De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

De presentatie wordt gedownload. Even geduld aub

Mengsels = verzameling van verschillende stoffen

Verwante presentaties


Presentatie over: "Mengsels = verzameling van verschillende stoffen"— Transcript van de presentatie:

1 Mengsels = verzameling van verschillende stoffen
scheiden Zuivere stoffen = verzameling van dezelfde soort deeltjes analyseren Enkelvoudige stoffen: deeltjes bestaan uit één atoomsoort Samengestelde stoffen : deeltjes bestaan uit meerdere atoomsoorten metalen niet-metalen edelgassen ANORGANISCHE ORGANISCHE Minerale chemie Koolstofchemie

2 Anorganische verbindingsklassen (p119)
Nieuw: aangepaste naamgeving uitbreiding van ‘zuren’ en ‘zouten’

3 Algemene aanpassing van de naamgeving
vereenvoudiging: systematische naam Voorbeelden: Formule Vereenvoudigde systematische naam ‘Vroegere’ naam K2O kaliumoxide dikaliumoxide Al2O3 aluminiumoxide dialuminiumtrioxide Li2O lithiumoxide dilithiumoxide

4 Griekse telwoorden: 1 = mono (nooit bij begin naam; zelden voor 2de deel) 2 = di 3 = tri 4 = tetra 5 = penta 6 = hexa 7 = hepta 8 = octa Bij zuren: geen telwoorden Stocknotatie: Naamelement (OGelement) restnaam in Romeinse cijfers

5 Voorbeelden: Formule Griekse telwoorden Stocknotatie Cu2O dikoperoxide
koper(I)oxide CuO koper(mon)oxide koper(II)oxide FeO ijzeroxide ijzer(II)oxide Fe2O3 diijzertrioxide ijzer(III)oxide MnO mangaanoxide mangaan(II)oxide MnO2 mangaandioxide mangaan(IV)oxide

6 Samenvatting:

7 OXIDEN (p. 120)

8 Bepalend voor de fysische eigenschappen (p.121)

9

10 EnOm Formule Systematische naam Stocknotatie Formulevorming
OG = 0 OGzuurstof = -II gebruik van kruisregel om n en m te bepalen Naamvorming = (n) naam van het element + (m) oxide vereenvoudiging waar kan | anders Griekse telwoorden of Stock EnOm Opdrachten Formule Systematische naam Stocknotatie Ag2O dichloortrioxide PbO2 P2O3 tin (II)oxide Hg2O zilveroxide Cl2O3 chloor(III)oxide looddioxide lood(IV)oxide difosfortrioxide fosfor(III)oxide SnO tinoxide dikwikoxide kwik(I)oxide

11 Opmerking Peroxiden H2O2 Voorbeeld: H2O2 waterstofperoxide zuurstofwater ontbindt in water en zuurstofgas: H2O2  H2O + O : zeer reactief bleekmiddel in papierproductie (i.p.v. dichloor): daarom ECF (Elementary Chlorine Free) papier blonderen van haar bleken van tanden

12 Leid uit de tekst een eigenschap af van waterstofperoxide.
Vlekken van donker gekleurde vruchten – bosbessen, rode bessen, kersen, vlierbessen – kun je op twee manieren wegwerken. Heb je vlekken op ongekleurd goed gemaakt, dan leg je de vlek in waterstofperoxide (3%) en druppel je midden op de vlek enkele druppels ammoniak. De vlek zal verdwijnen. Spoel wel goed na. Let wel, gekleurde stoffen kan je op deze manier niet behandelen. Met het wegwerken van de vlek zou je ook de kleurstof van de vezel aantasten. Bij gekleurde stoffen besprenkel je de vlek daarom het beste eerst met vers citroensap voor je ze – direct daarna – een beurt geeft in de wasmachine. Uit KOOK juli/aug 2004 Opdracht Leid uit de tekst een eigenschap af van waterstofperoxide. In welke andere gebruiken uit het dagelijkse leven wordt zuurstofwater nog gebruikt omwille van bovenstaande eigenschap? Welke andere eigenschap van waterstofperoxide ken je? Verklaar de gebruiksnaam “zuurstofwater” vanuit de formule van de stof. Ontkleuringsmiddel - bleekmiddel Blonderen van haar – bleken van tanden Ontsmettingsmiddel H2O2 = formule van water H2O met extra zuurstofatoom

