofdioxide bi : ammoniumbicarbonaat - natriumbicarbonaat Zuiveringszout - maagpoeder - bakpoeder

32 32 Een beetje geschiedenis … ‘Javel’

33 33 Ons bleekwater, ook wel “javel” genoemd, bestaat tweehonderd jaar. Na zovele jaren is het nog steeds één van de betere desinfecterende middelen. Javel is wel zo gewoon geworden dat we nauwelijks nog stilstaan bij de wondere eigenschappen van dit huis-, tuin- en keukenmiddeltje. Het water van Javel vindt zijn oorsprong in de textielindustrie waar het gebruikt werd om stoffen te bleken. Gedurende eeuwen was linnen gebleekt op de traditionele manier: wassen, uitspreiden op het gras en enkele malen per dag nat sproeien. In 1790 toonde de chemicus Berthollet aan dat het blekende effect veroorzaakt werd door zuurstof in de lucht. Het bleken kwam dus voort uit een oxidatie-reductie-reactie en hij zocht een manier om het wat sneller te doen. Na wat zoeken vond hij natriumhypochloriet. Het werd dadelijk “water van Javel” genoemd naar de plaats waar het eerste fabriekje stond. Het werd al snel duidelijk dat je met javel meer kon doen dan stoffen bleken. Apothekers ontdekten zijn ontsmettende eigenschappen en de ontsmettingsmiddelen die vandaag in de hospitalen gebruikt worden zijn nog steeds afgeleid van het zure hypochloriet. Tijdens de eerste WO zat het Franse leger zonder betrouwbaar drinkwater aan de frontlinie in Verdun. Een generaal vermengde een klein beetje javel met water van de Maas, om zijn belegerde troepen toch te kunnen laven zonder ze aan allerhande infecties bloot te stellen. Twee druppels javel in een karaf zijn voldoende om elk besmettingsgevaar te bannen. De smaak gaat er natuurlijk wel wat op achteruit…

34 34 Eén van de minder fraaie toepassingen van de chemie is het gebruik van chloorgas als gifgas in WO I. Het klinkt misschien onwaarschijnlijk, maar ook nu worden nog mensen door chloorgas aangetast, soms zelfs met dodelijke afloop. In dit geval zijn het geen militairen maar ijverige huisvrouwen of mannen die het toilet eens een extra schoonmaakbeurt willen geven. Hierbij gebruiken ze (ondanks de waarschuwing in de verbruikersinfo) zowel bleekwater om te ontsmetten als zoutzuur of mierenzuur of citroenzuur om te ontkalken.

35 35 Opgelet in het toilet NOOIT NaClO mengen met zuren NaClO = javel

36 36 Demonstratieproef We slaan de waarschuwing even in de wind en voegen – onder de trekkast- een beetje bleekwater samen met wat ontkalker (WC- eend). Noteer je waarneming en schrijf de bijbehorende reactievergelijking Onderstreep in bovenstaande teksten / etiket alle eigenschappen van bleekwater. Verbeter in de etiketten twee fouten in de naam en/of formule van de vermelde chemische stoffen. Welke stof bedoelt men met het zure hypochloriet. Waterstofhypochloriet HClO Wateroplossing – waterige oplossing Chl – ClNaOCl – NaClO eigenlijk juist Chloor – dichloor Een gebeurt een gasontwikkeling – de geur van dichloor is waarneembaar NaClO + 2 HCl  NaCl + H 2 O + Cl 2 

37 37

38 38

39 39 Taak: anorganische verbindingen rondom ons FormuleSystematische naam + Stocknotatie (indien mogelijk) GebruiksnaamToepassing en/of gebruik en/of voorkomenStofklasse kalksteen AgNO 3 /// Zand is het basiselement van glas. Zand bevat siliciumoxide dat de glasstructuur maakt. Het zand van de Kempen is uitstekend geschikt voor het maken van glas want het is zuiver, de korrels voldoende groot en het bevat weinig ijzer (dat het glas kleurt). Bron : Colruyt Info Greenline n° 14 CaCO 3 calciumcarbonaatMarmeren venstertablettenTernair zout zilvernitraat Wegbranden van wrattenTernair zout SiO 2 siliciumoxide metaal- oxide NaCl natriumchloride Keukenzout: op smaak brengen van gerechten Binair zout

40 40 ///“Zout wordt preventief en curatief gestrooid. Om zo economisch en ecologisch mogelijk met strooizout om te gaan maakt men gebruik van de natstrooitechniek. Op het moment van het strooien bevochtigt men het zout met een calciumchloride-oplossing” Bron : De Standaard ///Hoofdbestanddeel van bauxiet = aluminiumerts /// calciumsulfaat Roest NH 4 OH/// Bron : De koeien- commissie (Suske en Wiske) CaCl 2 calciumchloride Binair zout Ca(OH) 2 calciumhydroxide Witten van muren, ontsmettingsmiddel, aarde verbeteren, pH grond regelen, lijnen trekken op voetbalvelden … hydroxide Al 2 O 3 aluminiumoxide metaaloxide NO 3 - NO 2 - nitraation nitrietion zuurrest CaSO 4 gips Bepleisteren, ingipsen van breuken, maken van spoorafdruk … ternair zout Fe 2 O 3 dijzertrioxide ijzer(III)oxide Geoxideerde ijzeren draden, platen, staven … metaaloxide ammoniumhydroxide Ontvettingsmiddel in waswater ruiten - meststof hydroxide

41 41 ///Polijstmiddel in tandpasta calciumoxide -zuur in de maag -zuur gebruikt in ontkalkers Bron : etiket BOXER bruisend water zwavel(IV)oxide/// CuSO 4 /// Na 2 CO 3 natriumcarbonaatsoda ternair zout CaCO 3 calciumcarbonaat ternair zout CaO Ongebluste kalk absorbant voor CO 2 – maken van gebluste kalk metaal- oxide HCl waterstofchloride zoutzuur binair zuur CO 2 koolstofdioxide Koolzuur – ‘acide’ niet- metaal- oxide SO 2 Uitlaatgas van auto’s, industrie – een oorzaak van zure regen niet- metaal- oxide kopersulfaat Schimmelbestrijder – onkruidbestrijder - algenbestrijder ternair zout

42 42 Bron : De Standaard H2SH2S/// Dood bij kachel Twee personen stierven in hun woning in Gent, omdat een butaanbrander alle zuurstofgas in de woonkamer opgebruikt had. In Atembeke stikte een tienjarig meisje in een badkamer die verwarmd werd met een gasbrander, waarvan de verluchtingspijp dichtgestopt was om de koude buiten te houden. Eveneens in de badkamer stierf een meisje in Hamme. Ook hier was de oorzaak een onvoldoende geventileerde gasbrander. Bron : De Standaard 2/ H 2 CO 3 NaOH natriumhydroxideBijtende soda hydroxide waterstofsulfide Geur rotte eieren binair zuur N2ON2O distikstofoxide stikstof(I)oxide Narcosemiddel – Roesmiddel( drug) In gaspatronen slagroomspuiten niet- metaal- oxide CO koolstofmonoxide koolstof(II)oxide niet- metaal- oxide waterstofcarbonaatkoolzuur In bier - champagne Ternair zuur

43 43


Download ppt "1 Mengsels = verzameling van verschillende stoffen scheiden Zuivere stoffen = verzameling van dezelfde soort deeltjes Enkelvoudige stoffen: deeltjes bestaan."

Verwante presentaties


Ads door Google