13 ZUREN (p. 123)

14 Samenstelling Waardigheid = aantal H-atomen per molecule zuur HCl: éénwaardig zuur; H2S: tweewaardig zuur

15 HnnM Formule- en naamvorming bij Binaire zuren Formulevorming
OG = 0 OGH = +I gebruik van kruisregel om n te bepalen: nM heeft steeds minimaal oxidatiegetal (groepsnummer – 8) Naamvorming = waterstof +verkorte wetenschappelijke naam nM + IDE geen telwoorden | geen Stocknotatie HnnM Formule Systematische naam Gebruiksnaam HF HCl HBr HI H2S HCN waterstoffluoride waterstofchloride waterstofbromide waterstofjodide waterstofsulfide waterstofcyanide zoutzuur blauwzuur PS. HCN wordt ook een pseudobinair zuur genoemd omdat het 3 soorten elementen bevat

16

17 HnnMOp Formule- en naamvorming bij Ternaire zuren Formulevorming
OG = 0 OGH = +I gebruik van kruisregel om n en p te bepalen: nM heeft veranderlijk OG: in stamzuur nM hoogste OG (behalve bij halogenen: in stamzuur OG = +V) HnnMOp Naamvorming = waterstof + verkorte, wetenschappelijke naam nM + AAT, PER...AAT, IET of HYPO...IET geen telwoorden | geen Stocknotatie

18 Wetenschappelijke naam
Stamzuren Formule OG van nM Gebruiksnaam Wetenschappelijke naam HClO3 H2SO4 HNO3 H3PO4 H2CO3 + V + VI + IV chloorzuur zwavelzuur salpeterzuur fosforzuur koolzuur waterstofchloraat waterstofsulfaat waterstofnitraat waterstoffosfaat waterstofcarbonaat Afgeleide zuren Formule OG van nM Gebruiksnaam Wetenschappelijke naam HClO4 HClO3 HClO2 HClO + VII + V + III + I perchloorzuur chloorzuur chlorigzuur hypochlorigzuur waterstofperchloraat waterstofchloraat waterstofchloriet waterstofhypochloriet

19 Wetenschappelijke naam
Meest voorkomende zuren (stamzuren zijn vet gedrukt) Formule Gebruiksnaam Wetenschappelijke naam waterstof + zuurrest Zuurrest O.G. van nM HClO4 HClO3 HClO2 HClO HBrO4 HBrO3 HBrO2 HBrO HIO4 HIO3 HIO2 HIO H2SO4 H2SO3 HNO3 HNO2 perchloorzuur chloorzuur chlorigzuur hypochlorigzuur perbroomzuur broomzuur bromigzuur hypobromigzuur perjoodzuur joodzuur jodigzuur hypojodigzuur zwavelzuur zwaveligzuur salpeterzuur salpeterigzuur waterstofperchloraat waterstofchloraat waterstofchloriet waterstofhypochloriet waterstofperbromaat waterstofbromaat waterstofbromiet waterstofhypobromiet waterstofperjodaat waterstofjodaat waterstofjodiet waterstofhypojodiet waterstofsulfaat waterstofsulfiet waterstofnitraat waterstofnitriet ClO41- ClO31- ClO21- ClO1- BrO41- BrO31- BrO21- BrO1- IO41- IO31- IO21- IO1- HSO41-,SO42- HSO31-,SO32- NO31- NO21- + VII + V + III + I + VI + IV

20 Wetenschappelijke naam
Formule Gebruiksnaam Wetenschappelijke naam waterstof + zuurrest Zuurrest O.G. van nM H3PO4 H3PO3 H3PO2 H2CO3 H4SiO4 H3BO3 fosforzuur fosforigzuur hypofosforigzuur koolzuur kiezelzuur boorzuur waterstoffosfaat waterstoffosfiet waterstofhypofosfiet waterstofcarbonaat waterstofsilicaat waterstofboraat H2PO41-, HPO42-,PO43- H2PO31-, HPO32-,PO33- H2PO21-, HPO22-,PO23- CO32- HCO31- SiO44- e.a. BO33- e.a. + V + III + I + IV

21 HCO31- waterstofcarbonaation
Overgebleven H-atomen in het zuurrest-ion worden aangeduid met Griekse telwoorden Voorbeelden CO carbonaation HCO31- waterstofcarbonaation PO fosfaation HPO42- waterstoffosfaation H2PO diwaterstoffosfaation

22 Nog enkele voorbeelden van meeratomige ionen
chromaat -ion CrO42- cyanide -ion CN- dichromaat -ion Cr2O72- thiocyanaat -ion SCN- thiosulfaat -ion S2O32- permanganaat –ion MnO4- (arsenaat -ion AsO43-)

23 Omschrijf de betekenis van onderstaande gevarenlogo’s
Xn C E F+ N O HCl Xi = irriterend HCN T+ = zeer giftig Xn = schadelijk explosief corrosief F+ = zeer licht ontvlambaar oxiderend milieugevaarlijk

24 HYDROXIDEN = BASEN (p.127)

25 M(OH)n Naamvorming = naam van het element + (n) hydroxide
Formulevorming OG = 0 OGOH = -I gebruik van kruisregel om n te bepalen waardigheid = aantal OH-groepen NaOH = éénwaardige base; Mg(OH)2 = tweewaardige base Naamvorming = naam van het element + (n) hydroxide vereenvoudiging waar kan | anders Griekse telwoorden of Stock M(OH)n Opdrachten Formule Systematische naam Stocknotatie AgOH chroom(III)hydroxide loodtetrahydroxide Hg(OH)2 NH4OH zinkhydroxide zilverhydroxide Cr(OH)3 chroomtrihydroxide Pb(OH)4 lood(IV)hydroxide kwikdihydroxide kwik(II)hydroxide ammoniumhydroxide Zn(OH)2

26 ZOUTEN (p.127) Afgeleid van een zuur waarbij waterstofatomen geheel of gedeeltelijk vervangen zijn door metaalionen Mm+ of NH4+

27

28 Mn(nM)m Mn[nMOp]m Formule- en naamvorming bij Binaire zouten
bij Ternaire zouten Mn[nMOp]m Formulevorming OG = 0 OGM en OGzuurrest moeten gekend zijn gebruik van kruisregel om n en m te bepalen: Naamvorming = (n) naam van het metaal + (m) naam van de zuurrest telwoorden | Stocknotatie indien M meerdere OG heeft Opmerkingen : waterstofzouten bevatten nog het element waterstof in de zuurrest vb. NaH2PO4 natriumdiwaterstoffosfaat : dubbelzouten afgeleid van een meerwaardig zuur waarbij de waterstofatomen door twee metaalatomen vervangen zijn KNaSO3 kaliumnatriumsulfiet

29

30 Opdrachten 1 Vul onderstaande tabel aan waar zinvol Formule Systematische naam Stocknotatie AgCl zinknitraat lood(IV)carbonaat Hg(NO3)2 natriumwaterstofsulfiet NaBrO zilverchloride Zn(NO3)2 Pb(CO3)2 looddicarbonaat kwikdinitraat kwik(II)nitraat NaHSO3 natriumhypobromiet

31 Onderstreep in de tekst de naam van twee waterstofzouten.
Schrijf de formule van deze twee zouten (NH4)HCO3 NaHCO3 Wat is de functie van deze twee waterstofzouten. Welk gas komt vrij bij verhitten van deze twee zouten? In natriumwaterstofcarbonaat en ammoniumwaterstofcarbonaat wordt de term waterstof vaak vervangen door een ander tussenvoegsel. Welke? Zoek eens op de verpakking van allerhande koekjes. Onder welke gebruiksnaam is natriumwaterstofcarbonaat beter gekend? rijsmiddel CO2 koolstofdioxide bi : ammoniumbicarbonaat - natriumbicarbonaat Zuiveringszout - maagpoeder - bakpoeder

32 Een beetje geschiedenis … ‘Javel’

33 Ons bleekwater, ook wel “javel” genoemd, bestaat tweehonderd jaar
Ons bleekwater, ook wel “javel” genoemd, bestaat tweehonderd jaar. Na zovele jaren is het nog steeds één van de betere desinfecterende middelen. Javel is wel zo gewoon geworden dat we nauwelijks nog stilstaan bij de wondere eigenschappen van dit huis-, tuin- en keukenmiddeltje. Het water van Javel vindt zijn oorsprong in de textielindustrie waar het gebruikt werd om stoffen te bleken. Gedurende eeuwen was linnen gebleekt op de traditionele manier: wassen, uitspreiden op het gras en enkele malen per dag nat sproeien. In 1790 toonde de chemicus Berthollet aan dat het blekende effect veroorzaakt werd door zuurstof in de lucht. Het bleken kwam dus voort uit een oxidatie-reductie-reactie en hij zocht een manier om het wat sneller te doen. Na wat zoeken vond hij natriumhypochloriet. Het werd dadelijk “water van Javel” genoemd naar de plaats waar het eerste fabriekje stond. Het werd al snel duidelijk dat je met javel meer kon doen dan stoffen bleken. Apothekers ontdekten zijn ontsmettende eigenschappen en de ontsmettingsmiddelen die vandaag in de hospitalen gebruikt worden zijn nog steeds afgeleid van het zure hypochloriet. Tijdens de eerste WO zat het Franse leger zonder betrouwbaar drinkwater aan de frontlinie in Verdun. Een generaal vermengde een klein beetje javel met water van de Maas, om zijn belegerde troepen toch te kunnen laven zonder ze aan allerhande infecties bloot te stellen. Twee druppels javel in een karaf zijn voldoende om elk besmettingsgevaar te bannen. De smaak gaat er natuurlijk wel wat op achteruit…

34 Eén van de minder fraaie toepassingen van de chemie is het gebruik van chloorgas als gifgas in WO I. Het klinkt misschien onwaarschijnlijk, maar ook nu worden nog mensen door chloorgas aangetast, soms zelfs met dodelijke afloop. In dit geval zijn het geen militairen maar ijverige huisvrouwen of mannen die het toilet eens een extra schoonmaakbeurt willen geven. Hierbij gebruiken ze (ondanks de waarschuwing in de verbruikersinfo) zowel bleekwater om te ontsmetten als zoutzuur of mierenzuur of citroenzuur om te ontkalken.

35 Opgelet in het toilet NOOIT NaClO mengen met zuren
NaClO = javel

36 Demonstratieproef We slaan de waarschuwing even in de wind en voegen – onder de trekkast- een beetje bleekwater samen met wat ontkalker (WC-eend). Noteer je waarneming en schrijf de bijbehorende reactievergelijking Onderstreep in bovenstaande teksten / etiket alle eigenschappen van bleekwater. Verbeter in de etiketten twee fouten in de naam en/of formule van de vermelde chemische stoffen. Welke stof bedoelt men met het zure hypochloriet. Een gebeurt een gasontwikkeling – de geur van dichloor is waarneembaar NaClO HCl  NaCl + H2O + Cl2 Wateroplossing – waterige oplossing Chl – Cl NaOCl – NaClO eigenlijk juist Chloor – dichloor Waterstofhypochloriet HClO

37

38

39 Toepassing en/of gebruik en/of voorkomen
Taak: anorganische verbindingen rondom ons Formule Systematische naam + Stocknotatie (indien mogelijk) Gebruiksnaam Toepassing en/of gebruik en/of voorkomen Stofklasse kalksteen AgNO3 /// Zand is het basiselement van glas. Zand bevat siliciumoxide dat de glasstructuur maakt. Het zand van de Kempen is uitstekend geschikt voor het maken van glas want het is zuiver, de korrels voldoende groot en het bevat weinig ijzer (dat het glas kleurt). Bron : Colruyt Info Greenline n° 14 CaCO3 calciumcarbonaat Marmeren venstertabletten Ternair zout Wegbranden van wratten Ternair zout zilvernitraat metaal-oxide SiO2 siliciumoxide Keukenzout: op smaak brengen van gerechten Binair zout NaCl natriumchloride

40 CaCl2 Ca(OH)2 Al2O3 NO3- NO2- CaSO4 Fe2O3 Binair zout
/// “Zout wordt preventief en curatief gestrooid. Om zo economisch en ecologisch mogelijk met strooizout om te gaan maakt men gebruik van de natstrooitechniek. Op het moment van het strooien bevochtigt men het zout met een calciumchloride-oplossing” Bron : De Standaard 11-98 Hoofdbestanddeel van bauxiet = aluminiumerts calciumsulfaat Roest NH4OH Binair zout CaCl2 calciumchloride Witten van muren, ontsmettingsmiddel, aarde verbeteren, pH grond regelen, lijnen trekken op voetbalvelden … hydroxide Ca(OH)2 calciumhydroxide Al2O3 aluminiumoxide metaaloxide NO3- nitraation Bron : De koeien- commissie (Suske en Wiske) zuurrest NO2- nitrietion CaSO4 gips Bepleisteren, ingipsen van breuken, maken van spoorafdruk … ternair zout dijzertrioxide ijzer(III)oxide Geoxideerde ijzeren draden, platen, staven … metaaloxide Fe2O3 ammoniumhydroxide Ontvettingsmiddel in waswater ruiten meststof hydroxide

41 CaCO3 CaO HCl CO2 SO2 Na2CO3 ternair zout ternair zout
/// Polijstmiddel in tandpasta calciumoxide -zuur in de maag -zuur gebruikt in ontkalkers Bron : etiket BOXER bruisend water zwavel(IV)oxide CuSO4 Na2CO3 ternair zout natriumcarbonaat soda CaCO3 ternair zout calciumcarbonaat absorbant voor CO2 – maken van gebluste kalk CaO Ongebluste kalk metaal-oxide binair zuur HCl waterstofchloride zoutzuur niet-metaal-oxide CO2 Koolzuur – ‘acide’ koolstofdioxide niet-metaal-oxide SO2 Uitlaatgas van auto’s, industrie – een oorzaak van zure regen kopersulfaat Schimmelbestrijder – onkruidbestrijder - algenbestrijder ternair zout

42 NaOH N2O CO hydroxide Geur rotte eieren binair zuur Narcosemiddel –
Bron : De Standaard H2S /// Dood bij kachel Twee personen stierven in hun woning in Gent, omdat een butaanbrander alle zuurstofgas in de woonkamer opgebruikt had. In Atembeke stikte een tienjarig meisje in een badkamer die verwarmd werd met een gasbrander, waarvan de verluchtingspijp dichtgestopt was om de koude buiten te houden. Eveneens in de badkamer stierf een meisje in Hamme. Ook hier was de oorzaak een onvoldoende geventileerde gasbrander. Bron : De Standaard 2/3-1-93 H2CO3 NaOH natriumhydroxide Bijtende soda hydroxide waterstofsulfide Geur rotte eieren binair zuur Narcosemiddel – Roesmiddel( drug) In gaspatronen slagroomspuiten niet-metaal-oxide N2O distikstofoxide stikstof(I)oxide CO niet-metaal-oxide koolstofmonoxide koolstof(II)oxide waterstofcarbonaat koolzuur In bier - champagne Ternair zuur

43


Download ppt "Mengsels = verzameling van verschillende stoffen"

Verwante presentaties


Ads door Google